Dzięcioł żółtawy (Celeus flavescens) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzięciołowatych (Picidae). Jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych i pospolitych gatunków z rodzaju Celeus występujących we wschodniej Ameryce Południowej. Nie jest zagrożony.

Systematyka Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał Johann Friedrich Gmelin, nadając mu nazwę Picus flavescens. Opis ukazał się w 1788 roku w 13. edycji Systema Naturae. Jako miejsce typowe autor wskazał Brazylię, co później ograniczono do Rio de Janeiro. Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Celeus. Wyróżnia się dwa podgatunki: C. f. flavescens (J.F. Gmelin, 1788) C. f. intercedens Hellmayr, 1908. Za jego podgatunek uznawany był także dzięcioł ochrowy (C. ochraceus), w drugiej dekadzie XXI wieku uznany za odrębny gatunek. Niekiedy łączono dzięcioła żółtawego w jeden gatunek z dzięciołem jasnoczubym (C. lugubris).

Etymologia Celeus: keleos – „zielony dzięcioł” flavescens: – „złotożółty”.

Morfologia Średniej wielkości dzięcioł o stosunkowo krótkim, lekko zakrzywionym i szpiczastym dziobie o barwie rogowej lub ciemniejszej niebieskoszarej do czarnej, dolna szczęka jaśniejsza. Tęczówki czerwonobrązowe lub czerwone, wokół oka naga, niebieska skóra. Nogi silne, niebiesko-szare. Pióra głowy tworzą charakterystyczny szpiczasty poziomy czub. Głowa w kolorze od bladokremowego poprzez płowożółty do żółtawo-białego. Samce mają karmazynowe wąsy i policzki, których brak u samic. Podbródek i gardło w tym samym kolorze co cała głowa, w części dolnej czarne przebarwienia. Górna część ciała, górne pokrywy skrzydeł i grzbiet czarne. Lotki czarne z wąskimi poprzecznymi paskami bladożółtymi, a w dolnej części białymi. Ogon czarny, a w części przy zadzie płowo-żółty. Długość ciała 27–30 cm; masa ciała 110–165 g (podgatunek nominatywny).

Zasięg występowania Dzięcioł żółtawy występuje we wschodniej części Ameryki Południowej. Zasięg jego występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 3,02 mln km². Zasiedla obszary od poziomu morza do wysokości 1420 m n.p.m. Poszczególne podgatunki występują w: C. f. flavescens – południowo-wschodniej Brazylii (od południowej części stanu Bahia do stanu Rio Grande do Sul), we wschodnim Paragwaju i północno-wschodniej Argentynie (prowincja Misiones). C. f. intercedens – wschodnio-środkowa Brazylia (od zachodniej części stanu Bahia do Goiás i Minas Gerais). Jest gatunkiem osiadłym.

Ekologia Jego głównym habitatem są nizinne lasy tropikalne, sawanna i formacja caatinga; spotykany również na obrzeżach lasów, w lasach galeriowych i w sadach. Odżywia się głównie mrówkami i termitami. Spożywa także owoce, w tym jagody. Żeruje w parach lub w niewielkich grupach rodzinnych.

Rozmnażanie Sezon lęgowy ma miejsce w okresie kwiecień–czerwiec we wschodniej Brazylii i październik–listopad w Argentynie. Gniazda buduje w dziuplach drzew, często w nadrzewnym gnieździe mrówek. Brak szczegółowych informacji o rozmnażaniu tego gatunku.

Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN dzięcioł żółtawy klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten jest opisywany jako dość pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.

Przypisy

Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Dzięciołowate Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1788 roku Kategoria:Fauna Brazylii Kategoria:Fauna Paragwaju Kategoria:Fauna Argentyny