Państwowa Inspekcja Gazownicza – jednostka organizacyjna Ministerstwa Górnictwa, Ministerstwa Górnictwa Węglowego istniejąca w latach 1953–1972, powołana w celu zapewnienia racjonalnego i oszczędnego użytkowania gazu oraz zapobieżenia jego marnotrawstwu. Ponadto Inspekcja sprawowała nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem przez zakłady przemysłowe wykorzystanie gazu mocnego (wysokokalorycznego), zapobiegała jego marnotrawstwu oraz kontrolowała właściwe wykorzystanie urządzeń produkcyjnych, przesyłowych i pomiarowych w zakładach przemysłowych dostarczających i odbierających gaz.
Powołania Inspekcji Na podstawie uchwały Prezydium Rządu z 1953 r. w sprawie utworzenia Państwowej Inspekcji Gazowniczej ustanowiono InspekcjęUchwała nr 335 Prezydium Rządu z dnia 13 maja 1953 r. w sprawie utworzenia Państwowej Inspekcji Gazowniczej. . Powołanie Inspekcji pozostawało w związku uchwałą Prezydium Rządu z 1952 r. w sprawie zasad użytkowania gazuUchwała nr 630 Prezydium Rządu z dnia 30 lipca 1952 r. w sprawie zasad użytkowania gazu. . Inspekcja wchodziła w skład Centralnego Zarządu Gazownictwa i podlega jego dyrektorowi.
Państwowa Inspekcja Gazownicza podlegała Ministrowi Górnictwa.
Zadania Inspekcji Zadaniem Inspekcji było: kontrola racjonalnego i oszczędnego wykorzystania gazu do celów przemysłowych, a w szczególności przestrzegania postanowień uchwały Prezydium Rządu z 1952 r. w sprawie zasad użytkowania gazu, kontrola produkcji gazu pod względem wykorzystania urządzeń produkcyjnych, przesyłowych i pomiarowych w zakładach przemysłowych.
Wykonywanie kontroli Kontrolę gospodarki gazem u odbiorców Inspekcja wykonywano przez sprawdzanie: stanu urządzeń odbiorczych gazu oraz sposobu ich działania; sposobu pomiaru oraz sposobu ewidencjonowania gazu; czy gaz jest pobierany zgodnie z przyznanymi limitami rocznymi, miesięcznymi i dobowymi oraz czy pobór gazu nie przekracza limitów szczytowych; prawidłowości gospodarki gazem, a zwłaszcza racjonalnego spalania gazu, wprowadzania usprawnień oraz ujawniania marnotrawstwa gazu; norm zużycia gazu, prawidłowości ich opracowania oraz ich przestrzegania; celowości i możliwości zastąpienia gazu innym paliwem; wykonania decyzji i zaleceń Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zezwoleń na dalsze użytkowanie gazu oraz zapewnienia dostaw gazu dla inwestycji.
Kontrolę gospodarki gazem u dostawców gazu do sieci dalekosiężnej Inspekcja wykonywała przez sprawdzanie zgodności obliczania ilości gazu oddawanego do sieci dalekosiężnej z zasadami racjonalnej gospodarki gazem. Dostawcy i odbiorcy gazu obowiązani byli umożliwić organom Inspekcji wgląd do wszelkich materiałów dotyczących gospodarki gazem oraz ułatwić dostęp do wszelkich urządzeń gazowych, znajdujących się na terenie kontrolowanych zakładów.
Kontrola i nadzór Inspekcji z 1954 r. Nadzór i kontrola obejmowała w szczególnościDekret z dnia 12 maja 1954 r. o Państwowej Inspekcji Gazowniczej. : kontrolę wykonania zarządzeń właściwych organów w sprawie dostawy i użytkowania gazu; sprawdzanie stanu, sposobu działania i stopnia wykorzystania urządzeń produkcyjnych, przesyłowych, pomiarowych i odbiorczych gazu oraz sposobu ich eksploatowania; sprawdzanie sposobu pomiaru i ewidencjonowania gazu; sprawdzanie u dostawców zgodności ilości gazu oddawanego do użytku z technicznymi możliwościami dostawcy, wynikającymi z racjonalnej gospodarki gazem; kontrolę zgodności poboru gazu z przyznanymi przydziałami; kontrolę racjonalnego użytkowania gazu i wprowadzenia usprawnień u odbiorców i dostawców; kontrolę zgłaszanych zapotrzebowań gazu; kontrolę wykorzystania gazów słabych (niskokalorycznych) i urządzeń do ich produkcji w zakładach, które produkują lub są odbiorcami gazów mocnych, oraz kontrolę możliwości zastąpienia gazu mocnego innym paliwem.
Uprawnienia Inspekcji z 1954 r. Organy Państwowej Inspekcji Gazowniczej przy wykonywaniu kontroli mieli prawo wstępu do zakładów przemysłowych użytkujących lub dostarczających gaz. Dostawcy i odbiorcy gazu zobowiązani byli na żądanie organów Inspekcji udostępnić im wszelkie materiały dotyczące gospodarki gazem oraz ułatwić dostęp do wszelkich urządzeń gazowych.
W przypadku stwierdzenia w czasie kontroli rażącego uchybienia w zakresie prawidłowości gospodarki gazem organ Państwowej Inspekcji Gazowniczej mógł - w celu zapobieżenia grożącemu niebezpieczeństwu lub poważnej szkodzie - wystąpić do kierownika kontrolowanego zakładu przemysłowego z wnioskiem o wydanie doraźnych zarządzeń w sprawie natychmiastowego usunięcia stwierdzonych uchybień.
Zniesienie Inspekcji Na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1972 r. w sprawie utraty mocy obowiązującej niektórych uchwał Rady Ministrów, Prezydium Rządu, Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów i Komitetu Ministrów do Spraw Kultury, ogłoszonych w Monitorze Polskim zlikwidowano InspekcjęUchwała nr 304 Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 1972 r. w sprawie utraty mocy obowiązującej niektórych uchwał Rady Ministrów, Prezydium Rządu, Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów i Komitetu Ministrów do Spraw Kultury, ogłoszonych w Monitorze Polskim. . Przypisy
Kategoria:Nieistniejące urzędy centralne w Polsce