7 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (7 daplot) – oddział artylerii przeciwlotniczej 7 Dywizji Piechoty Polskich Sił Zbrojnych.

Formowanie i zmiany organizacyjne

7 daplot pierwsze formowanie w składzie PSZ w ZSRR 7 dywizjon artylerii przeciwlotniczej sformowano po raz pierwszy na podstawie rozkazu Dowódcy Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR gen. dyw. Władysława Andersa nr Ldz.140/Tjn./41 z dnia 20 października 1941. W Ośrodku Organizacyjnym Armii podjęto organizację 7 Dywizji Piechoty. W jej składzie przy 7 pułku artylerii lekkiej w Tockoje podjęto formowanie 7 daplot. Dywizjon formowano z oficerów i szeregowych przybywających do PSZ w ZSRR z obozów jenieckich, obozów pracy i miejsc zesłania. Z przybywających żołnierzy, którzy służyli w 1939 w artylerii przeciwlotniczej formowano kadrę dywizjonu, sukcesywnie uzupełnianych ochotnikami i poborowymi. Dowództwo formowanego dywizjonu objął początkowo ppor. Władysław Siemiński, następnie kpt. Teodor Dobrowolski. Z uwagi na stan fizyczny i sanitarny przybywających żołnierzy starano się zapewnić im podstawowe warunki bytowe i zdrowotne. Brakowało dostatecznej ilości umundurowania, żywności i leków. Stan kadrowy dywizjonu nie otrzymał żadnej broni i wyposażenia niezbędnego do szkolenia. Po sformowaniu szkieletu organizacyjnego dywizjonu według etatu radzieckiego, podjęto podstawowe szkolenie wojskowe, ale głównie ze względu na niskie temperatury starano się zapewnić podstawowe warunki zakwaterowania. Z uwagi na brak perspektyw dalszego rozwoju Armii w dotychczasowym miejscu zakwaterowania, a głównie ze względu na brak możliwości zakwaterowania zaniechano pod koniec grudnia 1941 dalszego formowania 7 Dywizji Piechoty.

Dywizjon w stanie zawiązkowym pozostawiano w dyspozycji Ośrodka Organizacyjnego Armii. Na podstawie rozkazu dowódcy PSZ w ZSRR L.dz.650/Org./Tjn./42 z dnia 5 stycznia 1942 oraz rozkazu organizacyjnego nr 2 z dnia 31 stycznia 1942 dowódcy OOA, przeniesiono OOA wraz z 7 daplot do miejscowości Guzar w Uzbeckiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej nazwę jego zmieniono na zapasowy „dywizjon artylerii przeciwlotniczej PSZbr.”. W lutym z zapasowego dywizjonu artylerii przeciwlotniczej wyodrębniono grupę żołnierzy jako zalążek Armijnej Grupy Artylerii Przeciwlotniczej. W ramach I ewakuacji PSZ w ZSRR dywizjon wyjechał w marcu 1942 wraz większością OOA przez Krasnowodzk do Iranu i Palestyny.

7 daplot drugie formowanie w składzie PSZ w ZSRR 5 stycznia 1942 dowódca armii wydał rozkaz L.dz.650/Org./Tjn./42 zgodnie z którym 7 Dywizja Piechoty miała być formowana ponownie na podstawie etatów brytyjskich. W jej składzie na podstawie rozkazu organizacyjnego nr 1 dowódcy 7 DP L.dz.27/42 ponownie podjęto formowanie 7 dywizjonu artylerii przeciwlotniczej. Po przywiezieniu zalążek kadrowych dywizjonu z Tockoje 28 stycznia 1942 w Kermine, podjęto 29 stycznia na podstawie rozkazu organizacyjnego nr 2 dowódcy 7 DP organizację 7 daplot. Pierwszym dowódcą został ppor. Władysław Siemiński, miejscem formowania był obóz wojskowy w rejonie stacji kolejowej w Kermine. W pierwszym okresie formowania z uwagi na uciążliwy klimat prowadzono głównie działania mające na celu zapewnienie dostatecznych warunków sanitarnych, żywnościowych i bytowych. W pierwszych dniach lutego 1942 roku umundurowano żołnierzy w mundury wzoru brytyjskiego. 7 lutego dywizjon podporządkowano dowódcy 7 pułku artylerii ciężkiej. Przybywający ochotnicy i żołnierze przybywali z więzień, obozów pracy i miejsc zesłania ich stan fizyczny był bardzo zły. 13 lutego dywizjon został wyodrębniony z 7 pac, stan liczebny wynosił 68 żołnierzy. Od 13 do 17 lutego dowództwo dywizjonu sprawował ppor. Tadeusz Kopernicki. Od 17 lutego dowódca dywizji rozkazem nr 14 powołał na stanowisko dowódcy por. Stanisława Jankowskiego, w dywizjonie pełniło służbę tego dnia 78 żołnierzy. Ze względu na zły stan sanitarny i rozprzestrzeniające się choroby zakaźne, wyznaczono lekarza dywizjonu - ppor. lek. Lukano Ałka. Rozkazem dziennym nr 24 z dnia 12 marca na dowódcę dywizjonu mianowany został por. Henryk Mrażek. Dywizjon kwaterował częściowo w baraku, a częściowo w namiotach. Podstawowe szkolenie wojskowe prowadzono w ograniczonym zakresie. Dywizjon nie posiadał broni strzeleckiej, jedynie korzystał okresowo z wypożyczonej z 5 Dywizji Piechoty, nie posiadał też armat przeciwlotniczych i niezbędnego wyposażenia. Pod koniec marca 1942 nastąpiła I ewakuacja, w ramach której z dywizjonu odjechało kilkunastu żołnierzy chorych i obecnie nienadających się do służby. 15 kwietnia 1942 do dywizjonu przybyło 5 oficerów i 3 podchorążych z 5 dywizjonu artylerii przeciwlotniczej 5 DP przeszkolonych na kursie artylerii przeciwlotniczej w Centrum Wyszkolenia Artylerii w Karasu. Dowództwo dywizjonu pod koniec kwietnia objął kpt. Karol Zieliński.

Przyjmowano dalszych ochotników i poborowych w dniu 10 maja stan dywizjonu wynosił ponad 100 żołnierzy. 11 maja 1942 sformowano pluton szkoły podoficerskiej dywizjonu. Z uwagi na upały zajęcia nie odbywały się w godz. 10.00-16.00, wielu żołnierzy chorowało na czerwonkę, tyfus i malarię. Spośród żołnierzy dywizjonu zmarło kilkunastu z chorób i niedostatecznych warunków sanitarnych. 31 maja 1942 stan liczebny dywizjonu wynosił 9 oficerów, 49 podoficerów i 175 kanonierów.

Na początku sierpnia 1942 7 daplot został załadowany do transportów kolejowych i skierowany do Krasnowodzka. 8 sierpnia w ramach II ewakuacji przemieścił się do portu w Krasnowodzku, skąd drogą morska został przetransportowany do portu Pahlewi w Iranie. Po zejściu 10 sierpnia ze statku chorzy żołnierze zostali zabrani do szpitala, pozostali poddani dezynfekcji i po okresie kwarantanny zostali drogą kołową przetransportowani do Iraku. 18 sierpnia dywizjon dotarł do Khanaqin, gdzie został zakwaterowany w namiotach obok 22 pułku piechoty. Prowadzono na miejscu początkowo działania prozdrowotne, leczono żołnierzy z malarii, szkorbutu, prowadzono odżywianie, lekkie zajęcia sportowe i umiarkowane wojskowe.29 sierpnia dywizjon w Khanaqin liczył: 8 oficerów, 43 podoficerów, 135 kanonierów oraz 1 ochotniczkę Pomocniczej Służby Kobiet (PSK). We wrześniu dywizjon liczył ponad 190 żołnierzy, poza oddziałem jeszcze duża grupa była w szpitalach brytyjskich. 18 października nastąpiła zmiana dowódcy dywizjonu miejsce odchodzącego kpt. Karola Zielińskiego zajął por. Henryk Mrażek. Podejmowano szkolenie wojskowe i wstępne artyleryjskie. Na mocy rozkazu dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie L.dz. 259/O.I/Tjn./42 z dnia 10 listopada 1942 dywizjon został przeorganizowany i dał podstawę do sformowania 8 pułku artylerii przeciwlotniczej ciężkiej.

Obsada personalna 7 daplot 8 VIII 1942

dowódca dywizjonu – kpt. Karol Zieliński dowódca 1 baterii – por. S. Jankowski dowódca 2 baterii – ppor. M. Wolski dowódca plutonu szkoły podoficerskiej – ppor. J. Kukliński Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Oddziały 7 Dywizji Piechoty (PSZ) Kategoria:Polskie Siły Zbrojne w ZSRR 1941–1942 Kategoria:Polskie jednostki artylerii przeciwlotniczej utworzone w 1941 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1942