Donald Henry Rumsfeld (ur. 9 lipca 1932 w Evanston, zm. 29 czerwca 2021 w Taos) – amerykański polityk, działacz Partii Republikańskiej, sekretarz obrony USA w gabinecie prezydenta George’a W. Busha w latach 2001–2006. Poprzednio również pełnił tę funkcję przez rok i dwa miesiące w administracji Geralda Forda.
Działalność thumb|left|200px|Rumsfeld podczas rozmowy z prezydentem USA George’em Walkerem Bushem (2006) Rumsfeld był zarówno najmłodszym, jak i najstarszym sekretarzem obrony. W czasie pierwszego urzędowania jako sekretarz obrony (1975–1977), podjął m.in. decyzję o likwidacji ówczesnego – opartego na pociskach rakietowych z głowicami jądrowymi – systemu antybalistycznego Safeguard, którego odpowiednik (system antybalistyczny Galosz) Związek Radziecki, a następnie Rosja utrzymuje w gotowości bojowej (według stanu na rok 2008).
Rumsfeld zasiadał w radzie nadzorczej grupy ABB w latach 1990-2001, która w 2000 roku zawarła kontrakt z Koreą Północną o wartości 200 mln USD na zaprojektowanie reaktorów jądrowych i dostarczenie Korei Północnej komponentów do ich budowy. Natomiast w 2002 określił Koreę Północną jako część osi zła (państwa zbójeckie), państwo wspierające terroryzm oraz produkujące broń masowej zagładyThe two faces of Rumsfeld guardian.co.uk, Friday May 9 2003 08.48 BST..
Uważany był za jednego z najbardziej kontrowersyjnych polityków ówczesnej administracji, m.in. przez wzgląd na przygotowanie i przeprowadzenie interwencji w Iraku. Politycy Partii Demokratycznej i część przywódców europejskich krytykowała politykę Rumsfelda jako prowadzoną jednostronnie, sprzeczną z prawem międzynarodowym i destabilizującą sytuację na świecie. Znalazł on jednak również obrońców, powołujących się przede wszystkim na obronę demokracji i walkę z terroryzmem jako priorytety, które przyświecały administracji amerykańskiej w okresie jego urzędowania. Interwencję w Iraku, za którą to on w dużym stopniu odpowiadał, poparły rządy m.in. Włoch, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Japonii czy Polski. Te i inne państwa wysłały do Iraku swoje kontyngenty wojskowe. Działo się to jednak w większości przypadków w warunkach dużego sprzeciwu społecznego wobec takich działań.
Środowiska lewicowe w USA uważają go za osobę odpowiedzialną za sprawę torturowania jeńców w Iraku. W kwietniu 2006 z obroną sekretarza wystąpił były prezydent Ford.. Wydany w grudniu 2008 raport Senackiej Komisji Sił Zbrojnych wskazuje jednak Rumsfelda i jego najbliższych współpracowników za bezpośrednio odpowiedzialnych wydarzeniom w Abu-Ghraib i Guantánamo, pisząc, iż bez ich zezwolenia nie byłoby to możliweUSA – Władze bezpośrednio odpowiedzialne za znęcanie się na więźniami.. Komisja wykazała również, że Rumsfeld rozmyślnie pozwolił uciec Usamie ibn Ladinowi przed oddziałami ścigającymi go w grudniu 2001, narażając Stany Zjednoczone na kolejne ataki terrorystyczne.
28 stycznia 2009 specjalny sprawozdawca ONZ ds. stosowania tortur Manfred Nowak oznajmił w wywiadzie dla telewizji CNN, że dysponuje wystarczającymi dowodami, aby postawić Rumsfelda w stan oskarżenia o zbrodnie wojenne przed międzynarodowym trybunałemRumsfeld stanie przed trybunałem ONZ?. Rumsfeld miał w USA co najmniej dwie sprawy za torturyDonald Rumsfeld sued for alleged torture | PRI.ORG. i gwałtyRobert Gates Sued Over U.S. Military’s Rape Epidemic – The Daily Beast..
Przebieg kariery thumb|left|D. Rumsfeld (w środku) z Dickiem Cheney i prezydentem USA Geraldem Fordem (1975) Kongresmen z 13. okręgu Illinois (1963–1969), związany wówczas z liberalnym skrzydłem partii (Republikanie Rockefellera) Doradca prezydenta Richarda Nixona ds. wojskowych (1970–1973) (Wprowadził do użytku wojskowego bombowce B-1, okręty podwodne klasy Trident i rakiety klasy MX) Szef personelu Białego Domu (1974–1975) Sekretarz obrony (1975–1977) Między rokiem 1977 a 2001 nie pełnił oficjalnych funkcji, ale podróżował m.in. z poręczenia prezydenta Ronalda Reagana na Bliski Wschód, gdzie spotykał się z Saddamem Husajnem Sekretarz obrony (2001–2006)
Rumsfeld był ponadto jednym z wpływowych polityków republikańskich, którzy zmusili do rezygnacji z ponownego kandydowania w 1976 wiceprezydenta Nelsona Rockefellera jako „zbyt liberalnego”.
W 2018 roku, w filmie Vice w reżyserii Adama McKaya, w postać Rumsfelda wcielił się Steve Carell.
Odznaczenia Prezydencki Medal Wolności z Wyróżnieniem (1977) Krzyż Wielkiego Oficera Orderu Gwiazdy Rumunii (2003) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – nadany 8 lipca 2005 przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Wielka Wstęga Specjalna Orderu Lśniącej Gwiazdy (Tajwan, 2011)Office of the President • Republic of China (Taiwan) – Orders and decorations bestowed by President Ma [dostęp 2012-09-30] Wielka Wstęga Orderu Wschodzącego Słońca (Japonia, 2015)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Sekretarze obrony Stanów Zjednoczonych Kategoria:Szefowie personelu Białego Domu Kategoria:Członkowie Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z Illinois Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Wschodzącego Słońca Kategoria:Republikanie (Stany Zjednoczone) Kategoria:Ludzie urodzeni w Evanston (Illinois) Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 2021 Kategoria:Laureaci Złotej Maliny dla najgorszego drugoplanowego aktora