thumb|Grób Jana Łomnickiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Jan Łomnicki (ur. 30 czerwca 1929 w Podhajcach, zm. 18 grudnia 2002 w Warszawie) – polski reżyser i scenarzysta filmów dokumentalnych i fabularnych.
Życiorys Urodził się w Podhajcach k. Lwowa, w rodzinie Mariana (zm. 1942), urzędnika pocztowego, i Jadwigi (zm. 1974), nauczycielki. Brat aktora Tadeusza Łomnickiego. Po wybuchu II wojny światowej razem z rodziną został przesiedlony na Zachód, do Dębicy, później do Krakowa. Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim i Wyższej Szkole Nauk Społecznych przy KC PZPR. W 1954 ukończył studia na Wydziale Reżyserii Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi, a w 1957 uzyskał dyplom. W czasie studiów w łódzkiej filmówce tworzył nieformalną grupę określaną jako „Kolektyw”, do której należeli również Stanisław Bareja, Janusz Weychert, Janusz Morgenstern, Lech Lorentowicz i Kazimierz Kutz. Na początku studiów miał być relegowany z uczelni z powodu wybryku, jakim było skracanie trasy podczas marszobiegu mającego służyć tężyźnie fizycznej, a który nabrał znaczenia politycznego. Ponieważ do udziału w tym wybryku przyznał się również Bareja, zrezygnowano z tak silnej sankcji. Wyrzucenie ze studiów dwóch osób mogłoby spowodować większe zainteresowanie uczelnią ze strony UBP w Łodzi.
W latach 1989–1991 był członkiem Komitetu Kinematografii. Jako reżyser debiutował w 1954 krótkim filmem dokumentalnym pt. Ziemia czeka, w którym agitował do osiedlania się na ziemiach odzyskanych. W następnych latach zrealizował szereg kolejnych dokumentów, z których największe uznanie zdobył obsypany międzynarodowymi nagrodami film Narodziny statku (1961) opowiadający o końcowych pracach przy montażu i wodowaniu statku w Stoczni Gdańskiej. W 1963 wyreżyserował swój pierwszy film fabularny; dramat obyczajowy pt. Wiano, w którym swoją pierwszą główną rolę w karierze zagrał Roman Wilhelmi. Często w swoich późniejszych filmach poruszał tematykę wojenną; były to m.in. Ocalić miasto (1976), Akcja pod Arsenałem (1977) czy Jeszcze tylko ten las (1991). W zrealizowanych w latach 90. XX w. filmach Wielka wsypa (1992) i Szczur (1994) poruszał współczesną tematykę opisując nową polską rzeczywistość po upadku komunizmu oraz zmieniające się wartości i obyczaje. Jednak największą popularność i uznanie przyniósł mu 25-odcinkowy serial obyczajowy Dom, którego realizacja z przerwami zajęła mu 20 lat. Opowiadający o powojennych losach mieszkańców warszawskiej kamienicy serial cieszy się od lat niesłabnącym zainteresowaniem widzów.
Zmarł 18 grudnia 2002 po długiej i ciężkiej chorobie w szpitalu w Warszawie – Aninie. Jest pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 131-5-12).
Był mężem Danuty z domu Piłsudskiej (ur. 1938). Jego synem jest reżyser Marcin Mikołaj Łomnicki (ur. 1958), a córką – Jadwiga (ur. 1982).
Filmografia
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1975) Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1978) Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1979)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 10, 1 września 1979, s. 12. Medal ZAiKS-u (1988) Odznaka honorowa ZAiKS-u (1978)
Nagrody i wyróżnienia Wyróżnienie na VII Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych i Oświatowych w Mannheimie za film Dom starych kobiet (1958) Specjalne Wyróżnienie na II Festiwalu Filmowym w Cork za film Dom starych kobiet (1958) Specjalne Wyróżnienie na I Międzynarodowym Festiwalu Filmów o Sztuce w Wenecji w ramach XIX Biennale dla filmu Mistrz Nikifor (1958) Wyróżnienie na Przeglądzie Filmów Turystyczno-Krajoznawczych w Warszawie za film Narodziny miasta (1959) Wyróżnienie na VI Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen dla filmu Stal (1960) Nagroda na IX Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych i Oświatowych w Mannheimie dla filmu Stal (1960) Wyróżnienie Honorowe na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Vancouver dla filmu Stal (1960) Wyróżnienie Honorowe na I Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych i Eksperymentalnych w Santiago de Chile dla filmu Stal (1960) II nagroda „Srebrny Smok Wawelski” na I Ogólnopolskim Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie w kategorii filmów dokumentalnych dla filmu Narodziny statku (1961) Grand Prix na IV Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych i Krótkometrażowych w Lipsku dla filmu Narodziny statku (1961) „Złoty Aztek” na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Meksyku w kategorii filmów przemysłowych dla filmu Narodziny statku (1961) Srebrny Medal na II Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Moskwie w kategorii filmów krótkometrażowych i dokumentalnych dla filmu Narodziny statku (1961) Dyplom Uznania na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Edynburgu dla filmu Narodziny statku (1961) I nagroda na II Międzynarodowym Festiwalu Filmów Telewizyjnych w Aleksandrii w kategorii filmów dokumentalnych dla filmu Narodziny statku (1961) Nagroda „Złoty Smok Wawelski” na II Ogólnopolskim Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie za najlepszy film o sztuce dla filmu Kolorowy świat (1962) „Złota Najda” na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Porretta Terme w kategorii filmów dokumentalnych dla filmu Narodziny statku (1962) „Srebrny Bumerang” na Festiwalu Filmowym w Melbourne za najlepszy film krótkometrażowy dla filmu Narodziny statku (1962) „Srebrny Gołąb” na V Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Lipsku dla filmu Suita polska (1962) Nagroda „Złoty Kompas” na Festiwalu Filmów Krajoznawczych i Turystycznych w Warszawie za film Ab urbe condita (1966) Nagroda Jury FIPRESCI na II Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Córdobie dla filmu Ab urbe condita (1966) Nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP „Syrenka Warszawska” na VIII Ogólnopolskim Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie dla filmu Jubileuszowy (1968) Nagroda NRD-owskiej Ligi Przyjaźni między Narodami na I Międzynarodowym Festiwalu Filmów Sportowych w Oberhausen za film Jubileuszowy (1968) Nagroda „Srebrny Kompas” na Festiwalu Filmów Krajoznawczych i Turystycznych w Warszawie za film Witamy (1969) Srebrny Medal na XX Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych w Wenecji za film Toast (1969) Nagroda Jury Krytyki na Międzynarodowych Dniach Filmów Sportowych w Oberhausen za film Gienek (1970) Wyróżnienie na XI Festiwalu Filmów Folklorystycznych w Koprze dla filmu Ondraszkowe ostatki (1970) Grand Prix w Turnieju Filmów Sportowych w Zakopanem za film Gienek (1970) Nagroda Specjalna Jury III Międzynarodowym Festiwalu Filmów Turystycznych TOURFILM w Szpindlerowym Młynie dla filmu Witaminy! (1970) Wyróżnienie na Festiwalu Filmów Społeczno-Politycznych w Łodzi za film Ojcowie i dzieci (1971) I Nagroda „Złoty Pegaz” na Przeglądzie Filmów o Sztuce w Zakopanem za film Paweł Wróbel (1971) Nagroda Główna „Kryształowy Globus” na XVIII Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach dla filmu Poślizg (1972) Nagroda Komitetu do spraw Radia i Telewizji za twórczość radiową i telewizyjną – reżyserię filmu telewizyjnego Troska i pieśń – o Władysławie Broniewskim (1972) Nagroda Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za twórczość radiową i telewizyjną – reżyserię filmu dokumentalnego Zaśpiewajmy to jeszcze raz (1975) Nagroda Ministra Obrony Narodowej I stopnia za film Ocalić miasto (1976) Nagroda Główna „Srebrne Lwy Gdańskie” oraz „Bałtycka Perła” (nagroda zakładów pracy Wybrzeża) za poszukiwania twórcze i obyczajowości polskiego ruchu społeczno-politycznego na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku za film Ocalić miasto (1976) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za reżyserię filmu Ocalić miasto (1977) Nagroda Komitetu Obrońców Pokoju i miesięcznika „Iskusstwo kino” na MFF w Moskwie dla filmu Ocalić miasto (1977) Nagroda „Dziennika Wieczornego” (Bydgoszcz) w plebiscycie czytelników za film Ocalić miasto (1977) Nagroda Główna „Srebrne Lwy Gdańskie” na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku za film Akcja pod Arsenałem (1978) Nagroda Węgierskiego Komitetu Młodzieżowego na VIII MFF Sportowych w Keszthely dla filmu Olimpiada (1985) „Złoty Ekran” przyznany przez pismo „Ekran” za serial Dom (1988) Nagroda Klubu Krytyki SDPRL „Syrena Warszawska 1988” za serial Dom (1989) Nagroda Przewodniczącego Komitetu Kinematografii za twórczość filmową w dziedzinie filmu fabularnego – reżyserię filmu Jeszcze tylko ten las (1991)
Źródło:
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Obrony Narodowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Podhajcach Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Za Zasługi dla ZHP Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy reżyserzy filmów dokumentalnych Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2002