Hans Michael Frank (ur. 23 maja 1900 w Karlsruhe, zm. 16 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki funkcjonariusz narodowosocjalistyczny, z wykształcenia prawnik, zbrodniarz nazistowski skazany przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze (1946) na karę śmierci przez powieszenie.
Uczestnik nieudanego puczu monachijskiego w 1923, członek NSDAP od 1927. Jeden z przywódców III Rzeszy i główny twórca jej systemu prawnego opartego na zasadzie wodzostwa (niem. Führerprinzip). W okresie 1939–1945 nieuznawany międzynarodowo generalny gubernator okupowanych ziem polskich (Generalne Gubernatorstwo).
Dzieciństwo i młodość (do 1917 włącznie) Ojciec Karl (z zawodu prawnik) był syndykiem firmy spożywczej, matka Magdalena – córką właściciela sklepu z towarami kolonialnymi. Miał rodzeństwo; starszego o 9 lat brata Karla juniora i młodszą o 3 lata siostrę Elisabeth Lilly. W 1903 cała rodzina przeprowadziła się z Monachium do miasteczka Rotthalmünster (Dolna Bawaria), gdzie ojciec otworzył kancelarię adwokacką. Tam rozpoczął naukę w miejscowej szkole powszechnej. W wieku 5 lat, ciężko zachorował na dyfteryt i otarł się o śmierć. W 1908 rodzina ponownie przeniosła się do Monachium (dzielnica Schwabing). Już wtedy pojawił się pierwszy kryzys w małżeństwie rodziców – 8-letniego Hansa podrzucano bliskim krewnym (matka opuściła rodzinę). Po ukończeniu IV klasy w 1910 pomyślnie zdał egzamin wstępny do gimnazjum. We wrześniu podjął naukę w i znalazł się w jednej klasie z bratem Wernera Heisenberga Erwinem.
Od 1912 r. należał do organizacji młodzieżowej , dbającej o rozwój kondycji fizycznej poprzez sport i piesze wędrówki. W 1914 r. brat, praktykant dentystyczny, otrzymał powołanie do wojska – wiosną 1916 został ranny, zapadł na zapalenie płuc i zmarł w lipcu tego roku. We wrześniu 1916 Hans wyjechał do matki do Pragi, gdzie mieszkał i pobierał prywatne lekcje do czerwca 1917. Próbował tam wstąpić do szkoły kadetów piechoty.
Republika Weimarska (1918–1933) W marcu 1918 powołano go do „wojennej pomocniczej służby pracy” w charakterze pracownika biura spółki węgla brunatnego. Trzy miesiące później, 25 czerwca, został powołany do wojska, do służby w 1. Bawarskim Pułku Piechoty König (koszary w Marsfelde). Nie wziął udziału w walkach na froncie. Zwolniony z wojska 15 września, mógł powrócić do dawnej szkoły i rozpocząć IX klasę w Gimnazjum Maksymiliana. 16 grudnia zapisał się na „specjalny kurs wojenny” będący ówczesnym przygotowaniem do matury i przeniósł się do gimnazjum im. Króla Ludwika. W 1918 r. pisywał artykuły do gazet „Mannheimer Zeitung” i „Prager Tageblatt”. W swoim dzienniku deklarował się wówczas jako antybolszewicki socjalista, opowiadając się za rozwiązaniem konfliktu klasowego poprzez zjednoczenie społeczności narodowej w masowym ruchu burżuazyjnym. Przywódcę umiarkowanych socjalistów Kurta Eisnera obwołał pośmiertnie bohaterem, natomiast republikę popierał tylko jako zaporę dla rewolucjonistów, domagając się w jej miejsce „dyktatury (ale nie proletariatu!)”.
W kwietniu 1919, po zabójstwie Eisnera przez prawicowego ekstremistę i powstaniu Bawarskiej Republiki Rad, zaciągnął się do bawarskiego Freikorpsu pod komendę Franza von Eppa i wziął udział w krwawym stłumieniu Republiki Rad przez wojska rządowe. 15 lipca 1919 otrzymał świadectwo zdania wojennego egzaminu dojrzałości (oceny: bardzo dobry – matematyka, fizyka i historia, dobry – niemiecki, łacina i greka). Po ukończeniu szkoły średniej w 1919 r. studiował prawo i ekonomię na Uniwersytecie Chrystiana Albrechta w Kilonii i na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium. Według własnych wspomnień od lata 1919 należał do Towarzystwa Thule. Poprzez działalność w tej tajnej organizacji poznał Antona Drexlera i Karla Harrera, założycieli Niemieckiej Partii Robotników (niem. Deutsche Arbeiterpartei, DAP), do której następnie wstąpił. Dołączył także po 1919 r. do tworzącego się pod wpływem volkizmu . Utrzymywał kontakty z weteranami Freikorpsu, w październiku 1923 zapisał się do SA. W 1923 r. wziął udział jako kawalerzysta SA w nieudanym puczu monachijskim. Studia ukończył w 1923 r. i doktoryzował się w Kilonii w 1924 r. Od 1925 r. pozostawał doradcą prawnym Adolfa Hitlera. W 1927 r. został adwokatem w Monachium, równolegle pracując jako asystent w Technische Hochschule München.
W marcu 1926 wstąpił do Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP), jednak opuścił ją w sierpniu tego roku pod wpływem przekonania, że włoski faszyzm niszczy kulturę niemiecką w Tyrolu Południowym. Ponownie wstąpił do NSDAP w październiku 1927, w odpowiedzi na ogłoszenie o zapotrzebowaniu na obrońcę członków partii przed sądem w Berlinie. W 1928 r. był założycielem (Nationalsozialistischer Rechtswahrerbund). W 1929 r. został kierownikiem urzędu prawnego NSDAP, pozostając na tym stanowisku do 1942 r. W 1930 r. wszedł do Reichstagu z ramienia NSDAP, gdzie pełnił funkcję posła do 1945 r.
III Rzesza (1933–1945) Okres przedwojenny thumb|Hans Frank w szeregu nazistów na zjeździe NSDAP w Norymberdze (wrzesień 1938); na pierwszym planie stoi Martin Bormann thumb|upright|Hans Frank na paradzie w Krakowie (1939) Po dojściu nazistów do władzy i objęciu władzy przez Hitlera, 30 stycznia 1933, został ministrem sprawiedliwości Bawarii i stanu w rządzie Rzeszy. Objął też funkcję komisarza Rzeszy do spraw ujednolicenia wymiaru sprawiedliwości, w ramach zarządzonego przez Hitlera procesu unifikacji (niem. Gleichschaltung), zmierzającego do przekształcenia Niemiec w państwo totalitarne. 1 czerwca 1933 powołał „Niemiecki Front Prawa” (niem. Deutsche Rechtsfront), zrzeszający prawników zawodowych, sędziów, prokuratorów oraz adwokatów. W 1934 r. założył (Akademie für Deutsches Recht; jej prezesem pozostawał do 1941), której zadaniem było opracowanie podstaw nazistowskiego ustroju prawnego – Frank oparł go na niedemokratycznej zasadzie wodzostwa (niem. Führerprinzip), która zapewniając Hitlerowi dominującą pozycję w systemie prawnym państwa niemieckiego, faktycznie potwierdzała totalitarny system sprawowania władzy w III Rzeszy. W uznaniu zasług za dokonania na polu unifikacji prawa, Hitler powołał Franka w grudniu 1934 do gabinetu ministrów Rzeszy w charakterze ministra bez teki, którym Frank pozostawał do 1945 r.
Frank podkreślał wówczas swoje uwielbienie dla Hitlera i jego roli w państwie (wynikającej z przeprowadzonych przez Franka głębokich zmian w systemie prawnym), stwierdzając na dorocznym posiedzeniu Akademii Prawa Niemieckiego w 1935 r., iż: „po raz pierwszy oto w historii narodu miłość do Hitlera stała się pojęciem prawnym”. W 1936 r. odwiedził Włochy, gdzie wygłosił odczyt o ustawodawstwie i narodowosocjalistycznym wymiarze sprawiedliwości. Został tam przyjęty przez króla włoskiego oraz Mussoliniego. Zachwycony faszyzmem włoskim, w następnych latach przyjeżdżał do Włoch kilkakrotnie. Podczas przemówienia wygłoszonego 25 maja 1939 w Lipsku z okazji pierwszego wielkoniemieckiego dnia rzeczników prawa Frank wygłosił między innymi następujące zasady: „Nikt nie może być skazany bez możliwości obrony”; „Nikt nie może być pozbawiony czci, wolności, życia i zarobku bez orzeczenia sądowego”; „Każdy oskarżony musi mieć możność wyboru obrońcy”; „Nikt nie powinien być traktowany jako wróg społeczności narodowej bez udowodnienia mu jego winy”.
Powyższe wypowiedzi stoją w rażącej sprzeczności zarówno z praktyką, jak i samą retoryką wypowiedzi z okupowanej Polski (patrz niżej).
Podczas wizyty w Polsce 17 grudnia 1938 złożył wieniec na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, a także zwiedził więzienie mokotowskie.
Generalne Gubernatorstwo thumb|Hans Frank przyjmuje na Zamku Królewskim w Krakowie przywódców Sonderdienstu w pierwszą rocznicę utworzenia thumb|Rozporządzenie Franka o wprowadzeniu stanu wyjątkowego w okresie żniw (1942)
Po agresji Niemiec na Polskę, w dniu 15 września 1939, został mianowany szefem wyższego zarządu cywilnego okupowanych ziem polskich przy naczelnym dowództwie Wehrmachtu Ober-Ost. 26 października 1939 został mianowany generalnym gubernatorem na okupowanych terenach Polski, a swoją rezydencją uczynił krakowski Wawel, gdzie zamieszkał 7 listopada 1939T.Wroński: Kronika okupowanego Krakowa. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1974, s. 46. (z pomieszczeń komnat wawelskich został usunięty proboszcz bazyliki archikatedralnej św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie, ks. kan. Stanisław Domasik). Od roku 1940 jego letnia rezydencja mieściła się w Pałacu Potockich w Krzeszowicach. Szeroki zakres władzy, którą otrzymał na tym stanowisku, spowodował, iż zaczął określać siebie „niemieckim królem Polski”. Z tego powodu wśród przywódców III Rzeszy w Berlinie Generalne Gubernatorstwo zaczęto ironicznie nazywać „Frank-reich” (gra słów: niem. Frankreich – Francja; Frank-reich – „Rzesza Franka”), a samego Franka nazwano „królem” lub „władcą Frankonii”. W związku z tym pojawiła się nawet niemiecka anegdota: „Francja jest na Zachodzie, Frank bogaci się na Wschodzie” (gra słów Frankreich i Frank reich: „Im Westen liegt Frankreich – im Osten wird Frank reich”).
Na stanowisku generalnego gubernatora był jednym z głównych współautorów i realizatorów polityki eksterminacji narodu polskiego i żydowskiego. Był odpowiedzialny za masowe zbrodnie na terenie Generalnego Gubernatorstwa, dewastację gospodarczą kraju, planowe niszczenie i grabież obiektów kulturalnych oraz dóbr materialnych w Polsce.
Hans Frank aprobował plany zniszczenia Warszawy jako stolicy Polski. Zawarte były w albumie zadedykowanym mu 6 lutego 1940 przez nazistowskich architektów, m.in. Huberta Grossa, określanym jako tzw. Plan Pabsta, który Frank zostawił w swoim gabinecie na Wawelu podczas ucieczki z Krakowa w 1945 r. Plany te wraz z dokumentacją zawierały 15 szczegółowych planów miasta z dokumentacją fotograficzną i tekstową – przewidywały zburzenie 95% powierzchni zabudowanej Warszawy i zmianę charakteru miasta na prowincjonalne. W swoim dzienniku w dniu 4 października 1939 Frank odnotował zgodę Hitlera na nieodbudowanie Warszawy ze zniszczeń wojennych, zburzenie Zamku Królewskiego oraz grabież dzieł sztukiDziennik Hansa Franka z 4 października 1939: „Führer omówił z generalnym gubernatorem ogólną sytuację, zaaprobował jego pracę w Polsce, w szczególności zburzenie zamku w Warszawie, nieodbudowanie tego miasta, wywóz dzieł sztuki”..
Decyzją z 13 października 1940 powołał powstanie gett dla ludności żydowskiej. W 1942 r. wspierał aktywnie program zagłady Żydów, osobiście obniżając (dalece bardziej radykalnie niż wynikało to z zarządzeń z Berlina) racje dzienne dla Żydów do 143 g chleba dziennie, a później nawet do 20 g. 24 sierpnia 1942 zapisał w dzienniku: „Trzeba stwierdzić na marginesie, że skazujemy na śmierć głodową półtora miliona Żydów”.
Eberhard Schöngarth na posiedzeniu rządu GG 20 kwietnia 1943 oświadczył: „Takiego ucisku, jaki cierpi naród polski, nie znosił jeszcze nigdy żaden naród...”Pierwsza strona po przedmowie ‘Dziennik Hansa Franka’, Stanisław Piotrowski Warszawa 1957 wydanie drugie..