Polskie Linie Lotnicze LOT

Polskie Linie Lotnicze „LOT” S.A. (PLL LOT, PLL „Lot”) – polskie linie lotnicze, utworzone 29 grudnia 1928 pod nazwą Linie Lotnicze LOT Sp. z o.o. z połączenia – działających w kraju – prywatnych linii lotniczych Aerolot i Aero, jako wynik ich nacjonalizacji. Faktyczną działalność rozpoczęły 1 stycznia 1929 i są jedną z najstarszych czynnych linii lotniczych świata.

Przewoźnik należy do sojuszu linii Star Alliance.

LOT jest właścicielem spółek: CEES, LOT Travel, LOT Crew, LOT Team oraz marek LOT Charters, LOT Cargo, LOT Flight Academy.

Historia 1929–1939 W 1928 Wydział Lotnictwa Cywilnego w Ministerstwie Komunikacji opracował program gruntownych zmian polskiej komunikacji lotniczej, którego celem i skutkiem była likwidacja wszystkich prywatnych firm lotniczych w Polsce. W ich miejsce 29 grudnia 1928 utworzono jedno państwowo-samorządowe przedsiębiorstwo o nazwie Linje Lotnicze LOT Sp. z o.o. Faktyczną działalność nowy podmiot rozpoczął 1 stycznia 1929, a jego bazę stanowiło lotnisko mokotowskie w Warszawie. Pierwszym dyrektorem PLL LOT został pilot mjr Tomasz Turbiak, od 1930 mjr Wacław Makowski, który pełnił tę funkcję do września 1939„Komunikacja Lotnicza w Polsce” Wydawnictwo PLL LOT, Warszawa 1935 r. s18,22, książka wydana z okazji jubileuszu 5-lecia PLL LOT..

thumb|left|Fokker F.VII (SP-ABC) w barwach PLL LOT Pierwszą flotę stanowiło 21 samolotów pasażerskich: 15 sztuk Junkersów F 13 i 6 sztuk Fokkerów F.VIIa/1m. Od 1 stycznia 1929 realizowano loty na pięciu trasach krajowych: Warszawa–Łódź–Poznań, Warszawa–Lwów, Warszawa–Katowice, Warszawa–Bydgoszcz, Katowice–Kraków oraz dwóch międzynarodowych: Gdańsk–Warszawa i Katowice–Brno–Wiedeń. 1 kwietnia 1930 uruchomiono trasę do Bukaresztu z lotniska mokotowskiego, a kolejnymi kierunkami były Ateny, Bejrut i Helsinki.

W 1929 rozszerzono nazwę przedsiębiorstwa o przymiotnik „Polskie” oraz rozpisano konkurs na jego znak graficzny. Zwycięzcą został warszawski artysta plastyk Tadeusz Gronowski i jego projekt stylizowanego żurawia w locie wpisanego w koło, a w 1931 pojawił się on na stateczniku pionowym samolotów floty LOT-u, stając się logo polskiego przewoźnika lotniczego na długie lata. W 1930 PLL LOT przyjęto do Stowarzyszenia Międzynarodowego Transportu Lotniczego (IATA), nadając mu kod LO. Rok później LOT uruchomił linię wieloodcinkową Warszawa – Lwów – Czerniowce – Bukareszt.

thumb|left|PWS-24 (SP-AJF) w barwach PLL LOT thumb|Informacja i biuro sprzedaży biletów PLL LOT przy Al. Jerozolimskich 35 (1934) Pierwszymi samolotami polskiej produkcji eksploatowanymi przez LOT były PWS-24 i PWS-24 bis oraz RWD-5. Samoloty PWS były użytkowane w latach 1934–1938 w liczbie 5 sztuk, głównie na liniach krajowych. PLL LOT w 1930 utworzył Wydział Aerofotogrametryczny o nazwie “Fotolot”, kierownikiem został inż. Brunon Piasecki. Wydział wykonywał zdjęcia lotnicze z zastosowaniem technik fotogrametrycznych na zlecenie Ministerstwa Robót Publicznych„Komunikacja Lotnicza w Polsce” …..s49..

Jeden egzemplarz RWD-5 o znaku rejestracyjnym SP-LOT był eksploatowany w latach 1933–1936. thumb|Ju-52/3m SP-AKX w czerwcu 1939 r. W latach 1935 i 1936 do floty dołączono samoloty Douglas DC-2, Lockheed L-10-A Electra i Junkers Ju 52/3m. W latach 1938–1939 zakupiono samoloty Lockheed L-14-H Super Electra – w owym czasie najnowocześniejsze samoloty komunikacyjne na świecie. Plany uruchomienia lotów transatlantyckich powstały po zakupie samolotów Lockheed L-14, regularne loty samolotów planowano w roku 1940. Zakupione w USA samoloty Super zdemontowano i drogą morską dostarczano do Polski. Postanowiono jeden z egzemplarzy tego samolotu dostarczyć drogą lotniczą przez Atlantyk. 13 maja 1938 r. z lotniska fabrycznego w Los Angeles wystartowali na „Lockheedzie” dyrektor naczelny LOT-u mjr pil. Wacław Makowski (pierwszy pilot) i Zbigniew Wysiekierski (drugi pilot). Lot odbył się przez Kalifornię, Brazylię, do Natalu przez Atlantyk południowy, do Dakaru przez Afrykę i Niemcy do Warszawy. Był to pionierski przelot dwusilnikowego samolotu komunikacyjnego z wytwórni w USA w Warszawie zakończony 5 czerwca 1938 r., łączny czas przelotu wynosił 85 godzin ze średnią szybkością 292 km/h, a pokonana odległość wynosiła 24 850 km (11 godzin, 3070 km nad Atlantykiem). thumb|Douglas DC-2 w barwach PLL LOT na lotnisku w Lyddzie 26 kwietnia 1937 LOT uruchomił nową linię z Helsinek przez Warszawę, Ateny do Lyddy (Tel Awiw). W tym czasie było to najdłuższe lotnicze połączenie południkowe w Europie o długości 4300 km. Najdłuższy odcinek trasy z Warszawy wykonywany był w godzinach nocnych w ciągu 6 godzin (1674 km) z tylko jednym międzylądowaniem w Atenach. Uruchomienie takiego połączenia było znaczącym osiągnięciem wymagającym posiadania nowoczesnego sprzętu lotniczego i doświadczonego personelu lotniczego. Z rozszerzeniem siatki międzynarodowych połączeń było związane hasło reklamowe PLL LOT, „Granice polskości zakreśli zasięg polskich samolotów”Hasło reklamowe na Ogólnopolskiej Wystawie Lotniczej we Lwowie, źródło: „Skrzydlata Polska” nr 6/7 1938, s. 14.. W 1939 LOT przedłuża linię Warszawa-Lydda do Bejrutu i otwiera nowe linie: 15 maja Warszawa-Gdynia-Kopenhaga, 14 czerwca Warszawa-Budapeszt-Belgrad oraz Budapeszt-Wenecja-RzymJerzy Osiński: „Transport Lotniczy” Wydawnictwo Komunikacyjne 1952, s. 66.. W sierpniu 1939 roku PLL LOT zatrudniał 694 wysoko wykwalifikowanych pracowników, w tym: 25 pilotów, 37 osób personelu latającego (nawigatorzy, mechanicy pokładowi) oraz 200 mechaników obsługi naziemnej. Sieć połączeń lotniczych LOT-u liczyła 10 200 km (w poprzednim roku 6285 km) i obejmowała 15 krajów. Flota liczyła 26 samolotów, w tym 18 komunikacyjnych, cztery fotogrametryczne i cztery specjalne, wykorzystywane jako łącznikowe i szkolne. W roku 1936 pilot PLL LOT Kazimierz Burzyński jako pierwszy osiągnął 1 milion km pokonanych na trasach lotniczych, a pilot Klemens Długaszewski w tym samym roku jako drugi osiągnął taką samą liczbę kilometrów.

15 czerwca 1939 Orderami Odrodzenia Polski zostali odznaczeni urzędnicy PLL „LOT”..

Dyrekcja spółki mieściła się w Warszawie przy ul. Nowogrodzkiej 49, a informacja i punkt sprzedaży biletów w Alejach Jerozolimskich 35.

W sierpniu 1939 PLL LOT dysponowały 26 samolotami pasażerskimi.

Po II wojnie światowej Działalność LOT-u została zawieszona w czasie II wojny światowej. Loty krajowe wznowiono 1 kwietnia 1945, uruchamiając linię okrężną Warszawa-Łódź-Kraków-Rzeszów-Lublin-Warszawa. Pierwsze połączenie międzynarodowe uruchomiono 11 maja 1945 z Warszawy do Berlina (po otrzymaniu 9 samolotów Douglas DC-3 i 10 Lisunow Li-2), następne w lipcu z Warszawy do Paryża i Sztokholmu. Polskie Linie Lotnicze „LOT” na podstawie dekretu z 3 stycznia 1946 wznawiają działalność na podstawie ustawy (Dz.U.R.P. NR.3 poz. 21), uchwałą Rady Ministrów z 8 sierpnia 1946 został zatwierdzony statut przedsiębiorstwa państwowego Polskie Linie Lotnicze „LOT”.. W lipcu 1947 w skład floty włączono kolejne 5 samolotów typu SNCASE SE.161 Languedoc. Zarządzeniem Ministra Komunikacji z 30 września 1949 utworzono przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Polskie Linie Lotnicze „Lot” oraz osobnym zarządzeniem MK z tego dnia nadano statut przedsiębiorstwa... W ramach swojej działalności LOT prowadził także usługi lotnicze w zakresie opylania lasów przeciwko szkodnikom leśnym 1948 wykonał samolotami Li-2. W 1952 r. wykonano usługi agrolotnicze dla rolnictwa (zwalczanie stonki ziemniaczanej, 20 tys. ha). W tym celu zakupiono 14 samolotów Piper Cub od Aeroklubu Polskiego które zostały przerobione w warsztatach LOT-u na samoloty rolnicze. Po wykorzystaniu tych samolotów w 1953 10 skasowano, a 4 przekazano aeroklubom. Samoloty LOT-u wykonywały także loty fotogrametryczne dla celów kartograficznych,

W 1961 PLL LOT podpisała umowę wynajmu samolotu PZL MD-12P zaprojektowanego przez WSK-Okęcie. Prototyp SP-PBD, wersja pasażerska wynajęta przez PLL LOT wykonywała ramach testów eksploatacyjnych i oceny przydatności 120 regularnych lotów pasażerskich na trasie Warszawa – Rzeszów – Warszawa. Samolot miał dobre osiągi i niskie koszty w eksploatacji, jednak z powodu katastrofy pierwszego prototypu (SP-PAL), pomimo dalszych prac rozwojowych nad konstrukcją samolotu PLL LOT nie podjął się zakupu.

Następnie we flocie LOT-u znalazły się samoloty: Iljuszyn Ił-12B – w kwietniu 1949 Iljuszyn Ił-14 – w czerwcu 1955 Convair CV-240 – w październiku 1957 Iljuszyn Ił-18 – w marcu 1961 Vickers Viscount – w listopadzie 1962 Antonow An-24 – w kwietniu 1966 Tupolew Tu-134 – w listopadzie 1968 Iljuszyn Ił-62 – w marcu 1972; po wprowadzeniu wersji zmodernizowanej Ił-62M zastąpiono dotychczas eksploatowane samoloty nową wersją, pozostawiając stronie radzieckiej w rozliczeniu używane samoloty. Tupolew Tu-154 – w maju 1985

Wprowadzenie samolotów Ił-62 i Ił-62M pozwoliło na uruchomienie pierwszych lotów transatlantyckich do Montrealu w maju 1972, a regularnej linii z Warszawy do Nowego Jorku – w kwietniu 1973. W maju 1973 rozpoczęto połączenia do Tokio.

Stan wojenny silnie wpłynął na pracę PLL LOT. Przejściowe zamknięcie połączeń transatlantyckich i niektórych europejskich sprawiło, że w 1982 długość linii PLL LOT zmniejszyła się o 1/3, a liczba pasażerów o połowę. Od 1985 odtwarzano połączenia z Ameryką Północną i uruchamiano nowe oraz rozwijano loty na Daleki Wschód. Przewozy lotnicze dopiero w 1987 przekroczyły poziom z początku lat 80.

Po 1989 thumb|Boeing 787 Dreamliner Polskich Linii Lotniczych LOT Wymiana floty z samolotów radzieckich na amerykańskie rozpoczęła się w późnych latach 80. XX wieku. Ostatnie dwa zamówione wcześniej samoloty Tupolewa Tu-154M wcielono do floty w 1990 i 1991. W kwietniu 1989 zakupiono amerykańskie samoloty firmy Boeing. Były to Boeingi 767-200ER, a w 1990 Boeing 767-300ER. Następnie w sierpniu 1991 zakupiono samoloty francusko-włoskiej firmy ATR typu ATR 72-200 i kolejne samoloty Boeinga: Boeing 737-500 w grudniu 1992 i Boeing 737-400 w kwietniu 1993.

W listopadzie 1992 LOT stał się spółką akcyjną.

W 1999 LOT rozpoczął eksploatację brazylijskich samolotów Embraer 145, w marcu 2004 Embraer 170, a w maju 2006 Embraer 175. 8 czerwca 2010 Ministerstwo Obrony Narodowej wyczarterowało od PLL LOT dwa Embraery 175 do obsługi lotów najważniejszych osób w państwie. Umowa, odnowiona w 2013, miała obowiązywać do końca roku 2017 z możliwością przedłużenia lub skróceniaMON podpisało umowę na czarter samolotów dla VIP-ów polskieradio.pl, 21 grudnia 2013..

26 października 2003 roku LOT dołączył do sojuszu lotniczego Star Alliance, stając się jego 14. członkiem.

Do PLL LOT należał polski przewoźnik niskobudżetowy Centralwings (kod linii IATA: C0 / kod linii ICAO: CLW), założony w 2004. Premierowy lot linii lotniczych Centralwings odbył się 1 lutego 2005 na trasie Warszawa – Londyn, a we wrześniu linie obsłużyły półmilionowego pasażera. W kolejnych latach ze względu na niską rentowność tanich połączeń regularnych, które mogłyby w przyszłości zagrozić stabilności firmy zarząd spółki podjął decyzję o zawieszeniu do odwołania realizacji tanich połączeń regularnych. 26 marca 2009 spółka zakończyła działalność, a 9 czerwca Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy ogłosił upadłość spółki obejmującą likwidację majątku.

Większość samolotów użytkowanych przez Centralwings należało do PLL LOT. mały|Embraer 175 w barwach LOT, port lotniczy Monachium Od 26 stycznia do 29 czerwca 2006 przewodniczącym rady nadzorczej PLL LOT był Władysław Bartoszewski.

3 czerwca 2007 nastąpiła inaugruacja trasy Rzeszów - Newark-Liberty