Wzgórze bazaltowe w Bogatyni – wzniesienie (313 m n.p.m.), zbudowane z bazaltów. Położone jest naprzeciwko osiedla mieszkaniowego, przy Al. Zesłańców Sybiru w Bogatyni. W wierzchołkowej części wzniesienia występują naturalne odsłonięcia bazaltów w formie niewysokich do 2–3 metrów ścianek – wychodni skalnych. Na kulminacji w pobliżu wzniesienia znajduje się wieża telekomunikacyjna{ "type": "FeatureCollection", "features": [
"type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 14.9816166, 50.902777 ]
] }
Położenie fizycznogeograficzne i administracyjne Wzgórze położone jest w mezoregionie Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie. Teren stanowi własność samorządu miasta Bogatynia. Obiekt przedstawiony jest na Szczegółowej mapie geologicznej Polski w skali 1:50 000, na arkuszu 792 Bogatynia (Zittau). Teren znajduje się poza obszarami chronionymi.
Budowa geologiczna W obrębie Obniżenia Żytawsko-Zgorzeleckiego wydzielono dwie strefy tektoniczne o większym znaczeniu regionalnym. Stanowią one strefę brzeżną zapadliska tektonicznego (zapadlisko żytawskie). Uskok zachodni – Nysy Łużyckiej, biegnie doliną Nysy Łużyckiej od Pieńska, przez Zgorzelec po Żytawę. Dyslokacja wschodnia – Smedy, składa się z kilku uskoków segmentowych, z których dwa południowe fragmenty oddzielają wyniesiony blok izerski, wraz z Górami Izerskimi, od skrzydła zrzuconego, na którym jest założony basen żytawski. Te dwa uskoki, będące przedłużeniem dyslokacji Smedy, są znane w literaturze pod nazwami uskoków: Bogatyni i Opolna ZdrojuBadura J., 1996, Morfotektonika Obniżenia Żytawsko-Zgorzeleckiego, Przegląd Geologiczny, vol. 44, nr 12. Rozwój rozłamów uskoków był związany z młodymi ruchami tektonicznymi orogenezy alpejskiej, czemu towarzyszyła aktywność wulkaniczna, której pozostałością są liczne wystąpienia bazaltówPanasiuk M., 1980, O pozycji tektonicznej wulkanitów trzeciorzędowych z południa-zachodniego obrzeżenia niecki żytawskiej, Kwartalnik Geologiczny, t. 24, nr 4.
Bazalty koło Bogatyni należą do tzw. trzeciorzędowej formacji bazaltowej, która jest częścią środkowoeuropejskiej prowincji wulkanicznej. Na sąsiadującym z zapadliskiem żytawskim Pogórzu Czeskim wydzielono trzy fazy wulkanizmu trzeciorzędowego. Pierwsza i najsilniejsza faza rozpoczęła się z początkiem miocenu dolnego. Wówczas miały miejsce ruchy tektoniczne fazy sawskiej (przełom oligocen – miocen dolny) oraz fazy styryjskiej (przełom miocen środkowy – miocen górny). Druga, nieporównanie słabsza faza erupcji zaznaczyła się po dolnym tortonie, a czas jej trwania na pewno nie przedłuża się do czwartorzędu. Trzecia faza wulkanizmu przypada w plejstocenie. Wśród trzeciorzędowych utworów wulkanicznych rejonu Bogatyni wydzielono trzy główne typy petrograficzne, a mianowicie: bazalty bezhornblendowe, bazalty hornblendowe oraz „skały jasne”, do których zaliczono trachyandezyty i fonolity trachitoweSzymkowiak A., Panasiuk M., 1985, Charakterystyka petrograficzna i geochemiczna law bazaltoidowych rejonu Bogatyni, Kwartalnik Geologiczny, t.29, nr ¾.
W rejonie na wschód od Bogatyni bazalty znajdują się pomiędzy Opolnem-Zdrój a Markocicami i tworzą ciąg wychodni biegnących wzdłuż głównych linii dyslokacyjnych. Występują one w formie wzniesień o stromych stokach, żył oraz pokryw lawowych, zbudowanych z odpornych na procesy erozji skał bazaltowych. Bazalty w rejonie opisywanego wzniesienia znajdują się prawdopodobnie w obrębie fragmentu pokrywy lawowej. Posiadają one strukturę porfirowatą i teksturę fluidalną. Skały te składają się z: plagioklazu, augitu (fenokryształy), magnetytu, tlenków żelaza, chlorytu, biotytu, nefelinu i kwarcuBerezowska B., Berezowski Z. (1968) – Geology or the Zittau-Siekierczyn zone. BiuJ. 1051. Geol., 222, p. 7 -4l..
Znaczenie i dostępność turystyczna Stanowisko wychodni bazaltów stanowi miejsce rekreacyjne i punkt widokowy na Bogatynię. W jego pobliżu wyznaczono lokalną trasę turystyczną, co objaśnia umieszczona tam tablica informacyjna. Wzgórze jest dobrze dostępne i dobrze wyeksponowane, a jego stan jest zadowalający. Wzgórze jest miejscem, w którym możliwe jest prowadzenie obserwacji wykształcenia skał bazaltowych i ma znaczenie dydaktyczne. Jednocześnie stanowisko posiada dogodną lokalizację w Bogatyni.
Przypisy
Bibliografia Badura J., 1996, Morfotektonika Obniżenia Żytawsko-Zgorzeleckiego, Przegląd Geologiczny, vol. 44, nr 12 Panasiuk M., 1980, O pozycji tektonicznej wulkanitów trzeciorzędowych z południa-zachodniego obrzeżenia niecki żytawskiej, Kwartalnik Geologiczny, t. 24, nr 4 Szymkowiak A., Panasiuk M., 1985, Charakterystyka petrograficzna i geochemiczna law bazaltoidowych rejonu Bogatyni, Kwartalnik Geologiczny, t.29, nr ¾ Berezowska B., Berezowski Z. (1968) – Geology or the Zittau-Siekierczyn zone. BiuJ. 1051. Geol., 222, p. 7 -4l.
Kategoria:Geografia Bogatyni