mały|391x391px|Karol Stefan Habsburg – portret Kazimierza Pochwalskiego z 1912 roku Karol Stefan Habsburg-Lotaryński (niem. Karl Stephan Eugen Viktor Felix Maria von Habsburg-Lothringen, ur. 5 września 1860 w Židlochovicach, zm. 7 kwietnia 1933 w Żywcu) – austriacki arcyksiążę z cieszyńsko-żywieckiej linii Habsburgów, tytularny książę cieszyński w latach 1930–1933.
Kandydat państw centralnych na króla polskiego w 1918 roku.
Życiorys Urodził się 5 września 1860 roku w Židlochovicach. Jego rodzicami byli Karol Ferdynand Habsburg i jego żona arcyksiężniczka Elżbieta. Po śmierci ojca został adoptowany i był wychowywany przez stryja, arcyksięcia Albrechta Fryderyka. Był bratem m.in. arcyksięcia Fryderyka Marii Habsburga, ostatniego księcia cieszyńskiego. Został skierowany do służby w marynarce wojennej. Po dwóch latach nauki w cesarskiej akademii morskiej otrzymał w 1879 roku patent oficerski. Rozpoczął służbę na morzu i wspinał się po szczeblach kariery. Był członkiem założycielem Cesarskiej i Królewskiej Eskadry Jachtowej. Uchodził za człowieka o nowoczesnych przekonaniach.
Miał sprecyzowane poglądy polityczne. Wyrażał nadzieję, że wybijające się na niepodległość nowo powstałe narody staną się habsburskimi krajami koronnymi, zaspokajającymi lokalne aspiracje, ale należącymi do pokojowego i rozkwitającego imperium. Dla każdego ze swoich synów widział miejsce w hierarchii habsburskich rządów. Po śmierci arcyksięcia Albrechta odziedziczył galicyjski majątek. Dwa zamki w Żywcu miały własne włości: czterdzieści tysięcy hektarów lasów. Arcyksiążę odziedziczył Browar Arcyksiążęcy, który jego stryj założył w 1856 roku. Dokonał w nim wielu nowych inwestycji, kupując nowoczesne wyposażenie, instalując oświetlenie elektryczne, nabywając wagony kolejowe. Odszedł ze służby w marynarce.
Gospodarując w Żywcu rozbudował zamek. Dobudował nowe skrzydło. Prace renowacyjne związane z przebudową nowego zamku prowadził między innymi Karol Stryjeński. Ostatnią przebudowę zamku prowadził w 1911 roku Leopold Simony. Arcyksiążę zamówił nową kolekcję obrazów, którymi obwiesił ściany i korytarze. Przy wprowadzaniu zmian korzystał z pomocy polskich artystów z Galicji. Oddawał się swoim zamiłowaniom i nowym hobby. Kolekcjonował samochody. Odbywał próbne jazdy po całej Europie. W 1910 roku zorganizował Zjazd Automobili. Ściągnął do Żywca zmotoryzowaną szlachtę monarchii habsburskiej. Wiele czasu poświęcał rodzinie. Dbał o wychowanie dzieci. 4 maja 1914 roku kupił zespół pałacowy w Rajczy.
W dwudziestoleciu międzywojennym był uznawany przez polskie środowisko monarchistyczne za odpowiedniego kandydata do korony (w czasie I wojny światowej był poważnym kandydatem na monarchę Królestwa Polskiego pod kontrolą Niemiec i Austro-Węgier). W 1907 roku arcyksiążę ogłosił polskość rodziny, natomiast na tronie ostatecznie nie zasiadł (m.in. z powodu sprzeciwu cesarza Karola). Był pierwszym Habsburgiem, który nauczył się polskiego. Zamieszkał w Galicji. Wydał dwie córki za polskich arystokratów. Renata wyszła za mąż w 1909 roku za księcia Hieronima Radziwiłła, który zmarł w 1945 roku w łagrze radzieckim koło Woroszyłowgradu. Mechtylda wyszła za mąż w 1913 roku za księcia Olgierda Czartoryskiego, zmarłego w 1977 roku w Rio de Janeiro. Karol Stefan kochał też muzykę polską, szczególnie Chopina. Był podobno znakomitym interpretatorem dzieł tego kompozytora.
thumb|Karol Stefan z żoną i dziećmi, 1896|238x238px
Odznaczenia Austriackie Order Złotego Runa (1878, Austria) Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana Srebrny Medal Zasługi Wojskowej Brązowy Medal Zasługi Wojskowej Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Odznaka Honorowa Czerwonego Krzyża Zagraniczne Baliw Krzyża Wielkiego Orderu Maltańskiego z wyr. za Jerozolimę (SMOM) Order Świętego Stefana (Toskania) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Order Orła Czarnego (Prusy) Order Słonia (Dania) Wstęga Trzech Orderów (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Chrystusa Krzyż Wielki Orderu Świętego Benedykta z Avis Krzyż Wielki Orderu Świętego Jakuba od Miecza Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Wieży i Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Korony (Wirtembergia) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wielki Orderu Daniły I (Czarnogóra) Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Saksonia) Order Osmana I klasy z brylantami (Turcja)
Małżeństwo i rodzina W 1886 poślubił swoją kuzynkę arcyksiężniczkę Marię Teresę Habsburg, z którą miał sześcioro dzieci, arcyksiążąt: Eleonorę Marię (1886-1974) żonę od 1913 Alfonsa von Kloss (1880-1953); Renatę Marię (1888-1935), od 1909 r. żonę księcia Hieronima Radziwiłła (1885-1945); Karola Olbrachta (1888-1951), polskiego patriotę, który zawarł morganatyczne małżeństwo z Alicją Elżbietą Ankarcrona (1889-1985), primo voto Badeni; Mechtyldę (1891-1966) żonę od 1913 Olgierda Czartoryskiego (1888-1977); Leona Karola (1893–1939), który zawarł morganatyczne małżeństwo z Marią-Klothildą von Thuillières, hrabiną von Montjoye-Vaufrey et de la Roche (1893-1978). Ich potomkowie noszą tytuł „Hrabiów von Habsburg”; Wilhelma Franciszka (1895-1948) – ukraińskiego działacza politycznego, pretendenta do tronu Ukrainy.
Przypisy Zaślubiny w Żywcu Nowosci Illustrowane 1913 nr 3 s. 2-3 (zdjęcie młodej pary i gości) Ślub arcyks. Mechtyldy w Żywcu Czas 1913 nr 16 z 11 stycznia s. 1 Pierwszym mężem Alicji Elżbiety był hr. Ludwik Badeni (1873-1916), dyplomata austriacki polskiego pochodzenia. Z tego małżeństwa pochodził Kazimierz Badeni (1912-2010), który po wstąpieniu do zakonu dominikanów przyjął imię Joachim
Bibliografia Mariusz Patelski, Habsburgowie z Żywca, [w:] Edukacja historyczna a współczesność, red. B. Kubis, Uniwersytet Opolski: Opole 2003. Mariusz Patelski, Arcyksiążę Karol Olbracht Habsburg Pułkownik Wojska Polskiego i ostatni dziedzic Żywca, [w:] Grot. Zeszyty Historyczne 2005, nr 23.
A. Tracz, K. Błecha: „Ostatni król Polski” Karol Stefan Habsburg, Żywiec 2012, .
Linki zewnętrzne Historia żywieckiej gałęzi rodu Habsburgów Barbara Romer Kukulska, Habsburgowie mówią o sobie. Od Szwajcarii do Bestwiny wiadomości24.pl [dostęp 2013-12-03]
Kategoria:Admirałowie Cesarsko-Królewskiej Marynarki Wojennej Kategoria:Habsburgowie Lotaryńscy Kategoria:Kawalerowie maltańscy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Jubileuszowym Wojskowym Kategoria:Odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Daniły I Kategoria:Odznaczeni Orderem Ernestyńskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola III Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana (Toskania) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wieży i Miecza Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Wstęgą Trzech Orderów Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wirtemberskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Osmana Kategoria:Pochowani w Konkatedrze Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Żywcu Kategoria:Urodzeni w 1860 Kategoria:Zmarli w 1933