Cieśnina Lancastera (ang. Lancaster Sound, fr. Détroit de Lancaster) – cieśnina Oceanu Arktycznego oddzielająca Ziemię Baffina od wyspy Devon, leżąca w kanadyjskim Archipelagu Arktycznym; administracyjnie w terytorium Nunavut.
Część Kanału Parry’ego i Przejścia Północno-Zachodniego.
Geografia Cieśnina Lancastera leży w kanadyjskim Archipelagu Arktycznym na Oceanie Arktycznym – oddziela Ziemię Baffina od wyspy Devon i łączy się z Cieśniną Barrowa na północny wschód od Somerset Island. Jest to zachodnia odnoga Zatoki Baffina.
Płynąc od wschodu, stanowi pierwszą część Kanału Parry’ego (pozostałe to według raportów dla Rady Arktycznej: Cieśnina Barrowa i Cieśnina Melville’a); jest częścią Przejścia Północno-Zachodniego.
Administracyjnie leży w terytorium Nunavut.
Różne źródła podają różną długość i szerokość cieśniny – długość od 320 km do 400 km, szerokość od 50–80 km do ok. 100 km. Jej głębokość dochodzi do 1232 m. Charakteryzuje się dość dobrze rozwiniętą linią brzegową z wieloma zatokami. Przepływa przez nią silny zimny prąd morski z zachodu na wschód.
Od października do czerwca cieśnina pokryta jest lodem. W okresie od połowy lata do wczesnej jesieni żeglowność cieśniny utrzymywana jest przy pomocy lodołamaczy.
Wody cieśniny bogate są w czynniki odżywcze i charakteryzują się różnorodnym światem zwierzęcym. Na Bylot Island w jej wschodniej części gniazduje ok. 3 milionów ptaków rocznie. W jej wodach występują nerpy obrączkowane, morsy arktyczne, narwale, białuchy arktyczne, orki oceaniczne i wale grenlandzkie. W regionie cieśniny żyją także niedźwiedzie i lisy polarne. W ujściach rzek do cieśniny odławiany jest Golec zwyczajny.
Część cieśniny jest obszarem chronionym, należącym do Parku Narodowego Sirmilik.
Historia Cieśnina została odkryta przez Europejczyków w 1616 roku – przez Williama Baffina (1584–1622) i Roberta Bylota (1610–1616), którzy nadali jej nazwę na cześć jednego z trzech głównych sponsorów ich wyprawy – kupca londyńskiego Jamesa Lancastera (1554–1618).
Ani Baffin, ani późniejszy poszukiwacz Przejścia Północno-Zachodniego w 1818 roku John Ross (1777–1856) nie odkryli jej potencjału dla żeglugi na zachód. Ross utrzymywał, że jest to jedynie zatoka. Teorię tę obalił w 1819 roku William Edward Parry (1790–1855).
Cieśninę spenetrowali w latach 30. XIX w. wielorybnicy. Pod koniec XIX w. na brzega cieśniny założono faktorie handlowe Button Port, Albert Harbour, Arctic Bay, Pond Inlet i Dundas Harbour.
W 1924 roku przez cieśninę przeprawił się szlakiem inuickich myśliwych kanadyjski policjant A.H. Joy.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Cieśniny Nunavut Kategoria:Cieśniny Morza Baffina