Hans Ulrich von Schaffgotsch, Jan Ulryk Schaffgotsch zwany Semperfrei "zawsze wolny" (ur. 1595 w Gryfowie Śląskim, zm. 23 lipca 1635 w Ratyzbonie) – dowódca wojsk habsburskich w wojnie trzydziestoletniej (1618–1648), generał cesarski w służbie Albrechta von Wallensteina.
Życiorys Syn Krzysztofa i Eleonory von Promnitz. Pochodził ze znanego na Śląsku szlacheckiego rodu Schaffgotschów. W młodości studiował w Tybindze, Altdorf bei Nürnberg i Lipsku. Po zwyczajowej w owym czasie podróży kawalerskiej po zachodniej Europie powrócił na Śląsk, gdzie w 1614 przejął ojcowskie dobra i majątki ze żmigrodzkim państwem stanowym na czele. Rok później, jako przedstawiciel śląskich stanów, posłował do Pragi na dwór królewski. Jego żoną została Barbara Agnieszka, córka Joachima Fryderyka, piastowskiego księcia legnicko-brzeskiego.
19 października 1633 został mianowany na stopień generała kawalerii.
Podczas wojny trzydziestoletniej (1618–1648) pozostał najwierniejszym przyjacielem Wallensteina. Gdy Wallenstein w 1634 nawiązał tajne rokowania z protestantami, aby z ich poparciem zdetronizować Habsburgów i objąć władzę w Czechach, Schaffgotsch stanął po jego stronie. Nie opuścił przyjaciela nawet wtedy, gdy sprawa była właściwie przegrana, bo spisek wykryto, a Wallensteina skrytobójczo zamordowano. Mimo iż większość oficerów z armii Wallensteina poddała się cesarzowi, Schaffgotsch podniósł w Opawie bunt i wznosił antycesarskie okrzyki. Bunt został szybko stłumiony, a Hansa Ulryka Schaffgotscha zatrzymano i uwięziono w twierdzy kłodzkiej. Później przewieziono go do Wiednia, torturowano i więziono w coraz cięższych warunkach. Skazano go na karę śmierci, a dobra Schaffgotschów zostały w dużej części skonfiskowane. Egzekucję wykonano 23 lipca 1635 w Ratyzbonie.
Ród Schaffgotschów zdołał w późniejszych latach odzyskać względy cesarskie i część swoich majątków (m.in. zamek Chojnik), jednak niektóre z nich przeszły już na stałe w ręce innych rodów (np. Żmigród, przejęty przez Melchiora von Hatzfeldta). 200px|center|thumb|Główne linie rodu Schaffgotsch
Genealogia
Jerzy II brzeskiur. 18 VII 1523zm. 7 V 1586 Barbara Hohenzollern 1)ur. 10 VIII 1527zm. 2 I 1595 Joachim Ernest ks. Anhaltuur. 21 X 1536zm. 6 (16) XII 1586 Agnieszka hr. Barbyur. 23 VI 1540zm. 27 XI 1569 Joachim Fryderyk legnicko-brzeskiur. 29 IX 1550zm. 25 III 1602 Anna Maria Anhalckaur. 13 VI 1561zm. 11 XI 1605
Hans Ulrich von Schaffgotschur. 28 VIII 1595zm. 23 VII 1635OO 18 X 1620 Barbara Agnieszka brzeskaur. 24 II 1593zm. 24 VII 1631 Anna Elżbieta 2) ur. 11 II 1622 zm. 11 IV 1650 Christoph Leopold ur. 8 IV 1623 zm. 30 VI 1703 Hans Ulryk 3) ur. 19 VI 1624 zm. 2 VI 1660 Jerzy Rudolf ur. 17 I 1626 zm. 15 IV 1630 Adam Gotard i Gotard Franciszek (1627–1641)Urodzony 7 X 1627 (1629–1668)Urodzony 7 VII 1629 – zm. 4 V 1668 córka elektora brandenburskiego Joachima II Hektora i Magdaleny Wettyn żona wojewody malborskiego Jakuba Wejhera, założyciela Wejherowa otrzymał polski indygenat w 1652 r. genealog, badacz związków rodu Schaffgotschów z dynastiami europejskimi, kanonik wrocławski
Przypisy
Bibliografia A. Kuzio-Podrucki, Schaffgotschowie. Dzieje wielkiego rodu z Europy Środkowej, Katowice 2024, Arkadiusz Kuzio-Podrucki, Das Haus Schaffgotsch. Das wechselvolle Schicksal einer schlesischen Adelsdynastie, Tarnowskie Góry 2009, Arkadiusz Kuzio-Podrucki, Schaffgotschowie. Zmienne losy śląskiej arystokracji, Bytom 2007, – info o książce na stronie: Śląska szlachta i arystokracja J. Krebs: Hans Ulrich Frhr. von Schaffgotsch. Ein Lebensbild aus der Zeit des 30-jähr. Krieges. Breslau 1890 J. Krebs: Hans Ulrich Frhr. von Schaffgotsch, w: Allgemeine Deutsche Biographie. Bd. 30, s. 541.
Kategoria:Generałowie Arcyksięstwa Austriackiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Gryfowie Śląskim Hans Ulrich Kategoria:Urodzeni w 1595 Kategoria:Wojna trzydziestoletnia Kategoria:Straceni Kategoria:Zmarli w 1635