thumb|Szanta zwyczajna thumb|Szanta obca Szanta (Marrubium L.) – rodzaj bylin z rodziny jasnotowatych. Obejmuje ok. 40 gatunków (The Plant List wymienia 49 gatunków zweryfikowanych). Rośliny te występują na wyspach Makaronezji, w basenie Morza Śródziemnego oraz w Azji sięgając do jej centralnej części. Najbardziej zróżnicowane są w Turcji, gdzie rośnie ich 18 gatunków. W Polsce antropofitem zadomowionym jest szanta zwyczajna M. vulgare, przejściowo dziczeje (jako efemerofit) także szanta obca M. peregrinum. Na ogół są to rośliny spotykane w miejscach suchych, skalistych, w zbiorowiskach zaroślowych.
Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne, niektóre mają własności lecznicze. Szeroko stosowana jako roślina lecznicza była zwłaszcza szanta zwyczajna, stosowana także do aromatyzowania słodyczy i likierów.
Nazwa łacińska rodzaju wywodzi się od hebrajskiego słowa marob oznaczającego gorzki sok. Dawniej bowiem rośliny tego rodzaju były przez Żydów spożywane w czasie święta Pesach.
Morfologia Pokrój Byliny i rośliny jednoroczne osiągające do 70 cm wysokości. Łodyga prosto wzniesiona, o kwadratowym przekroju. Liście Naprzemianległe, pojedyncze, jajowate, gęsto owłosione, ze słabo widocznym nerwacją. Kwiaty Drobne, zebrane w licznokwiatowe okółki. Kielich niewielki, z 10 wystającymi żyłkami przewodzącymi, zakończony 5, 10 lub 30 ząbkami. Korona zrosłopłatkowa, fioletowa do białej, kremowa lub żółtawa. Płatki tworzą rurkę zakończoną dwiema wargami, górną wyprostowaną i rozciętą oraz dolną trójłatkową. Pręciki cztery, w dwóch parach, schowane w rurce korony. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, cienka. Owoce Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze, gładkie rozłupki.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z plemienia Marrubieae z podrodziny Lamioideae z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.).
Wykaz gatunków Marrubium alyssoides Pomel Marrubium alysson L. Marrubium anisodon K.Koch Marrubium aschersonii Magnus Marrubium astracanicum Jacq. Marrubium atlanticum Batt. Marrubium ayardii Maire Marrubium × bastetanum Coincy Marrubium bourgaei Boiss. Marrubium catariifolium Desr. Marrubium cephalanthum Boiss. & Noë Marrubium cordatum Nábelek Marrubium crassidens Boiss. Marrubium cuneatum Banks & Sol. Marrubium cylleneum Boiss. & Heldr. Marrubium depauperatum Boiss. & Balansa Marrubium duabense Murata Marrubium echinatum Ball Marrubium eriocephalum Seybold Marrubium fontianum Maire Marrubium friwaldskyanum Boiss. Marrubium glechomifolium Freyn & Conrath Marrubium globosum Montbret & Aucher ex Benth. Marrubium heterocladum Emb. & Maire Marrubium heterodon (Benth.) Boiss. & Balansa Marrubium hierapolitanum Mouterde Marrubium incanum Desr. – szanta siwa Marrubium leonuroides Desr. Marrubium litardierei Marmey Marrubium lutescens Boiss. & Heldr. Marrubium multibracteatum Humbert & Maire Marrubium × paniculatum Desr. Marrubium parviflorum Fisch. & C.A.Mey. Marrubium peregrinum L. – szanta obca Marrubium persicum C.A.Mey. Marrubium pestalozzae Boiss. Marrubium plumosum C.A.Mey. Marrubium procerum Bunge Marrubium propinquum Fisch. & C.A.Mey. Marrubium rotundifolium Boiss. Marrubium supinum L. – szanta odgięta Marrubium thessalum Boiss. & Heldr. Marrubium trachyticum Boiss. Marrubium vanense Hub.-Mor. Marrubium velutinum Sm. Marrubium vulcanicum Hub.-Mor. Marrubium vulgare L. – szanta zwyczajna Marrubium werneri Maire Marrubium womnowii Popov
Przypisy
Kategoria:Jasnotowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza