Podkowiec tanzański (Rhinolophus deckenii) – gatunek ssaka z rodziny podkowcowatych (Rhinolophidae), występujący w Afryce Wschodniej; według IUCN jest bliski zagrożenia wyginięciem.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1868 roku niemiecki zoolog Wilhelm Peters, nadając mu nazwę Rhinolophus Deckenii. Holotyp pochodził z wybrzeża Zanzibaru w Tanzanii. Holotypem (numer katalogowy ZMB 3269) było ciało dorosłej samicy bez głowy, zakonserwowane w alkoholu. Okaz pochodził z kolekcji Karla Klausa von der Deckena.
Rhinolophus deckenii należy do grupy gatunkowej ferrumequinum. R. deckenii jest bardzo podobny do R. silvestris i razem mogą tworzyć jeden gatunek. We wcześniejszych ujęciach systematycznych był traktowany jako podgatunek R. clivosus, ale w toku późniejszych badań jest powszechnie uważany za odrębny gatunek. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy, tzn. nie rozpoznają podgatunków.
Etymologia Rhinolophus: rhis, ῥινος rhinos „nos”; λοφος lophos „grzebień”. deckenii: baron Karl Klaus von der Decken (1833–1865), niemiecki odkrywca w Afryce Wschodniej i na Madagaskarze; pierwszy Europejczyk, który próbował wspiąć się na Kilimandżaro.
Zasięg występowania Podkowiec tanzański występuje w środkowo-zachodniej Ugandzie, środkowo-zachodniej i południowo-wschodniej Kenii, wschodniej Tanzanii, włącznie z archipelagiem Zanzibaru (wyspy Pemba, Zanzibar i Mafia) i najwyraźniej w środkowym Mozambiku (Chinizuia Forest).
Morfologia mały|lewo|alt=Czaszka Długość ciała (bez ogona) około 51–67 mm, długość ogona 25–33 mm, długość ucha 18–27 mm, długość tylnej stopy 11–13 mm, długość przedramienia 48–56 mm; brak danych dotyczących masy ciała. Futro na grzbiecie jest szarobrązowe (włosy są szaropłowe, z szarawobrązowymi końcówkami); na brzuchu jest nieco bledsze. Nie stwierdzono żadnego odcienia pomarańczowego. Samce nie mają kępek pachowych. Uszy są średnio krótkie (39–49% długości przedramienia). Płatek nosowy ma subtrójkątną, wysoką nasadę, z prostymi lub lekko wklęsłymi bokami i tępo zakończonym wierzchołkiem; wyrostek łączący jest półokrągły i równy wysokości siodełka. Siodełko jest nagie, z bokami równoległymi lub lekko wklęsłymi i szerokim, zaokrąglonym czubkiem. Podkowa jest szeroka (średnio 9,1–11,5 mm), obejmuje cały pysk, ma boczne listki i wyraźną środkową krawędź. Dolna warga ma trzy rowki: środkowy rowek jest dobrze widoczny, a dwa zewnętrzne są słabo uformowane. Kość prącia ma spłaszczony, łopatkowy trzon. Skrzydła i uropatagium są brązowe i półprzezroczyste. Czaszka jest solidna, z mocnymi łukami jarzmowymi (szerokość jarzmowa jest znacznie większa niż szerokość wyrostka sutkowatego). Otwory nosowe są średniej wysokości i mają gładko zaokrąglony profil boczny; wgłębienie czołowe jest umiarkowanie głębokie, z wydatnymi grzbietami nadoczodołowymi. Grzebień strzałkowy jest dobrze rozwinięty z przodu i nieobecny z tyłu; rowek międzyskrzydłowy jest płytki, ale wyraźny. P2 jest mały i całkowicie przesunięty wargowo (choć czasami przesunięty do połowy) lub nieobecny; C1 i P4 są zwykle oddzielone wąską szczeliną; P3 jest nieobecny, co pozwala P2 i P4 stykać się ze sobą. Wzór zębowy: I C P M = 30 lub I C P M = 28.
Ekologia Podkowiec tanzański zamieszkuje małe mozaiki leśne w regionach przybrzeżnych, ale bywa widywany także w suchych śródlądowych lasach miombo na wysokości około 650 m n.p.m. (ale spotykano go na wysokości 1100 m n.p.m. w górach Udzungwa i 900 m n.p.m. we wschodniej części gór Usambara). Podkowiec tanzański został zarejestrowany również w siedliskach Afromontane na Kilimandżaro w Tanzanii, na wysokości 500–800 m n.p.m. Schronienia dzienne podkowców tanzańskich zostały zarejestrowane w jaskiniach i głębokich grotach w obszarach koralowych oraz skalnych na wyspie Zanzibar, jak również w starych sztucznych konstrukcjach stworzonych przez człowieka, w tym w glinianych domach na wyspie Pemba. Podkowce tanzańskie występują w małych koloniach liczących mniej niż 20 osobników. Odnotowano, że gniazdują razem z płatkonosem kafryjskim (Hipposideros caffer), bruzdonosem wielkouchym (Nycteris macrotis) i bruzdonosem egipskim (N. thebaica).
Brak danych na temat nawyków żywieniowych i składu pokarmu podkowców tanzańskich.
Bardzo mało informacji na temat zachowań rozrodczych i rozrodu; ciężarne samice były odławiane w sierpniu, październiku i listopadzie.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody został zaliczony do kategorii NT ( „bliski zagrożenia”). Podkowiec tanzański jest wymieniony jako bliski zagrożenia, ponieważ podejrzewa się, że jego globalna populacja zmniejszyła się o 25–30% w ciągu ostatnich 15 lat (dwa pokolenia) i oczekuje się, że będzie się zmniejszać przez następne 7,5 roku (1 pokolenie). Według doniesień jest lokalnie pospolity na niektórych obszarach, takich jak Rezerwat Leśny Manga, w Tanzanii i Mozambiku. Ocenia się, że główne zagrożenie stanowi prawdopodobnie wycinka i przekształcanie gruntów leśnych na cele rolnicze, zwłaszcza na terenach przybrzeżnych. Na niektórych obszarach kluczowymi zagrożeniami są również zakłócanie spokoju i degradacja jaskiń, w których odpoczywają te nietoperze. Wskazuje się, że potrzebne są dalsze badania nad taksonomią, biologią i ekologią tego gatunku.
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Podkowcowate Kategoria:Ssaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1868 roku Kategoria:Taksony opisane przez Wilhelma Petersa