Skandal, zgorszenie – działanie, które może prowadzić innych do grzechu czyli metaforycznie do moralnego potknięcia i upadku w pułapkę. Wywodzi się od greckiego σκάνδαλον (skandalon), którego dosłowne pierwotne znacznie: spust pułapki albo sidła zastawione na wrogaLiddell and Scott. An Intermediate Greek-English Lexicon. Oxford. Clarendon Press. 1889.Bible Hub (ang.), tłumaczone jest także m.in. jako zgorszenie, kamień/skała potknięcia bądź zawadaMirosław Rucki, Michael Abdalla, 2018 Kamień, o który wszyscy się potykają (Mt 16, 23) w: Wrocławski Przegląd Teologiczny 26 2, 61–76.

Etymologia Słowo skandal ma swoje źródło w starożytnym języku greckim, ma związek ze „skadzein” (kuleć), „skadzo” (kuleję), „skolon” (zawada, przeszkoda), początkowo „skandalon” był używany w sensie „pułapki” lub „zasadzki”Maciej Tramer (2000). Literatura i skandal. Na przykładzie okresu międzywojennego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego; Maciej Tramer (2007). Rzeczy wstydliwe, a nawet mniej ważne. Katowice : Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Pochodzi od (zrekonstruowanego) praindoeuropejskiego *skand- (skakać, wspinać się)2001-2021, Douglas R. Harper, Online Etymology Dictionary, hasło: scandal (ang.).

Biblia hebrajska Termin oznaczający kamień, skałę potknięcia w języku hebrajskim to mikhshol (מִכְשׁוֹל‎) lub makhshelah, co na grecki jest tłumaczone jako skandalon lub proskomma i odnosi się często do zbłądzenia, zejścia na złą drogę, np. z powodu bałwochwalstwa, idolatriiGeorge Rice Hovey, 1939, 2021 (wersja HTML), Stumbling-block; Stumbling-stone w: International Standard Bible Encyclopedia Online (ang.). Wywodzi się z metaforycznego zakazu z Księgi Kapłańskiej by nie kłaść przeszkód, zawad, kłód (w zależności od tłumaczenia) przed niewidomymBibliePolskie.pl 3. księga Mojżeszowa 19:4. Nowy Testament Według Konkordancji Stronga w formie rzeczownikowej skandalon użyty jest 15 razy w Nowym TestamencieBibleHub, Strong's greek 4625. σκάνδαλον (skandalon). W formie derywatu czasownikowego (skandalizo) występuje 29 razyBibleHub, Strong's greek 4624. σκανδαλίζω (skandalizó). Na język polski przekładany jest zwykle już w formie niedosłownej jako zgorszenie także dosłowniej jako zawada (to tłumaczenie wybierane jest często w Nowym Testamencie Szymona Budnego (z 1574), gdyż był on zwolennikiem dosłowności w tłumaczeniuRafał Zarębski, 2017, Indywidualizmy nazewnicze Szymona Budnego (na przykładzie nowotestamentowych nazw geograficznych w Biblii nieświeskiej); występuje także jednokrotnie w Biblii Tysiąclecia w Ewangelii Mateusza 16:23Mat 16:23) bądź skandal (np. w Biblii EIBwww.biblegateway.com, również w tłumaczeniach starosłowiańskich (w głagolicy: ⱄⰽⰰⱀⰴⰰⰾⱏ)Vatroslav Jagić, Leszek Moszyński. (1879, 1951). Kodeks Zografski, Ewangelia Mateusza 18:7 (głagolica, cyrylica)) czy też jako kamień potknięcia (Biblia Tysiąclecia, List do Rzymian 11:9Rz 11:9) nakłanianie do odstępstwa (np. w Biblii EIB), nakłanianie do złego (Biblia poznańska) lub obraza (Szczepański) itp. Termin ten używany jest także paradoksalnie na określenie np. apostoła Piotra, krzyża, a także Chrystusa, którego życie było często bardzo odległe od ludzkich oczekiwań.

W Kościele Katolickim Skandalowi, zgorszeniu poświęcona jest w Katechizmie Kościoła Katolickiego sekcja II w artykule o piątym przykazaniuKatechizm Kościoła Katolickiego na opoka.org.pl. Zgorszenie to zachowanie czy postawa, która sprowadza drugiego człowieka na drogę grzechu. Gorszyciel może doprowadzić bliźniego do duchowej śmierci. Szczególnie ciężką przewiną jest skandal wywoływany przez osoby, które mają za zadanie np. z racji pełnionej funkcji, stanowić autorytet moralny dla innych. Zgorszenie może mieć swe źródło w prawodawstwie, w modzie, w instytucjach bądź w opinii publicznej, a także w szczególności w mechanizmach władzy. Zgorszenie jest działaniem zewnętrznym lub zaniedbaniem działania zewnętrznego, możemy je podzielić na zgorszenie czynne i bierne to z kolei na zgorszenie dane łac. scandalum datum i przyjęte łac. scandalum acceptumAchille Vander Heeren, 1912, Catholic Encyclopedia Scandal(ang.)

Przypisy

Kategoria:Religioznawstwo Grzechy