Franciszek Strzoda (; ur. 6 sierpnia 1857 w Wierzchu, zm. 27 czerwca 1922 w Gierałtowicach) – polski rolnik, działacz narodowy na ziemi prudnickiej, poseł do Reichstagu i Landtagu.

Życiorys Pochodził z Wierzchu koło Prudnika. Zajmował się rolnictwem. Posiadał duże gospodarstwo włościańskie. Był prezesem Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Posiadaczy Ziemskich w Parafii w Wierzchu. Około 1880 wziął ślub z Pauliną Spiller. Miał dwóch synów: Jana (lekarz, powstaniec śląski i oficer) i Romana (działacz narodowy i plebiscytowy).

Kandydaturę Strzody w wyborach uzupełniających do Reichstagu wysunięto na zebraniu członków Niemieckiej Partii Centrum w Białej w grudniu 1893. Był on kandydatem „polskiego skrzydła” partii. Poparli go między innymi redaktor naczelny „Katolika” Adam Napieralski i proboszcz Oskar Gerntke z Prudnika. Do głosowania na niego agitowały polskojęzyczne gazety popularne w powiecie prudnickim. W wyborach 25 stycznia 1894 Strzoda pokonał swojego kontrkandydata w prudnickim okręgu wyborczym, Hansa Delocha.

W maju 1898 „polskie skrzydło” Centrum ponownie zaproponowało kandydaturę Strzody. W kolejnych latach wygrał wybory do Reichstagu w 1900, 1908 i 1912. Deputowanym Reichstagu był w od 1894 do 1920. W latach 1899–1908 był także posłem do parlamentu Prus (Landtagu).

Strzoda aktywnie sprzeciwiał się germanizacji na Śląsku. Traktowany był jako „przeciwnik wszystkiego, co niemieckie”. W swoim domu prowadził bibliotekę książek w języku polskim. Za „główny środek germanizacyjny” uważał szkoły. Sprzeciwiał się budowie szkoły dokształcającej w Wierzchu, ponieważ nauczyciele mieli w niej wykładać po niemiecku. Podczas debaty na posiedzeniu Reichstagu w 1908 powiedział: „Przyjdzie dzień, w którym otworzą się znów podwoje szkół polskich na Śląsku i w powiecie prudnickim”. Krytykował szkoły na terenie Górnego Śląska, które „miały uczyć dzieci nierozumiejące po niemiecku historii Niemiec”. Jego oskarżeniom sprzeciwiał się związek nauczycielski w Głogówku. Przewidywał upadek Rzeszy Niemieckiej w ciągu dekady.

Po I wojnie światowej angażował się w sprawy Polski. Agitował za przyłączeniem do niej Górnego Śląska. W lipcu 1920 zrzekł się mandatu poselskiego. W okresie plebiscytu na Górnym Śląsku w 1921 był kierownikiem jednego z dziewięciu obwodów plebiscytowych w powiecie prudnickim. Podlegający mu obszar obejmował wsie Wierzch, Nowy Browiniec, Dzierżysławice, Mochów, Olbrachcice, Laskowice, Olszynka, Racławice Śląskie i Słoków.

W czerwcu 1922 niemieccy nacjonaliści otoczyli dom Strzody w Wierzchu, by go porwać. Strzoda uciekł przed nimi chowając się w klatce na wozie, którą przykryto obornikiem. Wywieziono go w pole, skąd udał się do księdza Władysława Roboty w Gierałtowicach. Zmarł tamże ze zmęczenia po ucieczce. Został pochowany na cmentarzu w Gierałtowicach.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polscy posłowie do Reichstagu w Berlinie Kategoria:Deputowani do Reichstagu VI kadencji (1884–1887) Kategoria:Deputowani do Reichstagu VII kadencji (1887–1890) Kategoria:Deputowani do Reichstagu VIII kadencji (1890–1893) Kategoria:Ludzie związani z Prudnikiem Kategoria:Działacze plebiscytowi na Górnym Śląsku Kategoria:Niemieccy posłowie do landtagów Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Urodzeni w 1857 Kategoria:Zmarli w 1922