alt=Jan Mikrut|mały|Jan Mikrut Jan Mikrut (ur. 17 grudnia 1905 w Wiewiórce, zm. 24 września 1991 tamże) – polski działacz ruchu ludowego, samorządowiec, rolnik.

Życiorys Swoją działalność społeczną rozpoczął w latach 1919-22 będąc członkiem Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej. Pierwsze kroki w szeregach ruchu ludowego stawiał około 1923 r. w Małopolskim Związku Młodzieży działającym przy Małopolskim Towarzystwie Rolniczym. Po zamachu majowym, gdy w organizacji tej w coraz większym stopniu zaczęli przeważać zwolennicy sanacji, buntując się tej ewolucji wraz z liczną grupą osób przechodzi do Związku Młodzieży Wiejskiej RP "Wici"Wieści - pismo tygodniowe PSL Nr 40/1992 (1891), Jan Hebda.

W 1930 r. ukończył dwuletnią Państwową Szkołę Rolniczą w Pilźnie, w latach 1929-34 członek Zarządu Powiatowego Związku Młodzieży Wiejskiej RP w Dębicy. W 1931 r. wstąpił do Stronnictwa Ludowego. W 1933 r. za udział w rozruchach chłopskich w powiecie ropczyckim aresztowany przez władze sanacyjne i 2 miesiące przetrzymywany w areszcie w Tarnowie. Współorganizator wielkiego strajku chłopskiego 1937 r. na Rzeszowszczyźnie, ponownie więziony przez 11 miesięcy w Radomyślu Wielkim i Tarnowie.

Po wybuchu II wojny światowej, późną jesienią 1939 r. włączył się w nurt pracy konspiracyjnej, by w marcu 1940 r. stanąć na czele konspiracyjnej trójki powiatowej "Rocha" jako jej "Nadleśniczy". W konspiracji przybrał pseudonim "Jawor". Tę rolę pełnił do jesieni 1944 r. tj. do chwili wyzwolenia części powiatu dębickiego po linię Wisłoki.

Sprawując polityczne kierownictwo ludowej konspiracji bardzo blisko współpracował z Okręgowym Kierownictwem Ruchu Ludowego w Krakowie oraz delegatem na powiat dębicki - Franciszkiem Stachnikiem i całą czołówką dębickiego ludowego podziemia. Miał spory udział w utworzeniu w "Nadleśnictwie" Nr 17 (kryptonim powiatu dębickiego): Chłostry, Ludowego Związku Kobiet, Batalionów Chłopskich i Ludowej Straży Bezpieczeństwa oraz "Młodego Lasu" - konspiracyjnej młodzieżówki ludowej. Także za jego sprawą, cały powiat pokrył się siecią konspiracyjnych trójek gminnych i gromadzkich.

Mimo politycznego zarządzania wszystkimi nurtami pracy konspiracyjnej, kierował zwłaszcza jej pionem cywilnym. Nadzorował dobrze zorganizowane tajne nauczanie, kolportaż podziemnej prasy i innych wydawnictw, ukrywanie ludzi oraz cały system przemytu żywności. Zorganizował również system łączności z Okręgowym Kierownictwem Ruchu Ludowego w Krakowie.Jan Hebda, Relacje indywidualne i zbiorowe do dziejów wsi, chłopów i ruchu ludowego w gminie Żyraków, Tarnów 2015

W okresie okupacji hitlerowskiej wchodził w skład Powiatowego Kierownictwa Ruchu Ludowego w Dębicy.

Jako delegat Stronnictwa Ludowego w funkcji kierownika politycznego uczestniczy w akcji scaleniowej Batalionów Chłopskich z Armią Krajową w powiecie dębickim, które kończy się pozytywnym wynikiem w dniu 29 marca 1944 r. W delegacji tej ze strony SL znajdują się ponadto Narcyz Wiatr „Zawoja” – komendant okręgu Kraków, Karol Chmiel „Grom” – komendant powiatowy BCH oraz Antoni Waratus „Obuch” – oficer BCH. Z ramienia AK delegatami byli: Adam Lazarowicz „Klamra” – komendant Obwodu, Antoni Cwen „Ryś” – zastępca komendanta Obwodu, Roman Kania „Rygiel” – oficer scaleniowy. W wyniku tych rozmów Stronnictwo Ludowe przekazuje komendzie Obwodu „Deser” swój batalion w sile 496 ludzi.

Po wyzwoleniu podjął odbudowę komórek Stronnictwa Ludowego w powiecie dębickim. Był wójtem gminy Straszęcin (1945-46). Za działalność na rzecz ruchu ludowego represjonowany przez komunistyczne władze i aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa 7 listopada 1947 r.Akta IPN - sygn. IPN-Rz-50/4

Po rozłamie ruchu ludowego przeszedł do Polskiego Stronnictwa Ludowego. W 1945-46 wchodził w skład ZP PSL w Dębicy i Wojewódzkiego Zarządu PSL w Rzeszowie. W 1947 współorganizator Lewicy PSL w woj. rzeszowskim, a następnie członek Prezydium Zarządu Wojewódzkiego odrodzonego PSL w Rzeszowie i kierownik jego Wydziału Ekonomiczno-Rolnego. W latach 1948–49 członek Rady Naczelnej odrodzonego PSL. Od 1949 r. pracował jako instruktor Wojewódzkiego Komitetu Wykonawczego Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w Rzeszowie. W 1952 r. zrezygnował z tej funkcji i osiadł na własnym gospodarstwie.

Wieloletni radny Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie. Odznaczenia i medale Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia PolskiWalerian Mikrut, Wspomnienia o Ojcu Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” Order Krzyża Grunwaldu Krzyż Partyzancki Krzyż Batalionów Chłopskich Medal „Za zasługi dla Ruchu Ludowego” im. Wincentego Witosa

Przypisy

Bibliografia Dancygier Józef, Abramczyk Józef, Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego : makieta, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1989 Hebda Jan, Relacje indywidualne i zbiorowe do dziejów wsi, chłopów i ruchu ludowego w gminie Żyraków, Tarnów 2015 Stańko Antoni, Gdzie Karpat progi ... : Armia Krajowa w powiecie dębickim, "PAX", 1990

Kategoria:Działacze Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego (1945–1949) Kategoria:Politycy PSL „Piast” Kategoria:Politycy Stronnictwa Ludowego Kategoria:Politycy Stronnictwa Ludowego (1944–1949) Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Wójtowie gmin wiejskich II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Zmarli w 1991 Kategoria:Radni Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie