Heikki Johannes Kovalainen (ur. 19 października 1981 w Suomussalmi) – fiński kierowca wyścigowy. Od 2007 roku do 2013 był kierowcą Formuły 1. W roku 2007 jeździł w Renault, w latach 2008–2009 w McLarenie, a w sezonach 2010–2011 w Lotusie. W 2012 był kierowcą Caterhama. W Formule 1 odniósł jedno zwycięstwo: w Grand Prix Węgier 2008.
Karierę zaczynał w kartingu mając dziesięć lat. Gokartami ścigał się do 2000 roku. W 2001 roku rozpoczął ściganie się samochodami jednomiejscowymi debiutując w Brytyjskiej Formule Renault 2000. W 2002 roku dołączył do programu Renault Driver Development i zadebiutował w Brytyjskiej Formule 3. Rok później został kierowcą serii World Series by Nissan. W 2003 roku został wicemistrzem, a rok później wywalczył mistrzostwo tej serii. W roku 2005 był kierowcą serii GP2 i zajął drugie miejsce w klasyfikacji generalnej kierowców. W 2006 roku został pełnoetatowym kierowcą testowym zespołu Formuły 1, Mild Seven Renault F1 Team.
Jako oficjalny kierowca w Formule 1 zadebiutował w 2007 roku w zespole Renault w miejsce Fernando Alonso. W pierwszej części sezonu miał nieregularne wyniki, ale w drugiej punktował regularnie, zdobył także pierwsze podium (drugie miejsce w Grand Prix Japonii) i na koniec sezonu wyprzedził w klasyfikacji kierowców partnera z zespołu, Giancarlo Fisichellę. W 2008 roku przeszedł do zespołu McLaren. Fin osiągał znacznie gorsze wyniki od zespołowego partnera, Lewisa Hamiltona, ale mimo to zdołał wygrać swój pierwszy wyścig – Grand Prix Węgier. W sezonie 2009 także na ogół był wolniejszy od Hamiltona i po sezonie McLaren rozwiązał z nim kontrakt. Kovalainen przeszedł do powracającego do Formuły 1 Lotusa, dla którego startował do 2011 roku, nie zdołając jednak przez ten okres wywalczyć ani punktu. W sezonie 2012 był kierowcą powstałego na podstawach Lotusa Caterhama, a rok później – kierowcą rezerwowym tego zespołu. Zastąpił także na dwa ostatnie wyścigi sezonu Kimiego Räikkönena w Lotusie.
W 2015 roku zadebiutował w Super GT, rywalizując Lexusem. Rok później zdobył tytuł mistrzowski tej serii.
Dzieciństwo Heikki Kovalainen urodził się 19 października 1981 roku w fińskiej miejscowości Suomussalmi jako trzecie, najmłodsze dziecko Seppo i Sisko Kovalainenów (ma brata Samiego i siostrę Sannę). Pierwszym słowem, jakie wypowiedział, był wyraz „auto”. Jego ulubionym przedmiotem w szkole był język angielski, nie lubił natomiast matematyki i fizyki.
Jako że jego ojciec brał udział w wyścigach na lodzie, Kovalainen zainteresował się sportami motorowymi. Pierwszy raz za kierownicą gokarta zasiadł w wieku 6 lat. W 1991 roku uzyskał licencję niezbędną do brania udziału w fińskich zawodach kartingowych i w takich też zawodach wówczas zadebiutował.
Jako kierowca kartingowy Kovalainen miał obiecujące wyniki. W 1998 roku był jedenasty w klasyfikacji generalnej Kartingowych Mistrzostw Finlandii Formuły A, ale rok później zajął w tych mistrzostwach drugą pozycję. Ponadto w 1999 roku brał udział jeszcze w Kartingowym Pucharze Monako Formuły A (6 pozycja) oraz w Mistrzostwach Świata Formuły A (18. miejsce w klasyfikacji ogólnej). W następnym sezonie wygrał klasyfikację Skandynawskich Mistrzostw Formuły A, był drugi w Mistrzostwach Finlandii Formuły A, uczestniczył też w takich seriach jak Europejskie Mistrzostwa Formuły Super A (czwarta pozycja w klasyfikacji) czy Mistrzostwa Świata Formuły Super A (trzecie miejsce). Ponadto wygrał zawody Paris Bercy Elf Masters, był także drugi w Göteborgs Stora Pris. Kovalainen został ogłoszony Kartingowym Kierowcą Roku 2000 w Finlandii.
Przed Formułą 1 W 2001 roku Kovalainen zadebiutował w wyścigach samochodów jednomiejscowych. Został wówczas kierowcą zespołu Fortec Motorsport w Brytyjskiej Formule Renault. Kimi Räikkönen wygrał tę serię w 2000 roku, po czym trafił do Formuły 1 do zespołu Sauber. Kovalainen w 13 wyścigach odniósł dwa zwycięstwa, zdobył dwa pole positions, pięć podiów i trzy najszybsze okrążenia. Te wyniki zaowocowały 243 punktami i czwartym miejscem w klasyfikacji generalnej. Ponadto zadebiutował w Formule 3, startując w Grand Prix Makau (ósme miejsce) i Korea Super Prix. Fińska Federacja Sportów Motorowych wybrała Kovalainena Debiutantem Roku 2001.
thumb|left|Heikki Kovalainen w 2002 roku W 2002 roku Kovalainen dołączył do wspierającego młodych kierowców programu Renault Driver Development. Fin przeniósł się do Brytyjskiej Formuły 3, gdzie startował w Fortec Motorsport. W ostatnich dziewięciu wyścigach odniósł pięć zwycięstw, w tym prestiżowy wyścig towarzyszący Grand Prix Wielkiej Brytanii Formuły 1. Zdobył ponadto dwa pole positions, 12 podiów i trzy najszybsze okrążenia. W klasyfikacji generalnej zajął trzecie miejsce, za Robbiem Kerrem i Jamesem Courtneyem. W 2002 roku wziął udział również w innych zawodach Formuły 3: Korea Super Prix (14. miejsce), Grand Prix Makau (druga pozycja) oraz Masters of Formula 3 (czwarta lokata). Ponownie został przez Fińską Federację Sportów Motorowych ogłoszony Debiutantem Roku.
Na sezon 2003 wybrał starty w serii World Series by Nissan, dołączając do zespołu Gabord Competición. Fin wygrał jeden wyścig, trzy razy startował z pierwszego pola, zdobył cztery podia i jedno najszybsze okrążenie. 134 punkty zapewniły mu drugie miejsce w klasyfikacji ogólnej kierowców, ale mistrzem World Series by Nissan w 2003 roku został partner Kovalainena z zespołu, Franck Montagny. Ponadto w 2003 roku po raz pierwszy testował samochód Formuły 1: jesienią testował Renault R23 na torze Circuit de Catalunya, a kilka tygodni później wziął udział w sesji testowej zespołu Minardi samochodem Minardi PS03 na torze Autodromo di Vallelunga. Kovalainen na tych testach osiągał bardzo konkurencyjne czasy i podobno niewiele brakowało, aby w sezonie 2004 został kierowcą Minardi. Jednakże na 2004 rok Kovalainen podpisał kontrakt z Renault, w myśl którego miał być drugim kierowcą testowym zespołu.
W roku 2004 kontynuował uczestnictwo w World Series by Nissan, przenosząc się jednak do zespołu Pons Racing. Fin zdobył wówczas tytuł mistrzowski, wygrywając 6 wyścigów, zdobywając 10 pole positions, 11 podiów, 8 najszybszych okrążeń, 176 punktów i będąc lepszym od takich kierowców, jak Tiago Monteiro, Enrique Bernoldi czy Narain Karthikeyan. Jako członek programu Renault Driver Development Kovalainen odbywał sesje testowe z Mild Seven Renault F1 Team i pomagał przy rozwoju Renault R24.
Pod koniec roku wziął udział w zawodach Race of Champions na Stade de France. W pierwszych dwóch rundach pokonał odpowiednio Davida Coultharda i Jeana Alesiego, a w półfinale okazał się szybszy od Michaela Schumachera. W finale pokonał rajdowego mistrza świata Sébastiena Loeba; w pierwszej rundzie finału był szybszy od Francuza, ścigając się Peugeotem 307 WRC, mimo że nigdy wcześniej nie jeździł samochodem rajdowym. W Pucharze Narodów (Nations Cup) Finlandia (w składzie Kovalainen-Grönholm) doszła do finału, gdzie przegrała z Francją (Loeb-Alesi). Kovalainen tak skomentował zwycięstwo w Race of Champions:
W 2005 roku przeniósł się do nowo powstałej Serii GP2, która zastąpiła Formułę 3000. W GP2 był kierowcą Arden International. Kovalainen udanie rozpoczął sezon, wygrywając główny wyścig na torze Imola, a w sprincie zajmując trzecie miejsce. W głównym wyścigu na torze Circuit de Catalunya był trzeci, zdobywając tym samym trzecie podium z rzędu. Do sprintu nie zdołał jednak nawet wystartować. Podczas rundy w Monako zdobył pole position, prowadził przez pierwsze 21 okrążeń i ustanowił najszybsze okrążenie, ale problemy podczas pit stopu spowodowały, że dojechał do mety na piątym miejscu. Główny wyścig na Nürburgringu Fin wygrał, mimo że startował z siedemnastej pozycji. W sprincie wycofał się na skutek kolizji spowodowanej przez José Maríę Lópeza. Podczas eliminacji na torze Magny Cours wygrał główny wyścig i był trzeci w sprincie. Później jednak konkurencyjny stał się Nico Rosberg, a Kovalainen dojeżdżał do mety na dalszych pozycjach. Kovalainen zdołał jednak wygrać sprint na torze Istanbul Park oraz główny wyścig na Monzy. Podczas chaotycznego weekendu na torze Spa-Francorchamps Kovalainen nie zdobył punktów, a Rosberg po raz pierwszy w sezonie w klasyfikacji kierowców znalazł się przed Finem. Ostatnie dwa wyścigi sezonu, rozgrywane na Bahrain International Circuit, wygrał Nico Rosberg i zdobył tytuł mistrza Serii GP2, podczas gdy Kovalainen został wicemistrzem ze stratą 15 punktów do Rosberga. Ogółem w sezonie 2005 Serii GP2 Kovalainen odniósł 5 zwycięstw, zdobył 2 pole positions, 12 podiów i jedno najszybsze okrążenie.
W 2005 roku uczestniczył również w zawodach Race of Champions, ale w półfinale został pokonany przez Toma Kristensena.
Formuła 1 2006 thumb|Heikki Kovalainen podczas testów Renault R26 na torze Ricardo Tormo w 2006 roku Pod koniec 2005 roku pojawiły się informacje, jakoby zatrudnienie Kovalainena rozważał zespół BMW Sauber. Plotki te zostały jednak zdementowane przez szefa Renault F1, Flavio Briatore. W grudniu ogłoszono, że Kovalainen w sezonie 2006 będzie głównym kierowcą testowym Renault i zarazem trzecim kierowcą francuskiego zespołu, zastępując na tym stanowisku Francka Montagnyego.
W 2006 roku Kovalainen wziął udział w dziesięciu oficjalnych sesjach testowych. Wygrał testy na torze Jerez 6 lipca i 13 września oraz na torze Silverstone 19 września. Ogółem podczas testów w 2006 roku przejechał 18 000 km.
Pod koniec 2006 roku wziął udział w Race of Champions. Tworząc parę z Marcusem Grönholmem, przyczynił się do zwycięstwa Finlandii w Nations Cup; para ta pokonała w finale reprezentującego Stany Zjednoczone Travisa Pastranę. Rywalizację o tytuł „mistrza mistrzów” przegrał w półfinale, kiedy to okazał się wolniejszy od Mattiasa Ekströma o 0,0002 sekundy.
2007 thumb|left|Heikki Kovalainen podczas Grand Prix Malezji 2007 Po tym, gdy 19 grudnia 2005 roku McLaren poinformował o podpisaniu kontraktu z Fernando Alonso na starty od sezonu 2007, zaczęto zastanawiać się, kto zastąpi Hiszpana w zespole Renault. Jako kandydatów na to miejsce wymieniano Juana Pablo Montoyę, Kimiego Räikkönena czy Michaela Schumachera. Tymczasem Kovalainen, wyrażając nadzieję na starty w sezonie 2007 w charakterze etatowego kierowcy, był łączony z posadą w takich zespołach jak Red Bull czy Toro Rosso. Jednakże najbardziej prawdopodobnym był awans Kovalainena na stanowisko etatowego kierowcy w Renault. Było to tym bardziej prawdopodobne, że Kovalainen współpracował z firmą menedżerską Briatore, FFBB. Ostatecznie 6 września 2006 roku Renault potwierdziło, że w sezonie 2007 partnerem Giancarlo Fisichelli w zespole będzie Heikki Kovalainen.
thumb|Heikki Kovalainen podczas Renault F1 Roadshow w Warszawie 3 czerwca 2007 roku