Europejski Korpus Solidarności, EKS – międzynarodowy program Komisji Europejskiej, w ramach którego młodzi ludzie mogą wziąć udział w projektach z zakresu wolontariatu, rozwoju zawodowego. Program jest finansowany ze środków Unii Europejskiej
Europejski Korpus Solidarności został uruchomiony 5 października 2018 roku jako następca Wolontariatu Europejskiego, który istniał od 1996 roku, a w latach 2014–2018 był częścią programu Erasmus+. Program do 2020 roku składał się z trzech filarów: projektów wolontariatu, projektów solidarności oraz staży i miejsc pracy.
W perspektywie finansowej KE 2021-2027 program opiera się na akcjach: Wolontariat i Projekty Solidarności.
Europejski Korpus Solidarności powstał, by promować integrację społeczną i solidarność, pogłębić zaangażowanie młodych ludzi we wzmacnianie demokracji i obywatelstwa, a także przyczynić się do współpracy w odpowiadaniu na wyzwania społeczne.
Wolontariat, staże i miejsca pracy aranżowane są przez organizacje posiadające Znak Jakości nadawany przez Narodową Agencję Europejskiego Korpusu Solidarności. Udział w projektach mogą wziąć osoby między 18. a 30. rokiem życia, które zamieszkują lub legalnie przebywają w krajach Unii Europejskiej oraz krajach partnerskich programu. Europejski Korpus Solidarności szczególnie wspiera ludzi młodych o mniejszych szansach, znajdujących się w niekorzystnej sytuacji w porównaniu z rówieśnikami.
Projekty Europejskiego Korpusu Solidarności i organizacje uczestniczące muszą przestrzegać zasady równego traktowania, tolerancji, zapewnić bezpieczne środowisko pracy i godne warunki.
Założenia programu Podstawowym celem i założeniem Europejskiego Korpusu Solidarności jest promowanie solidarności, przede wszystkim poprzez działania wolontariackie. Program wspiera włączenie młodych ludzi i organizacji w działania związane z solidarnością, demokracją oraz obywatelstwem w Europie, które są odpowiedzią na bieżące wyzwania społeczne. Istotnym założeniem jest poszanowanie idei solidarności, godności ludzkiej, praw człowieka i równości wszystkich osób.
Celem programu jest umożliwienie młodym ludziom działań związanych z potrzebami danego regionu czy organizacji. Program zakłada wsparcie organizacji i lokalnej społeczności ale również samego wolontariusza - celem jest więc nie tylko korzystny wpływ w miejscu odbywania wolontariatu, lecz również pozytywny wpływ na przyszłe szanse i możliwości rozwoju wolontariusza.
Projekty wolontariatu Projekty wolontariatu dają możliwość uczestnictwa w krajowych lub zagranicznych działaniach solidarnościowych na rzecz innych oraz pracy w organizacji pozarządowej. Dzięki zaangażowaniu w wykonywaną pracę, wolontariusz ma szansę na zdobycie praktycznego doświadczenia, umiejętności oraz kompetencji rozwoju osobistego, społecznego, obywatelskiego oraz zawodowego.
Udział w projekcie wolontariatu nie wymaga doświadczenia, specjalistycznego wykształcenia ani znajomości języka obcego. Każdy kto spełnia kryterium wieku może zarejestrować się w bazie Europejskiego Korpusu Solidarności i zgłosić chęć uczestnictwa w wybranym projekcie.
Wolontariusz może wziąć udział w projektach o dowolnej tematyce, np. ekologicznej, kulturalnej, sportowej, wspierać społeczność lokalną poprzez naukę dzieci czy aktywizację osób starszych, działać na rzecz praw człowieka czy promować demokrację i zaangażowanie młodych ludzi w życie społeczne.
Projekty kierowane są do osób pomiędzy 18. a 30. rokiem życia, zamieszkujących lub legalnie przebywających w krajach Unii Europejskiej oraz krajach partnerskich programu Europejskiego Korpusu Solidarności (Liechtenstein, Islandia i Norwegia, Macedonia Północna i Turcja, Albania, Bośnia i Hercegowina, Kosowo, Czarnogóra, Serbia, Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzja, Mołdawia, Ukraina, Algieria, Egipt, Izrael, Jordania, Liban, Libia, Maroko, Palestyna, Syria, Tunezja, Federacja Rosyjska).
Każdy uczestnik ma zapewnioną refundację kosztów podróży, ewentualnych kosztów wizowych, szczepień, zaświadczeń lekarskich, finansowanie kosztów zakwaterowania, wyżywienia i transportu lokalnego, kieszonkowe na prywatne wydatki, wsparcie w nauce języka obcego, materiały niezbędne do wykonywania zadań oraz opiekę ubezpieczeniową. Dodatkowo zapewniony jest udział w szkoleniach organizowanych przez Agencje Narodowe lub Centra Współpracy SALTO, wsparcie mentora w trakcie trwania wolontariatu, a także Certyfikat Youthpass, który potwierdza zakończenie projektu oraz zdobyte podczas jego trwania umiejętności.
Wolontariat indywidualny Projekt wolontariatu indywidualnego może trwać od 2 do 12 miesięcy angażując wolontariusza w wymiarze pracy między 30 a 38 godzin tygodniowo. W wyjątkowych przypadkach projekty wolontariatu indywidualnego mogą trwać od 2 tygodni do 2 miesięcy (tzw. wolontariat krótkoterminowy) i kierowane są głównie do osób z mniejszymi szansami. Działania mogą być realizowane w kraju zamieszkania wolontariusza (projekty krajowe) lub poza jego granicami (projekty międzynarodowe). Podczas projektu wolontariatu indywidualnego, wolontariusz może być jedyną osobą w organizacji, która odbywa projekt wolontariatu lub może zostać włączony w działania innych wolontariuszy, którzy również zdecydowali się na pracę w wybranej organizacji.
Wolontariat grupowy W ramach wolontariatu grupowego, wolontariusze mogą pracować w zespole od 10 do 40 osób pochodzących z co najmniej dwóch różnych krajów. W zależności od projektu, działania mogą trwać od 2 tygodni do 2 miesięcy. Projekty odbywać się mogą zarówno w kraju lub za granicą.
Staże i miejsca pracy Staże i miejsca pracy są działaniami, które zapewniają młodym ludziom możliwości pracy lub odbycia stażu w Polsce lub za granicą. Uczestnicy projektu mogą zdobyć nowe umiejętności i doświadczenie, podnosząc tym samym swoje szanse na rynku pracy.
Projekty staży i miejsc pracy odbywają się w organizacjach które działają w tzw. sektorze solidarnościowym.
W ramach Europejskiego Korpusu Solidarności instytucja może przyjąć do pracy stażystę lub pracownika w wieku od 18 do 30 lat. Może to być zarówno obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej, jak osoba legalne przebywająca w kraju członkowskim Unii Europejskiej w momencie składania wniosku o dofinansowanie. Warunkiem zakwalifikowania się do projektu jest zarejestrowanie się w bazie Europejskiego Korpusu Solidarności.
Każdy uczestnik projektów staży i miejsc pracy ma zapewnione: refundację kosztów podróży, refundację ewentualnych kosztów wizowych, szczepień i zaświadczeń lekarskich, refundację kosztów związanych z uznawalnością dyplomów i kwalifikacji zawodowych, finansowanie materiałów niezbędnych do wykonywania zadań, dodatek relokacyjny, wsparcie w nauce języka ubezpieczenie, udział w szkoleniach organizowanych przez Narodowe Agencje lub Centa Współpracy SALTO, certyfikat, który potwierdza zdobyte podczas uczestnictwa w projekcie umiejętności.
Uczestniczący w stażach i pracujący w ramach projektów EKS zdobywa doświadczenia w pracy w międzynarodowym środowisku, działając jednocześnie społecznie, rozwija kompetencje i podnosi swoje kwalifikacje. Udział w projekcie daje również możliwość poznania innej kultury i nauka języka obcego.
Staże Staż to działanie w pełnym wymiarze czasu pracy (zgodnie z prawem kraju, w którym znajduje się instytucja goszcząca stażystę). Projekt może trwać od 2 do 6 miesięcy, podczas których stażysta uczy się i szkoli. Celem projektu jest rozwijanie kompetencji przydatnych w rozwoju osobistym, edukacyjnym, społecznym, obywatelskim i zawodowym stażysty. Staż powinien opierać się na pisemnej umowie o staż zawartej po jego rozpoczęciu, zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi w kraju, w którym odbywa się staż. Stażysta nie może zastępować pracownika i powinien być wynagradzany przez organizację przyjmującą.
Miejsca pracy Realizując projekt "Miejsca pracy" uczestnik zatrudniony jest w pełnym wymiarze czasu pracy, zgodnie z obowiązującym prawem krajowym. Praca może trwać od 3 do 12 miesięcy. Pracownik wynagradzany jest przez organizację przyjmującą a podejmowane przez pracownika działania obejmują naukę oraz szkolenia i opierają się na pisemnej umowie o pracę, która respektuje wszystkie warunki zatrudnienia określone w prawie, które obowiązuje w kraju realizacji projektu.
Projekty solidarności Projekty solidarności to działania skierowane do młodych osób dostrzegających potrzebę zmiany otaczającego je środowiska i przeprowadzenia projektu bezpośrednio powiązanego ze społecznością lokalną, w której żyją. Realizując projekty solidarności uczestnicy mają możliwość odpowiedzieć na problemy i wyzwania wokół nich, jednocześnie zajmując się priorytetami zidentyfikowanymi na poziomie europejskim.
Projekty trwają od 2 do 12 miesięcy i muszą odbywać się w kraju zamieszkania uczestników projektu. Grupa inicjatywna musi składać się z co najmniej 5 osób w wieku od 18 do 30 lat, zarejestrowanych w bazie Europejskiego Korpusu Solidarności. Grupa samodzielnie decyduje o metodach pracy i sposobie zarządzania projektem, otrzymuje wsparcie organizacji lub instytucji posiadającej osobowość prawną.
Dzięki realizacji projektów solidarności, młodzi ludzie mają możliwość kreowania ciekawych i potrzebnych inicjatyw na rzecz swojej społeczności w oparciu o własny pomysł, zdobywają doświadczenie pracy w zespole metodą projektu, rozwijają kompetencje a także doświadczają poczucia wpływu na otaczającą rzeczywistość.
Uczestnicy mogą przeprowadzić projekty m.in. o tematyce kulturalnej, sportowej, ekologicznej, bazujące na pracy z dziećmi, młodzieżą, seniorami, na rzecz osób niepełnosprawnych, imigrantów czy mniejszości.
Europejski Korpus Solidarności w ramach programu Projektów Solidarności finansuje koszty zarządzania projektem, koszty wsparcia coucha oraz koszty nadzwyczajne, które rozliczane są zgodnie z kosztami rzeczywistymi.
Statystyki wolontariatu europejskiego Już od 1998 roku młodzi Polacy aktywnie korzystają z możliwości wyjazdu na wolontariat za granicą, a także w Polsce (od 2018). Systematycznie przybywa również ilość obcokrajowców wybierających Polskę na kraj docelowy swojego wolontariatu. Dotychczas można wyróżnić 5 głównych programów, umożliwiających wymianę uczestników:
Wspólnotowy Program Działań (1998–1999) MŁODZIEŻ (2000–2006) Młodzież w działaniu (2007–2013) Erasmus+ (2014–2018) Europejski Korpus Solidarności (od 2018)
W 2018 roku dofinansowanie do wolontariatu europejskiego można było otrzymać w ramach 2 programów: Erasmus+ oraz Europejskiego Korpusu Solidarności. Działania wolontariatu europejskiego w ramach Erasmus+ zakończą się w 2020 roku (całość programu będzie się odbywać w ramach Europejskiego Korpusu Solidarności).
Od 2007 roku (do 20.11.2020) 4 602 polskich uczestników skorzystało z programu, a Polskę odwiedziło 7 052 wolontariuszy z innych państw. Wśród polskich wolontariuszy przeważają kobiety – proporcja wynosi około 75:25. +Tabela 1. Polscy uczestnicy projektów Wolontariatu EuropejskiegoRokIlość uczestnikówNazwa programuSUMA4602-2020*54Europejski Korpus Solidarności2019267Europejski Korpus Solidarności2018379**Erasmus+/ Europejski Korpus Solidarności2017369Erasmus+2016305Erasmus+2015329Erasmus+2014349Erasmus+2013205Młodzież w działaniu2012445Młodzież w działaniu2011453Młodzież w działaniu2010420Młodzież w działaniu2009376Młodzież w działaniu2008364Młodzież w działaniu2007287Młodzież w działaniu*dane do 20.11.2020 **239 uczestników w ramach programu Erasmus+ i 140 uczestników w ramach Europejskiego Korpusu Solidarności