Méduse () – 40-działowa fregata żaglowa typu w służbie francuskiej marynarki wojennej, zwodowana w 1810 r. Brała udział w wojnach napoleońskich. Fregata rozbiła się i zatonęła w lipcu 1816 roku u wybrzeży dzisiejszej Mauretanii, doprowadzając do śmierci ponad setki jej pasażerów, przy czym większość zginęła na porzuconej na wodzie prowizorycznej tratwie.

Historia Zwodowanie i służba do 1816 roku Fregata „La Méduse” była efektem umowy zawartej w 11 marca 1807 roku, między państwem Francuskim a stocznią z siedzibą w Paimbœuf (Loara Atlantycka). Okręt został zwodowany 1 lipca 1810 roku i wszedł do służby 26 września.

W czasie wojen napoleońskich brała udział w późnych etapach kampanii na Mauritiusie w latach 1809–1811 oraz w napadach na Karaiby.

Katastrofa (1816) Po restauracji Burbonów Francja odzyskała swoją kolonię w dzisiejszym Senegalu, zajętą trakcje wojen napoleońskich przez Brytyjczyków, oddaną zgodnie z warunkami pierwszego pokoju w Paryskiego. Król Ludwik XVIII postanowił wysłać kolonistów aby przywrócić francuską kontrolę nad zwróconymi terytoriami.

W 17 czerwca 1816 roku z Île-d’Aix wyruszył konwój morski składający się z czterech żaglowców wojskowych, którego celem było przewiezienie francuskich urzędników, żołnierzy, naukowców i kolonistów do portu Saint-Louis. Flotylla składała się z fregaty „La Méduse”, dowodzonej przez kapitana , korwety „Echo”, brygu „Argus” oraz statku handlowego „La Loire”.

Z powodu niekompetencji kapitana, fregata „La Méduse” oddzieliła się od reszty statków i weszła na rafę 2 lipca 1816 w zatoce Arkin u wybrzeży dzisiejszej Mauretanii, osiadając na mieliźnie.

Próby sprowadzenia okrętu z powrotem na głębsze wody spełzły na niczym. Rozbitkowie postanowili więc dopłynąć szalupami do oddalonego od wraku o ok. 60 km wybrzeża Afryki. 5 lipca zapadła decyzja o opuszczeniu okrętu. Większość z ok. 400 obecnych na pokładzie ludzi, w tym kapitan de Chaumareys i gubernator , ewakuowało się sześcioma szalupami, jakimi dysponowali rozbitkowie. Dla pozostałych ok. 151 osób których zabrakło miejsca, głównie żołnierzyWśród nich znalazła się jedna kobieta., zbudowano prowizoryczną tratwę o wymiarach 20 × 7 m, która miała być holowana przez szalupy na wybrzeże. 17 osób postanowiło pozostać na pokładzie wraku „Méduse”.

Holowanie jednak okazało się niewydajne i łodzie wkrótce porzuciły tratwę i jej pasażerów na otwartych wodach, bez możliwości samodzielnego dotarcia na brzeg i praktycznie bez zapasów żywności. Sytuacja rozbitków na pokładzie tratwy niemal od razu stała się dramatyczna, dziesiątki osób zostało zmytych do morza z powodu napotkanej szalejącej burzy, inni ginęli w ciągłych buntach wszczynanych przeciwko przełożonymBuntom sprzyjał duży zapas alkoholu, którym rozbitkowie ciągle się upijali.. Czwartego dnia na tratwie przeżyło tylko około 67 osób. Kiedy zapasy zaczeły się wyczerpywać, kilku rannych i ledwo żywych zabito lub wyrzucono do morza, a niektórzy z ocalałych aby przeżyć dopuściło się na ciałach poległych kanibalizmu.

17 lipca po trzynastu dniach dryfowania rozbitkowie zostali odnalezieni przez francuski bryg „Argus”, wchodzący w skład ich nieszczęsnej ekspedycji. Do tego czasu żywych na tratwie pozostało jedynie 15 ludzi. Czwórka z ocalałych zmarło z wyczerpania niedługo później.

Szalupy z gubernatorem Schmaltzem oraz kapitanem de Chaumareys dopłynęły bez przeszkód na afrykańskie wybrzeże i po wyczerpującej wędrówce przez pustynię, dotarli do Saint-Louis.

Z 17 osób, które zdecydowały się pozostać na pokładzie „Méduse”, po niemal dwóch miesiącach, jakie upłynęły nim wrak został odnaleziony, przy życiu pozostała zaledwie trójka.

Konsekwencje katastrofy Dwóch ocalałych członków załogi, chirurg, oraz inżynier, , opisało to wydarzenie w książce „Naufrage de la frégate la Méduse”, która zyskała spory rozgłos. Wieści o tragicznym losie rozbitków wstrząsnęły ówczesną francuską opinią publiczną i wywołały polityczną aferę. Po powrocie do Francji kapitan de Chaumareys stanął przed sądem wojskowym, który skazał go na trzy lata więzienia.

Galeria

W kulturze thumb|Tratwa Meduzy, obraz Théodore’a Géricaulta, 1819 W 1819 r. Théodore Géricault namalował obraz Tratwa Meduzy, ukazując na płótnie tragedie rozbitków.

W francuskim filmie Asterix i Obelix: Misja Kleopatra, w scenie ze zniszczeniem statku pirackiego, kadr przedstawiający ocalałych piratów upodobniony jest do obrazu Géricaulta.

Opisanym wydarzeniom poświęcony jest utwór pt. „Le Radeau de La Méduse“ francuskiego deathmetalowego zespołu , czwarty z kolei utwór albumu pt. „A Dream Of Wilderness“ wydanego w 2021 r. przez wytwórnię płytową Napalm Records.

Zobacz też Essex (1799)

Uwagi

Przypisy La véritable histoire du "Radeau de la Méduse" . Arte France & Grand Angle Productions. TV documentary, 2015.

Bibliografia

Linki zewnętrzne Entertaining article on the events surrounding the Méduse’s disastrous last voyage

Kategoria:Żaglowe fregaty wojenne Kategoria:Statki i okręty zatopione na Oceanie Atlantyckim Kategoria:Statki i okręty zatopione w wyniku kolizji Kategoria:Katastrofy morskie Kategoria:Francuskie okręty żaglowe Kategoria:Francuskie okręty z okresu XIX wieku Kategoria:Francuskie okręty zatopione w wyniku kolizji Kategoria:Kanibalizm