Antonio Crutta (pol. Antoni Łukasz Crutta, ur. 1727 w Wenecji, zm. 11 czerwca 1812 w Lewiczynie) – wenecki polityk, tłumacz na dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, polski szlachcic.
Pochodzenie Ojciec Antonia Crutty był Albańczykiem, a matka Włoszką. W 1693 roku jego rodzina osiedliła się w Perze (współczesna dzielnica Stambułu) i pracowała jako tłumacze w ambasadach Rosji, Francji, Anglii, Polski i Wenecji; brat Antonia Crutty, Joseph, był tłumaczem rosyjskiej ambasady w Stambule i później spędził kilka lat w więzieniu wraz z rosyjskim ambasadorem, Wasilijem Repninem. Inny członek rodziny Antonia Crutty, który był znany jako Doktor Crutta lub Signor Crutta, pracował w latach 1745–1764 w brytyjskiej ambasadzie w Larnace.
Życiorys Antonio Crutta w latach 1748–1765 był konsulem generalnym Wenecji w Larnace. Następnie pracował w brytyjskiej ambasadzie w Larnace.
W 1765 roku przybył do Warszawy. Podczas wojny Rosji z Imperium Osmańskim trwającej w latach 1768–1774 pracował w Polsce jako tłumacz na dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; zajmował się m.in. tłumaczeniem dokumentów traktatowych. Prawdopodobnie dzięki Crutcie Polska uniknęła uczestnictwa w tej wojnie. Brał udział w negocjacjach między stroną rosyjską a osmańską. W 1775 roku otrzymał od władz Rzeczypospolitej indygenat.
W roku 1777 towarzyszył osmańskiemu posłowi Numan-bejowi w trakcie jego drogi do Polski.
Na starość zamieszkał w Lewiczynie, który wówczas należał do Wojciecha Piotra Bedlińskiego – męża jego córki, Elizy. Cała trójka spoczęła na cmentarzu przy kościele; ich nagrobek w kształcie kolumny, wykonany z piaskowca i zwieńczony urną stoi w pobliżu wejścia do świątyni. Autorem tego nagrobka był Antoni Bedliński, bratanek Wojciecha.
Władał wieloma językami: łacińskim, greckim, francuskim, ormiańskim, perskim, tatarskim, tureckim i włoskim.
Przypisy
Bibliografia Lovorka Čoralić, Albanska obitelj Kruta i neki njezini zaslužni pojedinci – prilog poznavanju istočnojadranskih komunikacija u ranom novovjekovlju Alexander Drummond, Travels through different cities of Germany, Italy, Greece, and several parts of Asia, as far as the banks of the Euphrates: in a series of letters. Containing, an account of what is most remarkable in their present state, as well as in their monuments of antiquity., 1754 Adolphus William Ward, The Cambridge Modern History, 1907 Archives polonaises d'etudes orientales, 1961 Deutsche Akademie der Wissenschaften zu Berlin. Institut für Griechisch-Römische Altertumskunde, Deutsche Akademie der Wissenschaften zu Berlin. Zentralinstitut für Alte Geschichte und Archäologie, Universität Halle-Wittenberg. Sektion Orient- und Altertumswissenschaften, 1968 Jan Reychman, Handbook of Ottoman-Turkish diplomatics, 1968, Jan Reychman, Une famille albanaise au service de la Pologne au XVIII, 1968 Geert Jan van Gelder, Ed de Moor, Eastward Bound: Dutch Ventures and Adventures in the Middle East, 1994, , Ruth Ailene Roland, Interpreters as Diplomats: A Diplomatic History of the Role of Interpreters in World Politics, 1999, Michael Tarbot, British-Ottoman Relations, 1661-1807: Commerce and Diplomatic Practice in Eighteenth-century Istanbul, 2017, Paschalis Kitromilides, Insular Destinies: Perspectives on the history and politics of modern Cyprus, 2019,
Kategoria:Lewiczyn (powiat grójecki) Kategoria:Ludzie urodzeni w Wenecji Kategoria:Ludzie związani z Larnaką Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (I Rzeczpospolita) Kategoria:Politycy Polski przedrozbiorowej Kategoria:Polscy indygeni pochodzenia włoskiego Kategoria:Polscy tłumacze Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Urodzeni w 1727 Kategoria:Włosi w I Rzeczypospolitej Kategoria:Włosi pochodzenia albańskiego Kategoria:Włoscy politycy Kategoria:Zmarli w 1812