Giovanni (Gian) Michele Bruto, , (ur. w 1517 w Wenecji, zm. 16 maja 1592 w Gyulafehérvár) – sekretarz Stefana BatoregoLeszek Kieniewicz, Sekretariat Stefana Batorego. Zbiorowość i kariery sekretarzy królewskich, w: Studia staropolskie, t. IV, Warszawa 1986, s. 62., włoski pisarz i historyk, profesor Akademii Krakowskiej, początkowo był związany z reformacją, a następnie zaczął popierać Kościół rzymskokatolickiDizionario Biografico (wł.), dostęp 10.12.2020.
Życiorys
Urodzony w weneckiej rodzinie mieszczańskiej. Około 1540 wyjechał do Padwy, gdzie uczył się retoryki. Nawiązał kontakty z humanistami, którym bliskie były idee reformacji. Oskarżony w 1555 w Wenecji o herezję, uciekł stamtąd do Antwerpii. Potem często przenosił się do różnych miast (Madryt, Lukka, Lyon). Był zwolennikiem autonomii włoskich miast, przeciwko papieżowi i Francji, co wyraził w oracji De rebus a Carolo V Caesare Romanorum Imperatore gestis, Antverpiae 1555 i w Florentinae historiae 1562.
W 1565 węgierski szlachcic Ferenc Forgách zaprosił Bruta do współpracy przy opracowywaniu historii Węgier, jednak dopiero w styczniu 1574 Bruto przyjechał do Kolozsvár i Gyulafehérvár, gdzie powitał go z honorami miejscowy władca Stefan Batory. W Siedmiogrodzie spędził dwa lata, a kiedy w 1576 Batory został wybrany na króla Polski, Bruto przeniósł się do Krakowa, gdzie przydzielono mu dom na Wawelu i zatrudniono jako wykładowcę Akademii Krakowskiej. W 1578 i w 1581 gościł go na Śląsku Andrzej Dudycz. W Krakowie nawiązał kontakty z włoskimi innowiercami (m.in. Faust Socyn i Niccolò Buccella), jednak nuncjusz papieski Caligari podjął starania o powrót Bruta do Kościoła rzymskokatolickiego, co udało się mu w kwietniu 1585, kiedy Bruto wyrzekł się herezji.
Bruto przede wszystkim poświęcił się pisaniu historii Węgier, która musiała wykazać, według życzenia Batorego, bezpodstawność roszczeń Habsburgów do tronu Siedmiogrodu. Śmierć Batorego w grudniu 1586 uniemożliwiła publikację dzieła. Ponadto Bruto radykalnie zmienił swoją postawę polityczną, oddając się w służbę partii habsburskiej i przeniósł się do Wiednia. Zmarł podczas podróży do Gyulafehérvár.
Ważniejsze dzieła La institutione di una fanciulla nata nobilmente (1520-1589) Delle istorie fiorentine Epistolae clarorum virorum (1561). Florentinae historiae (1562). De historiae laudibus (1578). Praeceptorum conjugalium liber unus (1578) Oratio de Ernesti (1590) Brutus János Mihály storico reale ungherese. Magyar Historiája 1490–1552
Przypisy
Linki zewnętrzne Giovanni Michele Bruto – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Konwertyci na katolicyzm Kategoria:Ludzie urodzeni w Wenecji Kategoria:Sekretarze Stefana Batorego Kategoria:Urodzeni w 1517 Kategoria:Włoscy historycy Kategoria:Włoscy pisarze XVI wieku Kategoria:Włosi w I Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Krakowskiej Kategoria:Zmarli w 1592