thumb|Upamiętnienie przy ul. Pereca w Warszawie thumb|Symboliczny grób Wojtka Zalewskiego na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Wojciech Zalewski, ps. „Orzeł Biały”, „Wojtuś” (ur. 1933, zm. 21 sierpnia 1944) – uczestnik powstania warszawskiego w szeregach Zgrupowania „Chrobry II”.

Życiorys Po wybuchu powstania warszawskiego w dniu 1 sierpnia 1944 wstąpił na ochotnika jako łącznik do III plutonu st. sierż. „Grzesia” – 5. kompanii – II batalionu „Lecha Grzybowskiego” – Zgrupowania „Chrobry II” – I Obwód „Radwan” (Śródmieście) Armii Krajowej (był najmłodszym żołnierzem grupy szturmowej st. sierż. „Grzesia”). Mimo młodego wieku zyskał uznanie towarzyszy broni, gdy 2 sierpnia przedarł się przez linie niemieckie na teren silnie obsadzonego Dworca Głównego, skąd powrócił z meldunkiem o siłach, rodzaju uzbrojenia i ugrupowaniu wrogich oddziałów. 15 sierpnia 1944 natomiast wyprowadził sobie tylko znanymi przejściami znajdujący się w okrążeniu pluton st. sierż. „Grzesia”. Za tę ostatnią akcję miał zostać przedstawiony przez dowódcę batalionu do odznaczenia Krzyżem Walecznych, którym prawdopodobnie jednak nie został wyróżniony.

Śmierć Poległ 21 sierpnia 1944 roku na terenie Fabryki Kawy „Pluton” przy ul. Grzybowskiej 37, podczas nieudanej próby zdobycia niemieckiego stanowiska z karabinem maszynowym.

Nad ranem wśród Powstańców zrodziły się wątpliwości, czy niemiecki karabin maszynowy, którego ogień uniemożliwiał dotychczas Powstańcom dostęp do zakładów, wciąż jeszcze jest na pozycji, czy też może Niemcy ściągnęli go na drugą stronę ul. Grzybowskiej. Do sprawdzenia tego zgłosił się strz. Andrzej Bielecki „Rybak" oświadczając, że skoro zna dobrze okoliczny teren podejmie się rekonesansu. Wraz z "Rybakiem" na rozpoznanie zdecydował się pójść łącznik Wojtuś Zalewski, by - kiedy wyjaśni się już sytuacja - jak najprędzej przynieść meldunek o wycofaniu Niemców i możliwości przesunięcia się w kierunku ulicy Grzybowskiej. Stanowisko niemieckie z karabinem maszynowym ulokowane było w parterowym budynku na posesji przy Grzybowskiej 37. Po chwili obserwacji "Rybak" i "Wojtuś" stwierdzili, że karabin wciąż znajduje się w na stanowisku, jednak Andrzej Bielecki "Rybak" uznał, że jest szansa zlikwidowania niemieckiej obsługi karabinu i zdobycia broni. Dwoma strzałami zlikwidował - jak mu się wydawało - obu Niemców, a następnie wraz z Wojtkiem ruszyli biegiem przez otwartą przestrzeń podwórza w kierunku parterowego budynku. Okazało się jednak, że Niemcy nie zostali zabici i otworzyli ogień ku biegnącym - "Wojtuś" zginął na miejscu od serii z karabinu maszynowego, a "Rybak" został trafiony kilkukrotnie w szyję i pierś, zmarł tego samego dnia w szpitalu polowym przy ul. Mariańskiej."W zasięgu PAST-y", Robert Bielecki

Błędna jest przytaczana często informacja, że Wojtuś Zalewski zginął od kuli snajpera w rejonie koszar policji na ul. Ciepłej, gdy biegł z meldunkiem od st. sierż. "Grzesia".

Miejsce pochówku Jego ciało z miejsca śmierci na terenie fabryki kawy „Pluton" zostało wyciągnięte przez towarzyszy broni - scena ta została uwieczniona przez filmowców z ekipy BIP KG AK. Uroczysty powstańczy pogrzeb ”Orła Białego„ odbył się na podwórzu domu przy ul. Ceglanej 3. Po wojnie ciała niestety nie odnaleziono. W 2020 roku na Powązkach Wojskowych postawiony został symboliczny grób Wojtka.

Upamiętnienie Kompozytor, poeta i piosenkarz Roman Kołakowski poświęcił mu piosenkę pt. Orzeł Biały. Piosenkę tę wykonywała między innymi Natalia Sikora.

Wojtek Zalewski został upamiętniony również na Murze Pamięci w Muzeum Powstania Warszawskiego; Kolumna: 196; Miejsce: 68.

21 sierpnia 2019 w 75 rocznicę śmierci Wojtka Zalewskiego w miejscu gdzie zginął w trakcie powstania warszawskiego, z inicjatywy społeczniczki Anny Szarejko, odsłonięto tablicę pamiątkową znajdującą się przy ul. Icchoka Lejba Pereca na warszawskiej Woli.

W lipcu 2020 z inicjatywy komitetu „Nie zapomnij o nas, Powstańcach Warszawskich” na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w kwaterze A-25, rząd 10 odsłonięto odnowiony grób 4 osób poległych w powstaniu warszawskim (Ireny Kańkowskiej, Anny Byś, Romualda Rzepy i jednego NN). Grób NN jest także symbolicznym grobem Wojtka Zalewskiego, którego przedstawiono na rzeźbie nawiązującej do sceny wyniesienia jego ciała spod ostrzału niemieckiego przez Mieczysława Mireckiego ps. „Błyskawica”. Kilka dni później w trakcie uroczystych obchodów 76-rocznicy wybuchu powstania warszawskiego kwiaty na grobie złożył prezydent RP Andrzej Duda.

Przypisy

Kategoria:Polskie dzieci żołnierze Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Polegli w powstaniu warszawskim Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 1944