mały| Butelka „Radithora”, National Museum of Nuclear Science & History, Nowy Meksyk „Radithor” – lek patentowy, produkowany w latach 1925–1931 w Stanach Zjednoczonych przez firmę Bailey Radium Laboratories, oparty na przekonaniu o słuszności kontrowersyjnej teorii hormezy radiacyjnej. „Radithor” składał się z potrójnie destylowanej wody zawierającego mieszaninę izotopów radu i , o radioaktywności ponad 1 μCi.

W 1931, produkcji specyfiku zakazano ze względu na narastające dowody co do jego szkodliwości. Spożywanie „Radithora” doprowadziło do przedwczesnej śmierci nieformalnego ambasadora produktu, sportowca i przemysłowca , spowodowanej chorobą popromienną. Śmierć Byersa pociągnęła za sobą zaostrzenie regulacji rynku produktów farmaceutycznych i radioaktywnych w USA.

Historia

Działalność Williama Baileya Pomysłodawcą produktu był , niedoszły absolwent Harvard College, nie posiadający wykształcenia medycznego. Bailey był w 1915 aresztowany za oszustwa. W 1918 nałożono na niego karę finansową za wprowadzanie klientów w błąd nieuczciwą reklamą leku na potencję. Fascynował się zjawiskami radioaktywności i najnowszymi odkryciami naukowymi w tej dziedzinie; był m.in. autorem angielskiego tłumaczenia Marii Skłodowskiej-Curie. Co najmniej od 1909 próbował wprowadzać na rynek amerykański środki lecznicze wykorzystujące zjawisko radioaktywności. Założył w Nowym Jorku kilka firm zajmujących się opracowywaniem produktów patentowych zawierających tor oraz rad: The Thorone Company, Associated Radium Chemists i The American Endocrine Laboratory.

W 1925 Bailey przeprowadził się do East Orange w stanie New Jersey, gdzie założył firmę Bailey Radium Laboratories. Pod szyldem tego przedsiębiorstwa rozpoczął produkcję wody radowej „Radithor”. Firma Baileya skupywała oczyszczony rad od pobliskiej firmy , następnie butelkowała go wraz z destylowaną wodą i sprzedawała z kilkukrotnym przebiciem.

W ramach polityki marketingowej Bailey rozsyłał foldery reklamowe w do amerykańskich lekarzy i oferował im „Radithor” z 17-procentową zniżką. Produkt reklamowano jako „Lekarstwo dla Żywych Trupów” (ang. A Cure for the Living Dead) oraz „Wieczny Promień Słońca” (ang. Perpetual Sunshine). Opisywano go jako lekarstwo na ponad sto różnych schorzeń, będące efektem trwających trzydzieści lat prac badawczych w laboratorium Według producenta „Radithora” środek miał również leczyć impotencję. Między 1925 a 1930 zakład sprzedał około 400 tys. butelek wody radowej. W owym czasie Bailey postrzegany był jako ekspert w dziedzinie radioaktywności. Udzielał wywiadów dla prasy między innymi w głośnej sprawie tzw. radowych dziewczyn z Orange, stanowczo przy tej okazji opowiadając się za zdrowotnym działaniem radu i dementując głosy o jego szkodliwości.

Śledztwo FTC i śmierć Ebena Byersa mały|Eben Byers (lata 20.) W 1928 Federalna Komisja Handlu (FTC) zainteresowała się firmą Baileya, podejmując dochodzenie w sprawie ewentualnych nadużyć. W lutym 1930 komisja oskarżyła firmę o fałszywą reklamę i nieprawdziwe gwarancje bezpieczeństwa „Radithora”. W grudniu 1931 nakazała wstrzymanie produkcji wody radowej, a w roku następnym zakazała działalności Bailey Radium Laboratories.

Nieformalnym ambasadorem marki był amerykański sportowiec i przedsiębiorca, Eben Byers, który od czasu przepisania mu wody radowej przez lekarza w 1927 aż do ok. 1931 pił „Radithora” codziennie. Szacuje się, że w tym okresie wypił łącznie od 1000 do 1500 butelek specyfiku. Około 1930 zaczął odczuwać pierwsze poważne problemy zdrowotne; badający go lekarz, Joseph Steiner, powiązał jego objawy z głośną wówczas w mediach sprawą Radowych Dziewczyn. Stan Byersa sprecyzował Frederick Flinn z Columbia University, sugerując chorobę popromienną, którą wówczas diagnozowano jako „zatrucie radem” (ang. radium poisoning).

W 1931 Byers zeznawał jako świadek w śledztwie toczącym się przeciw producentom „Radithora”. W 1932 zmarł w wyniku choroby popromiennej. Na skutek martwicy jego dolna szczęka została amputowana, a w chwili śmierci ważył zaledwie 40 kilogramów. W wyniku autopsji przeprowadzonej dzień po jego śmierci stwierdzono, że jego ciało wykazuje znaczną radioaktywność. Byers został pochowany w trumnie wyłożonej ołowiem; po ekshumacji w 1965, podczas badań wykryto, że jego szczątki wykazywały radioaktywność o mocy 225 tys. bekereli, wielokrotnie przekraczającej średnią naturalną radioaktywność ludzkiego ciała (4400 bekereli).

Oddźwięk Śmierć Byersa odbiła się głośnym echem w Stanach Zjednoczonych i była szeroko komentowana w prasie. Sprawa „Radithora” doprowadziła do wzmocnienia prerogatyw Agencji ds. Żywności i Leków i FTC oraz do gwałtownego spadku popularności radiofarmaceutyków. W związku ze wzrostem świadomości na temat pierwiastka w 1932 American Medical Association usunęło rad z listy nieformalnych medykamentów. Konsumenci „Radithora” byli w latach powojennych przedmiotem badań naukowców z M.I.T. oraz Argonne National Laboratory, zajmujących się ustalaniem wpływu substancji radioaktywnych na organizm człowieka.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Rad Kategoria:Wpływ promieniowania na zdrowie