Janina Ludwika Bauer-Gellert, ps. „Córka”, „Inka”, „Zosia” (ur. 23 kwietnia 1922 w Brasławiu, zm. 15 lipca 2021 w Warszawie) – polska lekarka, działaczka konspiracyjna, dama Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Była córką Jana Aleksandra Bauera i Marii z domu Ostyk-Narbutt. Jej ojciec został powołany 16 sierpnia 1939 do wojska jako lekarz, w randze majora, na stanowisko szefa szpitala wojskowego w Chełmie. Ewakuowany wraz ze szpitalem dostał się do niewoli sowieckiej. Internowany w obozie jenieckim w Kozielsku, został zamordowany przez NKWD w Katyniu między 5 a 11 kwietnia 1940.
W momencie wybuchu II wojny światowej Janina była w klasie maturalnej. Brała udział w obronie Warszawy, działała w Harcerskim Pogotowiu Wojennym, była telefonistką w Urzędzie Pocztowym przy ul. Nowogrodzkiej, a następnie łączniczką-gońcem. Pod koniec walk pełniła służbę sanitariuszki.
W maju 1940 na tajnych kompletach zdała maturę. Równolegle uczęszczała do konserwatorium muzycznego do klasy fortepianowej, dzięki czemu uzyskała ausweis (zaświadczenie o zatrudnieniu). Następnie w 1941 została studentką Prywatnej Szkoły Zawodowej dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego doc. Jana Zaorskiego przy ul. Koszykowej 78. W tej działającej oficjalnie szkole funkcjonował też Tajny Wydział Lekarski Uniwersytetu Warszawskiego. Zajęcia praktyczne Bauerówna odbywała w Szpitalu Wolskim przy ul. Płockiej 26. Tam otrzymała angaż laborantki, uzyskując w ten sposób ausweis.
W konspiracji działała od listopada 1939, wprowadzona przez swoją matkę Marię, ps. „Renata”. W mieszkaniu Bauerów przy ul. Marszałkowskiej 4 m. 2 odbywały się pierwsze spotkania organizacyjne Komendy Głównej Służby Zwycięstwu Polski utworzonej przez gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza. Mieszkanie to było również lokalem „dziennego pobytu” gen. Tokarzewskiego i gen. „Grota” Roweckiego, popularnie zwanym „Kawiarenka” lub „Jak u mamy”.
Została zaprzysiężona w listopadzie 1939 przez „Basię” (Jadwigę Piekarską) i wcielona do służby wojskowej w Oddziale V Komendy Głównej (łączność) kolejno SZP, ZWZ i AK.
W latach 1939–1944 Bauerówna i jej matka były łączniczkami Komendy Głównej ZWZ, a następnie Komendy Głównej AK. Po aresztowaniu gen. „Grota” Roweckiego w ich mieszkaniu odbywały się odprawy płk. „Nila” (August Emil Fieldorf).
W lipcu 1944, przed wybuchem powstania warszawskiego, dostała przydział organizacyjny do Oddziału Vk (łączność konspiracyjna), Centrali Pocztowej Oddziału V (Poczta Główna) „Kundle”, gdzie podlegała „Bercie” (Janinie Sippko). Od wyjścia KG AK z Woli na Stare Miasto była w dyspozycji komendanta Okręgu Warszawskiego AK gen. „Montera” Antoniego Chruściela jako jego łączniczka z Komendą Główną AK. Pod koniec września, w czasie przenoszenia meldunku, odniosła obrażenia podczas eksplozji bomby u zbiegu ulic Koszykowej, Pięknej i Kruczej. Opatrzona w szpitalu polowym przy ul. Wilczej 27, powróciła do służby.
Po kapitulacji powstania otrzymała rozkaz wyjścia z ludnością cywilną i stawienia się do dalszej pracy konspiracyjnej w Częstochowie. Trafiła do obozu przejściowego w Pruszkowie, a następnie uciekła z transportu, wynosząc niewidomą matkę na plecach z wagonu, i przedostała się do Kielc, skąd dotarła do Częstochowy, gdzie rozpoczęła dalszą działalność konspiracyjną w odtwarzanej Komendzie Głównej AK, jako jedna z łączniczek gen. „Niedźwiadka” Leopolda Okulickiego. Od grudnia 1944 do stycznia 1945 pracowała w szpitalu polowym w Częstochowie. Po zajęciu Częstochowy przez Armię Czerwoną powróciła z matką do Warszawy.
Od marca 1945 kontynuowała studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, uzyskując absolutorium w 1946. W latach 1947–1950 pracowała w oświacie sanitarnej jako prelegent. W 1947 prowadziła szczepienia ochronne przeciw durowi brzusznemu. W latach 1947–1948 odrabiała staż podyplomowy w Szpitalu Wolskim. Dyplom lekarza medycyny uzyskała w 1950. W latach 1950–1952 pracowała w Warszawie jako lekarz – kierownik Ośrodka Zdrowia PKP Warszawa Odolany oraz w Instytucie Hematologii w Warszawie przy ul. Chocimskiej 5 jako kierownik działu Dawców i Pobierania Krwi. Po aresztowaniu jej matki otrzymała nakaz pracy w Szczecinie, pracowała przez wiele lat w Słupsku. Na początku lat 70. powróciła do Warszawy.
W latach 1973–1996 pracowała w Warszawskim Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (oddziały I, II i IV) w różnym wymiarze godzin, na stanowiskach wojewódzkiego lekarza inspektora i lekarza inspektora do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia. W 1996 przeszła na emeryturę.
Była członkiem Komisji Zdrowia przy Zarządzie Głównym Inwalidów Wojennych RP, sekretarzem Koła Lekarzy i Medyków Powstania Warszawskiego 1944 r. przy Towarzystwie Lekarskim Warszawskim.
Od 2 kwietnia 1953 do 26 sierpnia 1971 (rozwód) była żoną lekarza Jana Gellerta (ur. 1924)Bauer Janina zam. Gellert ps. „Inka”, „Córka”, „Zosia” Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej [dostęp 2024-09-03].. Ich syn Ryszard Gellert, został także lekarzem.
Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera D18 Kol lewe B-1-3).
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (3 września 1944) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (26 października 1983) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (4 maja 1970) Krzyż Walecznych (Londyn, 1949) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (Londyn, 1949) Medal Wojska (czterokrotnie) Krzyż Partyzancki (15 grudnia 1982) Warszawski Krzyż Powstańczy (29 lipca 1981) Krzyż Armii Krajowej (Londyn, 28 sierpnia 1969) Medal za Warszawę 1939–1945 (1965) Odznaka „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” (1 września 1999) Odznaka pamiątkowa „Akcji Burza” Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Lekarz PRL” (15 marca 1989) Odznaka Honorowa PCK I stopnia (27 marca 1969) Odznaka „Za wzorową pracę w Służbie Zdrowia” (22 lipca 1961) Złota Odznaka honorowa „Za zasługi dla Warszawy” (16 grudnia 1985) Złota Odznaka „Zasłużony dla ubezpieczeń społecznych” (7 kwietnia 1982) Medal XX-lecia Instytutu Hematologii w Warszawie (2 czerwca 1971) Źródło:.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie związani z Brasławiem Kategoria:Ludzie związani z Częstochową Kategoria:Łączniczki Armii Krajowej Kategoria:Łączniczki w powstaniu warszawskim Kategoria:Obrońcy Warszawy (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Polskiego Czerwonego Krzyża I stopnia Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową Akcji „Burza” Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Lekarz PRL” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Sanitariuszki Armii Krajowej Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Więźniowie Dulagu 121 Pruszków Kategoria:Zmarli w 2021