Andrzej Albert Chrystian Edward Mountbatten-Windsor (ang. Andrew Albert Christian Edward), dawniej książę Andrzej (ur. 19 lutego 1960 w Pałacu Buckingham w Londynie) – członek brytyjskiej rodziny królewskiej, były książę Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dynastii Windsorów i były książę Yorku, syn królowej Elżbiety II i Filipa, księcia Edynburga. Znajduje się w linii sukcesji brytyjskiego tronu (jako 8. w kolejności).
W 1977 wstąpił do Britannia Royal Naval College w Dartmouth. W 1979 rozpoczął służbę w Royal Navy, a w 1982 uczestniczył w brytyjskiej operacji wojskowej wyzwolenia Wysp Falklandzkich po inwazji Argentyny. W 2015 uzyskał rangę admirała floty. Był zaangażowany w działalność publiczną i charytatywną, patronował ponad 230 organizacjom, a w latach 2001–2011 był specjalnym przedstawicielem rodziny królewskiej ds. handlu i inwestycji. Reprezentował matkę w oficjalnych wystąpieniach.
20 listopada 2019 ogłosił wycofanie się z życia publicznego po udzieleniu kontrowersyjnego wywiadu o znajomości z przestępcą seksualnym Jeffreyem Epsteinem. 17 października 2025 poinformował, że nie będzie już używał swojego tytułu ani korzystał z innych przyznanych mu zaszczytów.
Rodzina i edukacja Urodził się 19 lutego 1960 w Belgijskim Apartamencie Pałacu Buckingham w Londynie. Jest synem królowej Elżbiety II i jej męża, księcia Filipa; niektórzy biografowie rodziny królewskiej (np. Sarah Bradford, Kitty Kelley i John Parker) utrzymują, że ojcem Andrzeja jest Lord Porchester (Henryk Grzegorz Reginald Molyneux Herbert), bliski przyjaciel Elżbiety II. Jest pierwszym od 1857 potomkiem panującego monarchy brytyjskiego. Otrzymał imiona: Andrzej (po dziadku ze strony ojca) Albert (po dziadku ze strony matki) Christian Edward (po prapradziadkach: Christianie IX i Edwardzie VII). Ma dwóch braci: Karola i Edwarda, i siostrę, Annę. thumb|Mountbatten-Windsor (1960) Został ochrzczony 8 kwietnia 1960 w wierze anglikańskiej w Komnacie Muzycznej Pałacu Buckingham przez arcybiskupa Cantebury Geoffreya Fishera. Jego rodzicami chrzestnymi zostali: Henryk, książę Gloucester (brat dziadka ze strony matki), księżniczka Aleksandra z Kentu (stryjeczna siostra matki), Hugh FitzRoy, hrabia Euston (daleki krewny ze strony matki), John Elphinstone, 17. lord Elphinstone (cioteczny brat matki) i Georgina, pani Harold Philips (przyjaciółka matki). Jest ojcem chrzestnym pięciorga osób.
Od wczesnego dzieciństwa zajmowały się nim nianie, w tym Mabel Anderson i June Waller, ale także matka, która miała dla drugiego syna więcej czasu niż dla dwójki starszych dzieci. Został zaprezentowany publicznie przez rodziców po 16. miesiącu życia. Był energicznym i towarzyskim, ale też rozpieszczonym, psotnym, upartym, niezdyscyplinowanym, wybuchowym, aroganckim i apodyktycznym dzieckiem. Zgodnie z ówczesną tradycją na dworze królewskim, w początkowym etapie edukacji pobierał domowe lekcje, które prowadziła guwernantka, Katherine Peebles. W młodości pobierał lekcje gry w tenisa, krykieta i rugby, trenował judo, nauczył się pływać, żeglować i strzelać, a także był członkiem skautów w dzielnicy Marylebone.
We wrześniu 1968, po zakończeniu domowej edukacji, podjął naukę w Heatherdown School nieopodal Ascot w Berkshire, a w 1979 ukończył naukę w prywatnej szkole Gordonstoun w północnej Szkocji; powtarzał piątą klasę z powodu niezdania wszystkich egzaminów. W celu ugruntowania związków monarchii z Kanadą, w której narastała fala republikanizmu, w 1978 rozpoczął wymianę uczniowską w kanadyjskim Lakefield College. Należał do szkolnych drużyn krykieta i hokeja, a także uczestniczył w zawodach gry w squasha i tenisa. Nie podjął studiów, ponieważ zdecydował się na rozwój kariery wojskowej.
W latach 1992–1999 był dyrektorem firmy Gordonstoun Schools.
Kariera militarna Należał, a później również przewodniczył organizacji młodzieżowej Air Training Corps, w której uczył się latać szybowcem. Zdobył uprawnienia pilota po odbyciu kursu spadochronowego w bazie RAF Brize Norton. Biuro rodziny królewskiej w listopadzie 1978 poinformowało, że Andrzej zamierza wstąpić do Royal Navy. Odbył kilkumiesięczne przeszkolenie podstawowe i szkolenie z pilotażu w Królewskiej Szkole Marynarki Wojennej w Dartmouth w hrabstwie Devon.
W 1980 trafił do załogi lotniskowca HMS Hermes oraz przeszedł skróconą wersję kursu komandoskiego, kurs przetrwania w Royal Naval Safety Equipment School, kurs pilotażu samolotów w Royal Navy Elementary Flying Training Squadron w bazie RAF Leeming w Yorkshire, kurs dowodzenia dla młodszych oficerów na HMS Excellent w Portsmouth i szkolenie z obrony przeciwpożarowej, nuklearnej, biologicznej i chemicznej. Uczył się latać śmigłowcem Gazelle w Royal Naval Air Station w Culdrose.
W 1981 wstąpił do liniowej 820 Eskadry Lotnictwa Morskiego na lotniskowcu HMS „Invincible” jako pilot śmigłowca Sea King. Służył podczas wojny o Falklandy-Malwiny w 1982, a we wrześniu tego samego roku powrócił do Anglii. W lipcu 1983 zakończył służbę w 820 Eskadrze i przeniósł się do ćwiczebnego 702 Morskiego Dywizjonu Lotniczego w Portland w hrabstwie Dorset, gdzie uczył się pilotowania śmigłowca Lynx.
Redakcja „The Montreal Gazette” w październiku 1983 poinformowała, że wojskowy rząd argentyński planował przeprowadzenie w 1982 zamachu na Andrzeja z wykorzystaniem okrętu podwodnego w okolicach wyspy Mustique. thumb|Mountbatten-Windsor (2009) W maju 1985 dołączył do 815 Morskiego Dywizjonu Lotniczego, przeszedł kurs sztabowy dla poruczników w Królewskiej Szkole Marynarki Wojennej w Greenwich i zaczął służyć jako pilot helikoptera Lynx na fregacie HMS Brazen. W 1986 rozpoczął kurs instruktorski w zakresie uzbrojenia lotniczego w Yeovilton. W 1988 został oficerem wachtowym na HMS Edinburgh i zdobył certyfikat wachtowy i nawigacji oceanicznej. We wrześniu 1989 wrócił do Portland jako dowódca klucza lotniczego i pilot na pokładzie HMS Campbeltown. W 1992 rozpoczął szkolenie wojskowe w akademii sztabu generalnego w Camberley oraz został awansowany na komandora porucznika i oficera sztabowego drugiego stopnia. W listopadzie 1994 ukończył przydział w charakterze dowódcy statku podczas 18-miesięcznego rejsu na pokładzie HMS Cottesmore. W lutym 1995 rozpoczął służbę jako starszy pilot 815 Morskiego Dywizjonu Lotniczego, podczas której uczestniczył w operacjach antyterrorystycznych i specjalnych. W 1999 zakończył służbę w marynarce wojennej.
W 1997 został oficerem sztabowym w Ministerstwie Obrony z ramienia Dyrekcji Operacji Marynarki Wojennej. W kwietniu 1998 awansował na komandora i objął stanowisko dyplomatyczne w Sztabie Marynarki Wojennej MO. W kwietniu 2001 odszedł z Dyrekcji. W lutym 2004 został mianowany honorowym kapitanem, w 2006 – honorowym komandorem lotnictwa marynarki wojennej, w 2009 uzyskał stopień kontradmirała, a w 2015 – wiceadmirała floty. W 2021 utracił wszystkie honorowe stopnie wojskowe w związku ze śledztwem w sprawie znajomości z Jeffreyem Epsteinem i napaści seksualnej na Virginię Giuffre.
Członek rodziny królewskiej
Jako syn brytyjskiego monarchy był uprawniony do używania tytułu Jego Królewskiej Wysokości Księcia. Od dnia ślubu przysługiwały mu tytuły: księcia Yorku (nadawany tradycyjnie drugiemu synowi monarchy), hrabiego Inverness (szkocki tytuł) i barona Killyleigh (irlandzki tytuł). Od urodzenia jest wpisany do linii sukcesji brytyjskiego tronu. 21 listopada 2011 został Rycerzem Krzyża Wielkiego Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego.
Do 2019 reprezentował królową Elżbietę II w czasie oficjalnych wystąpień, jak też podczas wizyt głów państwa w Wielkiej Brytanii.
9 grudnia 2016 zaprzeczył nagłośnionemu przed media konfliktowi pomiędzy nim a jego starszym bratem, Karolem.
Działalność społeczna, naukowa i charytatywna W 1998 powołał Społeczną Inicjatywę Księcia Yorku, której zadaniem było mobilizowanie ludzi do wspólnego rozwiązywania problemów, z jakimi zmagają się ich społeczności. W 2012 powołał rodzinną organizację Key to Freedom, której celem była pomoc kobietom w uzyskaniu niezależności ekonomicznej. W 2014 założył organizację Pitch@Palace, która wspiera młodych ludzi pragnących rozwijać swoje kariery zawodowe jako przedsiębiorcy; w grudniu 2019 ogłosił zakończenie współpracy z tym projektem.
Od września 2001 do lipca 2011 pełnił funkcję specjalnego przedstawiciela rodziny królewskiej ds. handlu zagranicznego i inwestycji, którego zadaniem było wspieranie celów Brytyjskiej Agencji Handlu i Inwestycji. Od lat 2000. był krytykowany za generowanie zbyt wysokich kosztów podróży krajowych i zagranicznych, co negatywnie wpływało na jego odbiór pracy jako przedstawiciela rodziny królewskiej. W kolejnych latach zarzucano mu także podejrzane działania i współprace biznesowe oraz wykorzystywanie statusu społecznego do czerpania prywatnych korzyści. Jednocześnie miał przyczynić się do pozyskania wielomilionowych kontraktów, a za swoją działalność biznesową był chwalony przez część środowiska finansowego.
W 2001 rozegrano pierwszą edycję golfowego Pucharu Mistrzów i Stypendystów imienia Księcia Yorku. Ustanowił Nagrodę Księcia Yorku za Edukację Techniczną dla uznania osiągnięć studentów w dziedzinach technicznych. Od 2013 patronował Nagrodzie Księcia Yorku dla Nowych Przedsiębiorców Roku i Nagrodzie Księcia Yorku dla Przedsiębiorców przyznawanej studentom. W 2017 został patronem Nagrody dla Inspirującego Projektu Cyfrowego (ang. Inspiring Digital Enterprise Award).
W 2007 otworzył Prince Andrew Theatre w São Paulo. W 2007 i 2012 uczestniczył w Światowym Forum Ekonomicznym w Davos. W maju 2013, jako przedstawiciel rodziny królewskiej odpowiedzialny za naukę, dołączył do Towarzystwa Królewskiego, ale otrzymał od dotychczasowych członków tylko 147 z 1300 głosów przy 1128 wstrzymujących się.
Oficjalne wizyty zagraniczne thumb|left|Mountbatten-Windsor i Sarah Ferguson w Townsville (1988) W lipcu 1977 odbył swoją pierwszą zagraniczną podróż – do Kanady. W kwietniu 1984 reprezentował babkę na obchodach 150. rocznicy kolonizacji Wyspy Świętej Heleny i odbył oficjalną pięciodniową wizytę w Kalifornii; podczas wizyty w Los Angeles wywołał skandal obyczajowy, ochlapując dla zabawy grupę dziennikarzy i fotoreporterów białą farbą, którą wystrzelił z pistoletu natryskowego.
W 1985 i 1987 odbył oficjalne wizyty w Kanadzie. W lutym 1988 reprezentował matkę podczas Obchodów Sztuki Brytyjskiej w Stanach Zjednoczonych, a jesienią tego samego roku złożył z żoną oficjalne wizyty na Mauritiusie i w Australii. thumb|Mountbatten-Windsor w Bahrajnie (2006) We wrześniu 2002 reprezentował królową w czasie dwudniowego pobytu w Filadelfii. W czerwcu 2006 reprezentował brytyjską monarchię w Bangkoku podczas obchodów 60-lecia panowania Ramy IX, króla Tajlandii. W listopadzie 2010 uczestniczył w dyplomatycznym wyjeździe do Omanu. W 2012 złożył oficjalną wizytę w Indiach w ramach obchodów 60-lecia panowania królowej Elżbiety II We wrześniu 2013 złożył wizytę dyplomatyczną w Indonezji. W 2014 złożył oficjalną wizytę w Bahrajnie. W maju 2019 złożył w imieniu królowej oficjalną wizytę w Korei Południowej.
Media Był jednym z bohaterów filmu dokumentalnego Royal Family (1969). Został sportretowany w serialu komediowym The Windsors (2016–2018), w którym w postać Andrzeja wcielił się Tim Wallers.
Do stycznia 2022 prowadził publiczne konta w mediach społecznościowych, tj. na Instagramie, Facebooku, Twitterze, LinkedInie i YouTubie, poza tym posiadał własną stronę internetową.