Bouvet – francuski pancernik (przeddrednot) z końca XIX wieku. Był jedną z pięciu podobnych do siebie jednostek zamówionych w ramach programu rozbudowy floty francuskiej z 1890 roku (prócz niego były to: „Charles Martel”, „Carnot”, „Jauréguiberry” i „Masséna”). Okręt wypierał 12 205 ton, a jego główną artylerię stanowiły dwa działa kalibru 305 mm i dwa kalibru 274 mm, uzupełniane przez osiem dział kalibru 138 mm i osiem kalibru 100 mm.

Zwodowany 27 kwietnia 1896 roku w stoczni Arsenal de Lorient w Lorient, został przyjęty do służby w Marine nationale 27 lipca 1898 roku. Nazwę otrzymał na cześć wadm. . Służył na Morzu Śródziemnym i Oceanie Atlantyckim, biorąc udział w I wojnie światowej. „Bouvet” zatonął 18 marca 1915 roku podczas operacji opanowania Dardaneli po wejściu na minę, a na jego pokładzie zginęło ponad 600 osób.

Projekt i budowa Doświadczenia z prób i początków eksploatacji zbudowanych w ramach programu rozbudowy floty francuskiej z 1881 roku pancerników (okrętów pancernych) , i skłoniły admiralicję do rozpoczęcia prac projektowych nad ich następcami. W przyjętym w 1890 roku nowym programie rozbudowy floty (z planową realizacją w latach 1892–1901), którego twórcą był ówczesny minister marynarki , znalazło się m.in. zbudowanie pięciu nowych pancerników, przez co Marine nationale miała mieć w służbie 24 jednostki tej klasy (prócz „Bouveta” powstały „Charles Martel”, „Carnot”, „Jauréguiberry” i „Masséna”). Okręty powstały według jednolitych założeń projektowych, choć różniły się między sobą szczegółami konstrukcji oraz wyglądem zewnętrznym; przenosiły jednak identyczne uzbrojenie, były podobnie opancerzone oraz miały zbliżoną prędkość i manewrowość. W założeniach miały mieć wyporność normalną około 14 000 ton, opancerzenie na całej długości linii wodnej i uzbrojenie składające się z dwóch dział kalibru 340 mm, dwóch kalibru 274 mm oraz ośmiu kalibru 138 mm. Naciski ze strony parlamentu oraz zwolenników Jeune École na obniżenie kosztów budowy spowodowały zmniejszenie kalibru dział artylerii głównej do 305 mm i umieszczenie dział artylerii średniej w wieżach zamiast w kazamatach, przez co wyporność normalna miała nie przekroczyć 12 000 ton.

Projektując nowe okręty zaczerpnięto niektóre rozwiązania techniczne z ich poprzedników: z „Hoche” przejęto układ rozmieszczenia najcięższej artylerii w tzw. romb (dwa pojedyncze działa na dziobie i rufie oraz dwa kolejne w wieżach przyburtowych), z typu natomiast kształt kadłuba z wysokimi, silnie pochylonymi dośrodkowo burtami, zapewniający dobrą dzielność morską. Przyjęty kształt kadłuba powodował problemy ze statecznością, a nawet niewielkie niesymetryczne zalanie części podwodnej mogło spowodować przewrócenie się okrętu i zatonięcie.

„Bouvet” był zbudowany jako ostatni z pięciu pancerników programu, aczkolwiek jego budowę rozpoczęto jeszcze przed wodowaniem wcześniejszych jednostek. Jego projektantem był inż. . Po odrzuceniu przez Radę Prac Marynarki koncepcji jednostki uzbrojonej w trzy pojedyncze działa kal. 305 mm, projekt okrętu stał się ulepszeniem pierwszego powstałego w ramach programu z 1890 roku pancernika „Charles Martel”. W porównaniu do pierwowzoru zrezygnowano z ciężkiego pomostu komunikacyjnego łączącego nadbudówki dziobową i rufową oraz nawisających pomostów nad wieżami artylerii głównej; usunięto część otuliny kominów oraz zmniejszono wieżę dowodzenia. Z kolei zestaw uzbrojenia i trzyśrubowy układ napędowy był niemal identyczny, jak na pancerniku „Masséna”. W stosunku do pierwszych trzech pancerników programu, na obu okrętach zwiększeniu uległ drugi kaliber artylerii średniej z 65 do 100 mm. Od wcześniejszych czterech pancerników „Bouveta” różniło ponadto zastosowanie kotwic patentowych typu Marrela z kluzami zamiast niepraktycznych kotwic admiralicji i żurawików.

„Bouvet” został zamówiony i zbudowany w stoczni Arsenal de Lorient. Stępkę okrętu położono 16 stycznia 1893 roku, a kadłub został zwodowany 27 kwietnia 1896 roku. Nazwa jednostki upamiętniała wadm. , dowódcę francuskich sił morskich podczas wojen napoleońskich. Koszt budowy jednostki wyniósł 28 946 000 franków (w przeliczeniu 1 100 770 £).

5 marca 1898 roku okręt był gotów do prób siłowni, lecz z powodu wzrostu napięcia w relacjach między Francją a Wielką Brytanią (incydent w Faszodzie) testy przeniesiono z Brestu do Tulonu, dokąd „Bouvet” dotarł 20 marca. Próby rozpoczęły się 2 kwietnia i trwały do końca września, już po przyjęciu okrętu do służby. W ich trakcie osiągnięto następujące wyniki: w 24-godzinnej próbie prędkości przy mocy nominalnej zanotowano prędkość 17 węzłów, a w próbie 4-godzinnej przy przeciążeniu maszyn osiągnięto prędkość 18,8 węzła. Problemy sprawiała instalacja hydrauliczna pancernika, a zwłaszcza siłowniki wież artylerii głównej.

Dane taktyczno-techniczne Charakterystyka ogólna thumb|Pancerniki programu 1900 od rufy, z prawej „Bouvet” „Bouvet” był zbudowanym ze stali pancernikiem z wysokimi, silnie pochylonymi dośrodkowo burtami (tzw. zawał burtowy). Kadłub podzielony był przy pomocy 13 grodzi na 14 przedziałów wodoszczelnych, a jego konstrukcja opierała się na 101 wręgach głównych (w tym 20 wzmocnionych). W przeciwieństwie do „Charles’a Martela” okręt miał odrębnie położone kotłownie, które mieściły się w przedziałach F i H, dodatkowo podzielonych wzdłużnymi grodziami (w każdym z czterech pomieszczeń znajdowało się osiem kotłów). Znajdująca się w przedziale I maszynownia również była podzielona wzdłużnymi grodziami na trzy części; w każdej znajdowała się jedna maszyna parowa. Na całej długości ważącego 3966 ton kadłuba rozciągało się dno podwójne, mieszczące m.in. zbiorniki wody słodkiej i smarów. Na dziobie, w miejscu planowanego pierwotnie działa pościgowego, zbudowano pomieszczenie z reflektorami Mangina. Elementem odróżniającym od „Charles’a Martela” i „Masseny” była rufa, która nie była ścięta do pokładu głównego (poza samą skrajną częścią).

Okręt miał długość całkowitą wynoszącą 122,6 metra (117,81 metra między pionami), szerokość 21,39 metra i maksymalne zanurzenie 8,38 metra. Wyporność normalna wynosiła 12 205 ton, zaś pełna 13 235 ton.

Załoga okrętu składała się początkowo z 32 oficerów oraz 666 podoficerów i marynarzy.

Urządzenia napędowe Okręt był napędzany trzema trzycylindrowymi pionowymi maszynami parowymi potrójnego rozprężania produkcji zakładów Indret w Nantes, z których każda poruszała jedną trójłopatową śrubę napędową o średnicy 4,5 metra i skoku 4,977 metra. Parę dostarczały 32 opalane węglem kotły wodnorurkowe systemu Delanuay-Belleville, produkcji zakładów w Saint-Denis, o ciśnieniu roboczym 17 kG/cm², rozmieszczone w dwóch kotłowniach. Maszyny osiągały przy przeciążeniu łączną maksymalną moc 15 000 KM, co pozwalało na osiągnięcie prędkości maksymalnej 18 węzłów. Normalny zapas węgla wynosił 610 ton (maksymalnie 980 ton), co zapewniało zasięg 4000 Mm przy prędkości ekonomicznej 10 węzłów.

Prąd generowały trzy zespoły prądnic (prawdopodobnie firmy ) napędzanych przez dwucylindrowe maszyny parowe (czwarty zespół prądnic był zapasowy). Produkowały one prąd stały o napięciu 80 V i natężeniu 600 A, używany do zasilania oświetlenia pokładowego, łukowych reflektorów bojowych, napędu wind amunicyjnych czy wentylatorów w kotłowniach.

Uzbrojenie thumb|Poglądowy rozkład opancerzenia i uzbrojenia na podobnym pancerniku „Carnot” tego samego programu Głównym uzbrojeniem pancernika były dwa pojedyncze działa kal. 305 mm M1893 L/40, o masie 44,985 tony (45,37 tony z zamkiem), umieszczone w obracanych hydraulicznie wieżach na pokładzie dziobowym i rufowym na osi symetrii okrętu. Działa strzelały pociskami burzącymi o masie 292 kg lub przeciwpancernymi o masie 340 kg z prędkością początkową 800–815 m/s i szybkostrzelnością 1 strzału na 2–3 minuty. Artylerię główną drugiego kalibru stanowiły dwa pojedyncze działa kal. 274 mm M1893 L/45, o masie 34,39 tony (35,04 tony z zamkiem), także umieszczone w hydraulicznie obracanych wieżach na pokładzie głównym przy prawej i lewej burcie. Na skutek silnego pochylenia dośrodkowego burt wieże umieszczone były na wysokości pokładu górnego, na zewnątrz od burt, jak w „Charles Martel”. Armaty strzelały pociskami o masie 216–255 kg z prędkością początkową 780–815 m/s i szybkostrzelnością 1 strzału na 1–2 minuty.

Artylerię średnią stanowiło osiem pojedynczych, również umieszczonych w obracanych hydraulicznie cylindrycznych wieżach, szybkostrzelnych dział kal. 138 mm M1891/1893 L/45 (faktyczny kaliber wynosił 138,6 mm). Wieże dział kal. 138 mm umieszczone były w pobliżu wież dział artylerii głównej. Strzelały pociskami o masie 30 kg na odległość 8 km z prędkością początkową 770 m/s, przy kącie podniesienia lufy 12°. Na każdą z burt strzelały po cztery działa – jedną wieżę umieszczono na wysokości nadbudówki dziobowej na poziomie górnego pokładu, a reszta znajdowała się na zewnątrz od burt na poziomie głównego pokładu – dwie po obu stronach wieży działa kal. 274 mm i jedna za rufową wieżą działa kal. 305 mm. Artylerię średnią drugiego kalibru stanowiło osiem pojedynczych szybkostrzelnych dział kal. 100 mm M1891 L/45, ustawionych na nadbudówce dziobowej (dwa), a reszta na pokładzie górnym (cztery między kominami oraz dwa na wysokości masztu rufowego). Armaty ważyły wraz z zamkiem 1,7 tony; strzelały pociskami o masie 14–16 kg na odległość 10,2 km przy kącie podniesienia lufy 25°, z prędkością początkową 715–740 m/s i szybkostrzelnością 8 strzałów na minutę. Teoretycznie w kierunku dziobu można było prowadzić ogień z jednego działa kal. 305 mm, dwóch kal. 274 mm, czterech kal. 138 mm i dwóch kal. 100 mm, a salwę burtową mogły oddać dwa działa kal. 305 mm, jedno kal. 274 mm, cztery kal. 138 mm i cztery kal. 100 mm.

Okręt uzbrojony był też w umieszczoną na nadbudówkach i marsach masztów bojowych liczną artylerię małokalibrową, na którą składało się 12 pojedynczych dział kal. 47 mm Hotchkiss M1885 L/40, dwa pięciolufowe kal. 37 mm M1885 L/20 oraz pięć jednolufowych działek tego kalibru. Działa kal. 47 mm strzelały pociskami o masie 1,5 kg z szybkostrzelnością 20–25 strz./min, a w działkach kal. 37 mm używano pocisków o masie 0,5 kg, wystrzeliwanych z szybkością 25 strz./min. Prócz tego na pancerniku zamontowano cztery pojedyncze wyrzutnie torped (dwie podwodne i dwie obrotowe nawodne) kal. 450 mm, z łącznym zapasem 12 torped. Okręt miał także komorę mieszczącą 20 min M1892, które mogły być stawiane przez pokładowe kutry (uzbrojone ponadto w działka kal. 37 mm) i barkasy.

Opancerzenie Pancerz okrętu miał łączną masę około 3800 ton. Jego podstawowym elementem był wykonany ze składający się z 46 płyt pas burtowy o grubości maksymalnej 400 mm na śródokręciu, zmniejszającej się w stronę dziobu do 300 mm i rufy do 270 mm (część górna; dolna miała grubość od 200 mm na dziobie i śródokręciu do 120 mm na rufie). Wysokość rozciągającego się na całej długości kadłuba pancerza burtowego wynosiła 2,1 metra, z czego pod wodą znajdowało się 1,5 metra. Ponad nim rozciągał się górny pas pancerny o grubości 100 mm; miał zmienną wysokość od 2,5 metra na dziobie poprzez 1,2 metra na śródokręciu i 1,8 metra na rufie.

Wypukły pokład pancerny miał grubość 78 mm i był mocowany do płyt ze stali konstrukcyjnej grubości 20 mm. miała ściany grubości 320 mm.

Wieże artylerii głównej kal. 305 i 274 mm były chronione pancerzem o grubości 370 mm (dach 70 mm). Posadowione były na barbetach o grubości 200 mm. Wieże artylerii średniej kal. 138 mm miały pancerz o grubości 100 mm (góra 20 mm).

Służba Do 1914 roku thumb|left|„Bouvet” na redzie Tulonu w 1912 roku