Puchar Polski w koszykówce mężczyzn – cykliczne krajowe rozgrywki sportowe, prowadzone systemem pucharowym, organizowane corocznie (co sezon) przez Polski Związek Koszykówki oraz Polską Ligę Koszykówki SA (od fazy centralnej) dla polskich męskich klubów koszykarskich (zarówno amatorskich, jak i profesjonalnych). Drugie – po mistrzostwach Polski – rozgrywki w hierarchii ważności w polskiej koszykówce. Od sezonu 2023/24 prowadzone są pod marketingową nazwą Pekao SA Puchar Polski.
Historia Dotychczasowe nazwy Puchar Polski PZGS (Polskiego Związku Gier Sportowych): 1934–1936 Puchar Polski Miast: 1951 Puchar Polski: 1952–1956, 1959, 1968–1972, 1975–1981, 1985, 1989, 1990, 1992, 1998–2001, 2004–2011 Puchar Polski PZKosz. (Polskiego Związku Koszykówki): 1957, 1958, 1962, 1973, 1974, 1984 Puchar Polski Ligi: 1983, 1995–1997 Intermarché Basket Cup: 2012–2018 Suzuki Puchar Polski: 2018–2023 Pekao SA Puchar Polski: 2023–
Rozgrywki koszykarskiego Pucharu Polski zainaugurowano w sezonie 1933/34 z inicjatywy władz Polskiego Związku Gier Sportowych (PZGS), który wówczas koordynował rozwój kilku zespołowych dyscyplin sportu w kraju (w tym m.in. piłki koszykowej). Przeprowadzono trzy pierwsze edycje z rzędu (wszystkie pod nazwą Pucharu Polski PZGS), po czym w 1936 r. podjęto decyzję o dalszym zaprzestaniu rywalizacji w takiej formule. Postanowiono bowiem rozpropagować i rozbudować zmagania o mistrzostwo Polski, skupiono się więc wyłącznie na organizowaniu rozgrywek mistrzowskich. Możliwości finansowe ówczesnych drużyn były mocno ograniczone, więc rezygnacja z przeprowadzania zmagań pucharowych nie spotkała się ze sprzeciwem organizacji klubowych.
W lutym 2018 r. władze Polskiego Związku Koszykówki porozumiały się z właścicielem japońskiej marki samochodowej Suzuki w kwestii zostania przez ten podmiot sponsorem tytularnym Pucharu Polski koszykarzy. Podpisano umowę o współpracy, na mocy której m.in. rozgrywki otrzymały marketingową nazwę Suzuki Puchar Polski.
W 2018 r. – w celu uatrakcyjnienia decydującej fazy rozgrywek – wprowadzono konkurs wsadów, który jest rozgrywany pomiędzy półfinałami. Wcześniej, w latach 1994–2014, taki konkurs był rozgrywany podczas meczu gwiazd ligi. Natomiast w 2019 r. wprowadzono konkurs rzutów za 3 punkty.
Edycje Do uzupełnieniabd – brak danych Sezon Triumfator Wynik Finalista Miejsce MVP1933/1934Polonia Warszawa43:30YMCA KrakówWarszawa1934/1935Cracovia43:27IKP ŁódźPrzemyśl1935/1936KPW Poznań73:36IKP ŁódźLwów1937–1950 nie rozgrywano1950/1951Gdańsk31:26KrakówGdańsk1951/1952Gwardia (Wisła) Kraków35:33CWKS (Legia) WarszawaKraków1952/1953Spójnia Gdańsk64:56Gwardia (Wisła) KrakówToruń1953/1954Kolejarz (Lech) PoznańSparta Kraków1954/1955Kolejarz (Lech) Poznań58:47CracoviaToruń1955/1956AZS-AWF Warszawa61:56CWKS (Śląsk) WrocławOstrów Wielkopolski1956/1957CWKS (Śląsk) WrocławLegia Warszawa1957/1958AZS-AWF WarszawaWisła Kraków1958/1959Śląsk WrocławLegia Warszawa1960–1961 nie rozgrywano1961/1962Spójnia Gdańsk63:45KS Odra Wrocław1963–1967 nie rozgrywano1967/1968Legia Warszawabd1968/1969Polonia WarszawaWisła KrakówStalowa Wola1969/1970Legia WarszawaLech Poznań1970/1971Śląsk WrocławWisła Kraków1971/1972Śląsk WrocławLegia Warszawa1972/1973Śląsk WrocławResovia Rzeszów1973/1974Resovia RzeszówAZS-AWF Warszawa1974/1975Polonia WarszawaLech Poznań1975/1976Wybrzeże GdańskPolonia Warszawa1976/1977Śląsk WrocławLech Poznań1977/1978Wybrzeże GdańskStart Lublin1978/1979Wybrzeże GdańskGórnik Wałbrzych1979/1980Śląsk WrocławPolonia Warszawa1980/1981Pogoń SzczecinLegia Warszawa1981/1982 nie rozgrywano1982/1983Zagłębie SosnowiecWisła Kraków1983/1984Lech PoznańZagłębie Sosnowiec1984/1985Pogoń Szczecinbd1985–1988 nie rozgrywano1988/1989Śląsk WrocławZagłębie Sosnowiec1989/1990Śląsk Wrocławbd1990/1991 nie rozgrywano1991/1992Śląsk WrocławGwardia Wrocław1993–1994 nie rozgrywano1994/1995Nobiles Włocławek87:80Mazowszanka Pruszków1995/1996Nobiles Włocławek99:96AZS Elana Toruń1996/1997Śląsk Wrocław102:92Polonia PrzemyślKoszalin, Hala Gwardii1997/1998Pekaes Pruszków80:71Bobry BytomWrocław, Hala Ludowa1998/1999Hoop Pekaes Pruszków76:69Pogoń Ruda ŚląskaTarnów, Hala Jaskółka1999/2000Prokom Trefl Sopot79:63Hoop Pekaes PruszkówWrocław, Hala Ludowa2000/2001Prokom Trefl Sopot81:72Hoop Blachy PruszkówSłupsk, Hala GryfiaIgor Milicić (Prokom)2002–2003 nie rozgrywano2004Śląsk Wrocław78:72Anwil WłocławekWłocławek, Hala MistrzówLynn Greer (Śląsk)2004/2005Śląsk Wrocław96:91Czarni SłupskKoszalinMichał Ignerski (Śląsk)2005/2006Prokom Trefl Sopot77:64Polpharma Starogard GdańskiGrudziądzChristian Dalmau (Prokom)2007Anwil Włocławek72:66Prokom Trefl SopotSopotAndrzej Pluta (Anwil)2008Prokom Trefl Sopot81:69ASCO Śląsk WrocławSopotMustafa Shakur (Prokom Trefl)2009Kotwica Kołobrzeg98:89Asseco Prokom SopotLublin, HSW „Globus”Dawid Przybyszewski (Kotwica)2009/2010AZS Koszalin80:75Turów ZgorzelecWarszawaDante Swanson (AZS)2010/2011Polpharma Starogard Gdański75:67Anwil WłocławekGdyniaRobert Skibniewski (Polpharma)2012Trefl Sopot77:74Zastal Zielona GóraZielona Góra, CRSŁukasz Koszarek (Trefl)2012/2013Trefl Sopot64:59AZS KoszalinKoszalin, HWSAdam Waczyński (Trefl)2013/2014Śląsk Wrocław90:87Turów ZgorzelecWrocław, Hala „Orbita”Michał Gabiński (Śląsk)2015Stelmet Zielona Góra77:71Rosa RadomGdynia, Gdynia ArenaPrzemysław Zamojski (Stelmet)2016Rosa Radom74:64Stelmet Zielona GóraDąbrowa Górnicza, HWSCC.J. Harris (Rosa)2017Stelmet BC Zielona Góra79:57Anwil WłocławekWarszawa, Arena UrsynówŁukasz Koszarek (Stelmet)2018Polski Cukier Toruń88:80Stelmet Enea BC Zielona GóraWarszawa, Arena UrsynówKarol Gruszecki (Polski Cukier)2019Arged BMSlam Stal Ostrów Wielkopolski77:74Arka GdyniaWarszawa, Arena UrsynówMateusz Kostrzewski (Stal Ostrów)2020Anwil Włocławek103:96Polski Cukier ToruńWarszawa, Arena UrsynówShawn Jones (Anwil Włocławek)2021Enea Zastal BC Zielona Góra86:73PGE Spójnia StargardLublin, HSW „Globus”Gabriel Lundberg (Zastal)2022Arged BMSlam Stal Ostrów Wielkopolski83:76Polski Cukier Pszczółka Start LublinLublin, HSW „Globus” Jakub Garbacz (Stal)2023Trefl Sopot91:80Polski Cukier Start LublinLublin, HSW „Globus”Garrett Nevels (Trefl)2024Legia Warszawa94:71Arged BMSlam Stal Ostrów WielkopolskiSosnowiec, Arena SosnowiecAric Holman (Legia)2025Górnik Zamek Książ Wałbrzych80:78King SzczecinSosnowiec, Arena SosnowiecToddrick Gotcher (Górnik)2026Trefl Sopot91:67Orlen Zastal Zielona GóraSosnowiec, Arena Sosnowiec???
Bilans drużyn Drużyna Liczba trofeów Lata triumfów Śląsk Wrocław 14 1957, 1959, 1971, 1972, 1973, 1977, 1980, 1989, 1990, 1992, 1997, 2004, 2005, 2014 Lech Poznań 4 1936, 1954, 1955, 1984 Prokom Trefl Sopot* 4 2000, 2001, 2006, 2008 Anwil Włocławek 4 1995, 1996, 2007, 2020 Trefl Sopot 4 2012, 2013, 2023, 2026 Polonia Warszawa 3 1934, 1969, 1975 Wybrzeże Gdańsk 3 1976, 1978, 1979 Enea Zastal BC Zielona Góra 3 2015, 2017, 2021 Legia Warszawa 3 1968, 1970, 2024 Cracovia 2 1935, 1936 Spójnia Gdańsk 2 1953, 1962 Arged BM Slam Stal Ostrów Wielkopolski 2 2019, 2022 AZS-AWF Warszawa 2 1956, 1958 Pogoń Szczecin 2 1981, 1985 Pekaes Pruszków 2 1998, 1999 miasto Gdańsk 1 1951 Wisła Kraków 1 1952 Resovia Rzeszów 1 1974 Zagłębie Sosnowiec 1 1983 Kotwica Kołobrzeg 1 2009 AZS Koszalin 1 2010 Polpharma Starogard Gdański 1 2011 Rosa Radom 1 2016 Polski Cukier Toruń 1 2018 Górnik Zamek Książ Wałbrzych 1 2025
* Od sezonu 2009/2010 tradycje Prokomu Trefla Sopot kontynuują Trefl Sopot oraz Arka Gdynia.
Zobacz też Puchar Polski PZKosz w koszykówce mężczyzn Superpuchar Polski w koszykówce mężczyzn Puchar Polski w koszykówce kobiet
Przypisy