Forteca Samotności (ang. Fortress of Solitude) – fikcyjna lokalizacja pojawiająca się w amerykańskich komiksach wydawanych przez DC Comics, zwykle związana z Supermanem. Forteca stanowi miejsce odosobnienia i okazjonalnie kwatery głównej Supermana, najczęściej jest przedstawiana jako lodowa tundra, położona z dala od cywilizacji. Jej poprzedniczka "Sekretna Cytadela" po raz pierwszy pojawiła się w Supermanie #17, gdzie było powiedziane, że wbudowano ją w górę na obrzeżach Metropolis. W wydaniu #58 (maj-czerwiec 1949 roku) jest nazywana Fortecą Samotności i na pierwszy rzut oka wydaje się być wolnostojącym zamkiem, znajdującym się na "polarnych pustkowiach". Kiedy Forteca pojawia się ponownie w 1958 roku i po raz pierwszy stanowi centrum historii ("The Super-Key to Fort Superman", Action Comics #241), ponownie jest przedstawiona w formie podziemnego kompleksu w górskim klifie.
Tradycyjnie Forteca Samotności znajduje się w Arktyce, chociaż w nowszych wersjach komiksów o Supermanie występuje również w innych lokalizacjach takich jak Antarktyda, Andy, amazoński las deszczowy. Opinia publiczna w świecie Supermana jest albo nieświadoma, albo w najlepszym wypadku posiada minimalną wiedzę na temat istnienia Fortecy, a jej lokalizacja jest trzymana w tajemnicy przed wszystkimi z wyjątkiem najbliższych przyjaciół i sojuszników Supermana (w tym Lois Lane i Batmana). Znakiem szczególnym Fortecy jest to, że zawiera ona posągi Jor-Ela i Lary, kryptońskich rodziców Supermana, trzymających ogromny glob Kryptonu. Mimo że w Fortecy mieszczą się kwatery mieszkalne, miejscem pobytu Supermana pozostaje jego mieszkanie w Metropolis. Koncept arktycznej Fortecy Samotności po raz pierwszy stworzono dla bohatera magazynów pulpowych Doc Savage w latach 30. ubiegłego wieku.
Oryginalna wersja Koncept i nazwa "Fortecy Samotności" po raz pierwszy pojawiły się w magazynach pulpowych Doc Savage w latach 30. i 40. XX wieku. Doc Savage zbudował swoją Fortecę Samotności w Arktyce i znalazł tam schronienie, by dokonać nowych przełomowych odkryć naukowych i medycznych, przechowywać niebezpieczne technologie i inne tajemnice. Superman ze złotej ery komiksu nie posiadał arktycznej fortecy, lecz "górskie sanktuarium" zlokalizowane w paśmie górskim na obrzeżach Metropolis. Tutaj Superman prowadził dziennik, trzymał ponadgabarytowe narzędzia do różnych projektów, a także inny sprzęt i trofea.
Forteca Supermana ze srebrnej ery komiksu, która zadebiutowała w 1958 roku także znajdowała się w Arktyce i służyła podobnym celom. Wbudowana była w stromy klif, a dostęp do niej był możliwy przez ogromne złote drzwi z olbrzymią dziurką od klucza, do otwarcia których potrzebny był gigantyczny klucz. Klucz w kształcie strzały był tak dużych rozmiarów, że tylko Superman (lub inni Kryptonianie, w tym Supergirl) był w stanie go unieść; kiedy go nie używano, klucz znajdował się na żerdzi na zewnątrz Fortecy, gdzie wydawał się być znacznikiem drogi dla samolotu. Tak było do czasu, gdy pilot śmigłowca podążył za strzałką prosto do wejścia do Fortecy, co zmusiło Supermana do opracowania zasłony w celu zamaskowania wejścia i klucza (który teraz wisi na wspornikach obok drzwi) oraz zachowania tajemnicy Fortecy.
W Fortecy mieściło się zoo dla kosmicznych stworzeń, gigantyczny stalowy dziennik, w którym Superman zapisywał swoje wspomnienia (używając swojego niezniszczalnego palca, podwójnych paneli dotykowych, które natychmiast rejestrują myśli lub też wizji cieplnej, by wyryć wpisy na jego stronach), robot grający w szachy, wyspecjalizowany sprzęt do ćwiczeń, laboratorium, w którym Superman pracował nad różnymi projektami takimi jak opracowanie obrony przed kryptonitem, komputer (wielkości pokoju), sprzęt do komunikacji, a także pomieszczenie przeznaczone dla wszystkich jego przyjaciół, w tym dla Clarka Kenta, by zmylić odwiedzających. Wraz z rozwojem historii ujawniono, że w Fortecy przechowywano duplikaty robotów Supermana. Znajdowały się tam również projektor Strefy Widmo, różne części kosmicznej technologii, które Superman nabył podczas wizyt w innych światach, i podobnie jak w Batjaskini, trofea z jego wcześniejszych przygód. Rzeczywiście, Batjaskinia i sam Batman pojawili się w pierwszej historii o Fortecy. Forteca stała się także siedzibą dla butelkowego miasta Kandor (dopóki nie zostało powiększone), a mieszkanie w Fortecy zostało zarezerwowane dla Supergirl.
Szczegółowy opis Fortecy i jej zawartość stanowi tło dla DC Special Series #26 (1981); "Superman i jego Niesamowita Forteca Samotności", w którym Superman dokładnie sprawdza Fortecę, podejrzewając, że wróg podłożył w niej bombę mającą zniszczyć Ziemię. Innym godnym uwagi pojawieniem się tej wersji Fortecy był Superman Annual #11 z 1985 roku, opowieść Alana Moore’a i Dave’a Gibbonsa zatytułowana "Dla człowieka, który ma wszystko", w której Forteca służyła jako pole bitwy dla Supermana, Batmana, Robina i Wonder Woman przeciwko kosmicznemu niedoszłemu władcy Mongulowi. Historię tę zaadaptowano w serialu animowanym Liga Sprawiedliwych bez granic z 2004 roku.
Oprócz Mongula do Fortecy włamali się także w różnych okresach inni złoczyńcy, w tym Lex Luthor i Brainiac (Action Comics #583 i Superman #423) oraz Atomic Skull (DC Comics Presents #35). Zgodnie z Action Comics #261 Superman najpierw założył tajne fortece w przestrzeni kosmicznej i w centrum Ziemi zanim utworzył siedzibę w ArktyceSuperman And His Incredible Fortress Of Solitude; Summer 1981; (DC Special Series Vol.5 #26).
Dodatkowo we wrześniu 1958 roku Superman założył podmorską Fortecę Samotności – wydrążoną z boku podmorskiego klifu. Podmorska siedziba, która rzekomo znajduje się na dnie Morza Sargassowego na 28 stopniach szerokości geograficznej północnej i 50 stopniach długości geograficznej zachodniej, zawiera liczne egzotyczne relikty oceaniczne i jest wyposażona w zaawansowany sprzęt monitorujący umożliwiający Supermanowi śledzenie wydarzeń zachodzących na całym świecie. Superman później opuszcza podmorską Fortecę, która obecnie jest używana przez mieszkańców Atlantydy jako wystawa i turystyczna atrakcja.
Oryginalna wersja Fortecy Samotności po raz ostatni pojawiła się w niekanonicznej (bądź też "wyimaginowanej") historii "Whatever Happened to the Man of Tomorrow?" z 1986 roku. W tej historii, będąc nieustannie atakowanym przez powracających wrogów, Superman udaje się do podziemi Fortecy i zabiera ze sobą najbliższych przyjaciół dla ich bezpieczeństwa. Wkrótce potem złowieszczy android Brainiac i jego sojusznicy oblegają Fortecę, otaczając ją wraz z przyległymi terenami nieprzenikalnym polem siłowym, aby powstrzymać innych bohaterów przed udzieleniem pomocy Supermanowi. Superman ostatecznie pokonuje swojego prawdziwego przeciwnika, Mistera Mxyzptlka, lecz później zostaje zmuszony do zabicia go, po czym opuszcza Fortecę, by zamarznąć na śmierć w arktycznym mrozie po tym, jak rzekomo wystawił się na działanie złotego kryptonitu w celu pozbycia się swoich mocy.
Wersje pokryzysowe W miniserii autorstwa Johna Byrne’a z 1986 roku pod tytułem Man of Steel, w której ponownie napisano różne aspekty mitów o Supermanie, postać Clarka Kenta opisano jako "Forteca Samotności", ponieważ pozwalało mu to żyć jak zwykły człowiek, za jakiego się uważał i zostawić za sobą światowej sławy superbohatera. Koncepcja ta była często przywoływana w późniejszych opowiadaniach, w jednej z nich Superman ukrywał swoją sekretną tożsamość przed telepatą za drzwiami identycznymi, jak te w Fortecy sprzed kryzysu. Do tego czasu przywrócono jednak bardziej fizyczną formę Fortecy.
W numerze 2 serii Action Comics Annual z 1989 roku na samozwańczym wygnaniu w kosmos Superman otrzymał kryptoński artefakt zwany Eradicator, stworzony przez jego przodka Kem-Ela. Przeznaczone do ochrony Kryptonu urządzenie to zbudowało nową Fortecę na Antarktydzie jako prekursor odtworzenia Kryptonu na Ziemi. Superman przełamał kontrolę Eradicatora, lecz zachował twierdzę jako użyteczne miejsce w razie takiej potrzeby. Nowa pokryzysowa wersja Fortecy po raz pierwszy pojawiła się w Adventures of Superman #461 (grudzień, 1989 roku).
Zawierała wiele artefaktów z pokryzysowej wersji Kryptonu, w szczególności liczne służące roboty (w tym Kelex, który stał się zaufanym powiernikiem), a także kombinezon bojowy z Trzeciej Ery Kryptonu.
Forteca ta została zesłana do Strefy Widmo w wyniku walki pomiędzy Supermanem, Lexem Luthorem i Dominusem, złoczyńcą który igrał z umysłem Supermana i który również został uwięziony w Strefie Widmo. Służyła jednak jako szablon dla następnej Fortecy, zbudowanej przez Steela, która była międzywymiarową przestrzenią, do której można było dostać się za pomocą ogromnej układanki-globu. Obecna mobilna Forteca została przeniesiona gdzieś w Andy.
W serii DC One Million (1998) Forteca Samotności Supermana w 853 wieku znajduje się w tesserakcie zlokalizowanym w centrum ziemskiego słońca. Do tego czasu Superman od 15000 lat żył na samozwańczym wygnaniu w Fortecy.
W czasie akcji komiksów o Supermanie "For Tomorrow" z lat 2004–2005 Wonder Woman przedarła się do Fortecy usiłując stawić czoła Supermanowi, co spowodowało samozniszczenie twierdzy. Następnie Superman założył nową Fortecę w antycznej świątyni w odległej wiosce w górach Cordillera del Cóndor, na granicy Ekwadoru i Peru. Ta wersja Fortecy wizualnie przypomina "Sekretną Cytadelę" z Supermana #17.
Ostateczna wersja pokryzysowej Fortecy była domem dla Krypto i jego opiekuna Neda (ostatniego pozostałego robota Supermana) oraz zawierała wersję Kandor, portalu do Strefy Widmo, kryptońskie i inne kosmiczne artefakty, a także holograficzne wizerunki Jor-Ela i Lary. Dozorcą Fortecy był Kelex, kryptoński robot będący potomkiem Kelexa, który służył Jor-Elowi.
Nieskończony Kryzys W limitowanej serii Nieskończony Kryzys z 2006 roku kilkoro ocalałych z przedkryzysowego wieloświata – Superman z Ziemi 2, Lois Lane z Ziemi 2, Superboy z Ziemi Prime, Alexander Luthor Jr. z Ziemi 3 – tworzą bazę w ruinach antarktycznej Fortecy po ich ucieczce z "rajskiego wymiaru", w którym byli uwięzieni od czasu zakończenia Kryzysu na Nieskończonych Ziemiach. Ze stłumionych wspomnień Power Girl z jej życia na Ziemi 2 okazało się, że jej kuzyn Kal-L miał swoją własną wersję Fortecy Samotności podobną do Fortecy jego odpowiednika z Ziemi 1.
"Rok później" W wątku fabularnym "Up, Up, and Away!" z 2006 roku Superman odzyskał część kryptońskiej skały słonecznej, za pomocą której Lex Luthor zbudził starożytny kryptoński statek wojenny. Superman dowiedział się, że skała ta została wysłana wraz z nim z Kryptonu i użył jej do skonstruowania nowej Fortecy w Arktyce, dokładnie w taki sam sposób, jak miało to miejsce w filmie Superman z 1978 roku. Jednak planuje on przywrócić peruwiańską Fortecę, mimo iż jest ona zdemaskowana, a także zamierza utworzyć kolejne Fortece na całym świecie. Ta wersja Fortecy fizycznie przypomina wersję filmową i telewizyjną, a Superman komunikuje się z Jor-Elem poprzez kryształowe konstrukcje tak jak w filmie Superman i serialu telewizyjnym Tajemnice Smallville.
Nowe DC Comics We wrześniu 2011 roku Nowe DC Comics zrestartowało kontinuum DC. W tej nowej linii czasowej Forteca Samotności po raz pierwszy ukazuje się dryfując w przestrzeni kosmicznej. Później okazuje się, że jest to orbitujący statek Brainiaca, który Superman przejął po fizycznym przeprogramowaniu Kolekcjonera Światów. Forteca ta została zniszczona w ciągu 5 lat pomiędzy bieżącą fabułą Action Comics, a Nowego DC ComicsSupergirl #12, z obecną fortecą po raz kolejny w ArktyceAction Comics #14. W Nowym DC Comics Supergirl ponownie posiada własną fortecę, znaną jako Sanktuarium, która położona jest w głębinach oceanu. Forteca ta po raz pierwszy pojawia się w Supergirl #12, a jej cel wyjaśniono w Supergirl #13. W Action Comics #15 okazuje się, że Superman ma fortecę, którą określa jako "Baza jukatańska", co jest nawiązaniem do jego siedziby w amazońskim lasie deszczowym z poprzedniego kontinuum.