Czesław Stanisław Kłak (ur. 21 kwietnia 1935 w Hadlach Szklarskich) – historyk literatury polskiej, krytyk literacki, profesor nauk humanistycznych, w latach 1972–1975 oraz 1993–1996 prorektor Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie, w latach 1972–1991 kierownik Zakładu Historii Literatury Polskiej tej uczelni.

Życiorys Urodził się we wsi Hadle Szklarskie pod Przeworskiem w rodzinie robotniczo-chłopskiej, jako syn Kazimierza Kłaka i Izabeli z domu Raszpla. W 1950 przyszła na świat jego młodsza siostra, Agnieszka.

Od 1941 uczył się w Szkole Powszechnej w Hadlach Szklarskich i w Jaworniku Polskim. W 1948 podjął naukę w II Liceum Ogólnokształcącym im. Kazimierza Morawskiego w Przemyślu, gdzie zdał maturę w 1952. Następnie studiował filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1956 uzyskał magisterium.

W latach 1956–1960 pracował jako nauczyciel języka polskiego w Liceum Ogólnokształcącym im. Mikołaja Kopernika w Jarosławiu. W 1961 był bibliotekarzem w Wojewódzkiej Bibliotece Pedagogicznej w Rzeszowie. Następnie został zatrudniony jako dziennikarz w redakcji Nowin Rzeszowskich, gdzie w latach 1961–1963 redagował dodatek kulturalny Widnokrąg. Na jego łamach debiutował w 1961 artykułem Jan Zachariasiewicz – zapomniany pisarz z Radymna (nr 8). Następnie do 1966 publikował na łamach Nowin Rzeszowskich m.in. recenzje teatralne. Artykuły, recenzje i felietony zamieszczał także w Kwartalniku Rzeszowskim (1966–1967) oraz jego kontynuacji Profilach (1968, 1970–1972, 1976), a także w dwumiesięczniku Ruch Literacki (1967–1972).

W listopadzie 1963 został zatrudniony w Zakładzie Literatury Polskiej nowo powstałego Studium Wydziału Filologiczno-Historycznego w Rzeszowie Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie. Początkowo pracował na godzinach zleconych. Od 1964 podjął pracę na etacie starszego asystenta w Katedrze Literatury i Języka Polskiego. Od 1965 kontynuował pracę w Zakładzie Literatury Polskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie, która uzyskała autonomię jako odrębna uczelnia wyższa.

W 1966 w pracy zbiorowej Z tradycji kulturalnych Rzeszowa i Rzeszowszczyzny opublikował rozprawę Literacka młodość Jana Zachariasiewicza, którą uznał później za swój właściwy debiut naukowy. W 1969 uzyskał stopień doktora na WSP w Krakowie na podstawie rozprawy Powieści historyczne Jana Zachariasiewicza napisanej pod kierunkiem Wincentego Danka. Otrzymał stanowisko adiunkta na WSP w Rzeszowie. W 1981 Katedrze Literatury i Języka Polskiego WSP w Rzeszowie, w której był zatrudniony została przekształcona w Instytut Filologii Polskiej.

W latach 1972–1975 był prorektorem Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie. W 1972 objął kierownictwo Zakładem Literatury Polskiej, który w 1978 został przemianowany na Zakład Historii Literatury Polskiej WSP w Rzeszowie. Kierował nim do 1991. W 1979 został członkiem Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza. W latach 1993–2008 był prezesem Oddziału Rzeszowskiego tego towarzystwa.

W 1990 na Uniwersytecie Jagiellońskim uzyskał habilitację na podstawie rozprawy Polski Leonidas. Rzecz o legendzie historycznej i literackiej generała Józefa Sowińskiego. W tym samym roku uzyskał stanowisko docenta, a w 1991 uzyskał stanowisko profesora nadzwyczajnego WSP w Rzeszowie. Od 1991 aż do przejścia na emeryturę w 2005 był kierownikiem Zakładu Literatury Romantyzmu i Pozytywizmu Instytutu Filologii Polskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie. W 1998 uzyskał tytuł naukowy profesora i stanowisko profesora zwyczajnego WSP w Rzeszowie (od 2001 Uniwersytet Rzeszowski).

W pracy badawczej Czesław Kłak zajął się literaturą polską XIX wieku, w tym szczególnie powieścią historyczną oraz legendą powstania listopadowego w historiografii i literaturze. Interesował się epistolografią i działalnością naukową Stanisława Pigonia; koordynował sprowadzenie do Rzeszowa jego księgozbioru. Opublikował kilka autorskich książek monograficznych i był redaktorem kilku kolejnych wydawnictw zbiorowych. W 1968 opublikował rozprawę Teoretyczne problemy powieści biograficznej. Rozprawy i eseje publikował w „Pracach Humanistycznych Rzeszowskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk” (1970), „Roczniku Naukowo-Dydaktycznym WSP w Rzeszowie” (1975–1980, 1984, „Roczniku Komisji Historycznoliterackiej PAN” (1979), „Kwartalniku Historii Prasy Polskiej” (1986).

W latach 1991–2001 był redaktorem naczelnym Zeszytów Naukowych Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie. Seria Filologiczna (Historia Literatury). W latach 1993–1996 ponownie obejmował stanowisko prorektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie. Publikował artykuły i recenzje m.in. w Ojczyźnie-Polszczyźnie (1993–1995), Frazie (1999–2004), Tygodniku Powszechnym (1999), Tyczyńskich Zeszytach Naukowych (2001, 2005), Ruchu Literackim (2002, 2008), Nowej Polszczyźnie (2005, 2007), Przeglądzie Humanistycznym (2007), Gazecie Uniwersyteckiej Pracowników i Studentów Uniwersytetu Rzeszowskiego (2008), rzeszowskiej Gazecie Uniwersyteckiej (2010), Tematach i Kontekstach (2012, 2016), Wieku XIX (2014), Pamiętniku Literackim (2016), Frazie (2017). Był członkiem Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Polskiej Akademii Nauk. Był promotorem w pięciu przewodach doktorskich.

Mieszka w Hadlach Szklarskich.

Publikacje książkowe Monografia autorskie

Redakcje Redakcja naukowa i wstęp: Czesław Kłak. Wstępem, przypisami oraz indeksami opatrzył Czesław Kłak. Przypisy i posłowie: Czesław Kłak. Redakcja: Czesław Kłak, Marta Wyka. Do druku przygotował, wstępem i komentarzem opatrzył Czesław Kłak. Pod redakcją Czesława Kłaka. Pod redakcją Czesława Kłaka. Pod redakcją Czesława Kłaka. Do druku przygotował, wstępem i komentarzem opatrzyli Z.J. Adamczyk i A. Kowalczykowa. Pod redakcją Czesława Kłaka. Do druku przygotował, wstępem i komentarzem opatrzył Czesław Kłak. Pod redakcją Krzysztofa Fijołka. Redakcja naukowa: Franciszek Ziejka, Czesław Kłak, Janusz Gruchała. Wprowadzenie i komentarze w opracowaniu Czesława Kłaka.

Odznaczenia i nagrody Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski; Złoty Krzyż Zasługi (1979); Medal Komisji Edukacji Narodowej; Medal Uniwersytetu Rzeszowskiego; Nagroda II Stopnia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za 1987 (1988); Nagroda Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie I stopnia (kilkakrotnie).

Ocena i odniesienia w kulturze W 2005 ukazała się książka Literatura i jej konteksty. Prace ofiarowane Profesorowi Czesławowi Kłakowi pod redakcją Joanny Rusin i Kazimierza Maciąga.

Stanisław Koziara nazwał Czesława Kłaka „wytrawnym znawcą Pigoniowej spuścizny”.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Prorektorzy Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie Kategoria:Urodzeni w 1935