Bukaresztańska Dziewiątka (Bukareszteńska Dziewiątka, w skrócie B9, ) – nieformalna grupa dziewięciu państw Europy Środkowo-Wschodniej należących do NATO: Bułgarii, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Polski, Rumunii, Słowacji i Węgier. Celem grupy jest koordynacja stanowisk w kwestiach bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO oraz wzmacnianie odstraszania i obrony kolektywnej na tym kierunku.
B9 powstała z inicjatywy prezydentów Polski i Rumunii, Andrzeja Dudy i Klausa Iohannisa, i została formalnie zainaugurowana 4 listopada 2015 roku w Bukareszcie.
Historia Powstanie Za bezpośredni impuls do utworzenia B9 uznaje się aneksję Krymu i wybuch wojny w Donbasie w 2014 roku, które unaoczniły państwom wschodniej flanki NATO potrzebę ściślejszej koordynacji w sprawach obronnych. Pierwsze spotkanie przywódców dziewięciu państw odbyło się 22 lipca 2014 roku w Warszawie, przed szczytem NATO w Newport.
Oficjalna inauguracja grupy nastąpiła 4 listopada 2015 roku podczas miniszczytu państw wschodniej flanki w Bukareszcie. Przywódcy podpisali wspólną deklarację określającą zasady współpracy w zakresie bezpieczeństwa i obronyTekst deklaracji (po angielsku)..
Działalność po 2022 roku Rosyjska inwazja na Ukrainę w lutym 2022 roku nadała B9 nowe znaczenie. Dzień po rozpoczęciu inwazji, 25 lutego 2022 roku, w Warszawie zwołano nadzwyczajny szczyt grupy. W szczytach B9 zaczęli uczestniczyć zaproszeni goście najwyższego szczebla: 10 maja 2021 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Joe Biden wziął udział w obradach (wirtualnie), a 22 lutego 2023 roku Biden i sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg uczestniczyli osobiście w szczycie w Warszawie.
Na szczycie w Rydze w czerwcu 2024 roku po raz pierwszy w obradach B9 wzięli udział przywódcy państw nordyckich: prezydent Finlandii Alexander Stubb i premier Szwecji Ulf Kristersson, co zinterpretowano jako sygnał możliwego rozszerzenia formatu o nowych członków NATO z regionu.
Cele i funkcje Grupa opiera się na dwóch uzupełniających się przesłankach: strategicznej, polegającej na wzmacnianiu bezpieczeństwa zbiorowego i odstraszania na wschodniej flance NATO, oraz politycznej, służącej budowaniu wspólnego głosu państw regionu w ramach Sojuszu. W praktyce B9 zajmuje się koordynacją stanowisk przed szczytami NATO, lobbowaniem za zwiększeniem wydatków obronnych, rozwojem zdolności obronnych (w tym obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej) oraz wspieraniem Ukrainy.
Spotkania B9 odbywają się na różnych szczeblach: prezydentów, ministrów spraw zagranicznych, ministrów obrony, doradców ds. bezpieczeństwa narodowego i przewodniczących parlamentarnych komisji obrony. Mają formę dyplomacji wielostronnej i kończą się wspólnymi deklaracjami.
Znaczenie i oceny W analizie dla German Marshall Fund Tomáš A. Nagy ocenił B9 jako skuteczny instrument budowania kapitału politycznego państw wschodniej flanki wewnątrz NATO, podkreślając rolę grupy w kształtowaniu decyzji o rozbudowie NATO Forward Presence i wspieraniu integracji Ukrainy ze strukturami bezpieczeństwa.
Ovidiu Vaida w artykule opublikowanym w Studia Universitatis Babeș-Bolyai zwrócił uwagę na napięcie między ambitnymi celami formatu a jego rzeczywistymi wpływami, wskazując, że nieformalny charakter B9 ogranicza zdolność grupy do wymuszania zobowiązań na państwach członkowskich.
Po 2022 roku ujawniły się podziały wewnątrz grupy. Węgry i Słowacja, których rządy zajmowały odmienne stanowisko wobec Rosji i wsparcia dla Ukrainy, wielokrotnie blokowały lub osłabiały wspólne deklaracje. Na szczycie w Rydze w 2024 roku oba państwa były reprezentowane jedynie przez ambasadorów, a Węgry zawetowały wspólny komunikat. Antonia-Laura Pup w analizie dla New Eastern Europe argumentowała, że rozszerzenie B9 o państwa nordyckie nie rozwiąże tego problemu, a jedynie zwiększy liczbę stron potrzebnych do osiągnięcia konsensusu.
Spotkania i szczyty mały|Szczyt prezydentów w lutym 2023 thumb|Spotkanie ministrów państw Bukaresztańskiej Dziewiątki + Lista szczytów Bukaresztańskiej DziewiątkiLp.DataMiejsce1.4 listopada 2015Bukareszt, 2.8 czerwca 2018Warszawa, 3.28 lutego 2019Koszyce, 4.10 maja 2021Bukareszt, 5.25 lutego 2022Warszawa, 6.10 czerwca 2022Bukareszt, 7.22 lutego 2023Warszawa, 8.6 czerwca 2023Bratysława, 9.11 czerwca 2024Ryga, 10.2 czerwca 2025Wilno, 11.13 maja 2026Bukareszt,
Zobacz też Grupa Craiova Grupa Wyszehradzka Nowa Liga Hanzeatycka Trójmorze
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Międzynarodowe organizacje rządowe Kategoria:Europejskie organizacje międzynarodowe Kategoria:Polityka zagraniczna Polski Kategoria:Polityka zagraniczna Czech Kategoria:Polityka Bułgarii Kategoria:Polityka Estonii Kategoria:Polityka zagraniczna Litwy Kategoria:Polityka Łotwy Kategoria:Polityka Rumunii Kategoria:Polityka zagraniczna Słowacji Kategoria:Polityka zagraniczna Węgier Kategoria:NATO