Dzioborożec białoczubySystematyka i nazwy polskie za: , toko białoczuby (Horizocerus albocristatus) – gatunek dużego ptaka z rodziny dzioborożców (Bucerotidae), występujący w Afryce Subsaharyjskiej. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten jako pierwszy naukowo opisał John Cassin, nadając mu nazwę Buceros albo-cristatus. Opis ukazał się w 1848 roku na łamach „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. Jako miejsce typowe autor wskazał Afrykę Zachodnią; holotyp został odłowiony nad rzeką Saint Paul (Liberia). Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Horizocerus.
Tradycyjnie wyróżnia się trzy podgatunki: H. a. albocristatus (Cassin, 1848) – dzioborożec białoczuby H. a. macrourus (Bonaparte, 1850) H. a. cassini (Finsch, 1903) – dzioborożec czarnolicy. To ujęcie systematyczne podtrzymują autorzy Kompletnej listy ptaków świata. Coraz częściej jednak takson cassini uznawany jest za odrębny gatunek (Horizocerus cassini), za czym mają przemawiać różnice w ubarwieniu upierzenia, morfologii dzioba oraz rozbieżności w mitochondrialnym DNA. Tak klasyfikują go m.in.: IOC, autorzy AviList, Clements Checklist of Birds of the World oraz listy ptaków świata opracowywanej przez BirdLife International i autorów Handbook of the Birds of the World (ta ostatnia wykorzystywana jest przez IUCN w jej czerwonej księdze).
Występowanie i biotop Dzioborożec białoczuby występuje w Afryce Zachodniej i Środkowej, od Gwinei i Sierra Leone na wschód po Demokratyczną Republikę Konga i zachodnią Ugandę oraz na południe po północną Angolę. Zasiedla tereny leśne.
Poszczególne podgatunki zamieszkują: H. a. albocristatus – południowa Gwinea i południowe Sierra Leone do zachodniego Wybrzeża Kości Słoniowej H. a. macrourus – wschodnie Wybrzeże Kości Słoniowej do Beninu H. a. cassini – Nigeria do północnej Angoli i zachodniej Ugandy.
Morfologia Długość ciała około 75 cm. Upierzenie czarne z białym czubem. Dziób czarny z wyraźną naroślą u samców. Długie sterówki z białą końcówką. Wokół oka szara lub biała obwódka (w zależności od podgatunku).
Ekologia i zachowanie Tryb życia Dzioborożce białoczube często towarzyszą stadom małp, polując na wypłoszone przez zwierzęta ssaki. Odzywają się charakterystycznym głosem, przypominającym zawodzenie hien, który dla małp jest sygnałem ostrzegawczym o zbliżającym się niebezpieczeństwie.
Pożywienie Pokarm stanowią głównie bezkręgowce (modliszki, cykady), a także małe gryzonie i jaszczurki. Wyjadają także pisklęta z gniazd ptaków, a żerując na ziemi czasami zjadają owoce.
Lęgi Samica składa 2 białe jaja do gniazda w dziupli na wysokości 10–15 m nad ziemią. Wejście do dziupli samica zamurowuje swoimi odchodami, pozostawiając niewielki otwór, który wykorzystywany jest przez samca do karmienia jej w trakcie wysiadywania jaj.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje dzioborożca białoczubego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako szeroko rozprzestrzeniony, lokalnie pospolity, ale rozmieszczony plamowo. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy z powodu utraty siedlisk i polowań; liczebność spada, mimo że gatunek wykazuje tolerancję dla siedlisk zdegradowanych bądź przekształconych przez człowieka, takich jak lasy wtórne czy plantacje. Od 2014 roku IUCN traktuje dzioborożca czarnolicego jako osobny gatunek (Horizocerus cassini); również zalicza go do kategorii LC, a trend liczebności jego populacji uznaje za spadkowy.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Dzioborożce Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1848 roku