Szlarnik kraterowy (Zosterops mouroniensis) – gatunek małego ptaka z rodziny szlarników (Zosteropidae). Słabo poznany ptak występujący tylko na wyspie Wielki Komor. Według IUCN jest gatunkiem bliskim zagrożenia wyginięciem.
Systematyka Pierwszego naukowego opisu taksonu dokonali francuscy przyrodnicy Alphonse Milne-Edwards i Émile Oustalet, nadając mu nazwę Zosterops mouroniensis. Opis ukazał się w 1885 roku w „Comptes Rendus Hebdomadaires des Séances de l'Académie des Sciences”. Autorzy jako miejsce typowe wskazali wyspę Wielki Komor. Gatunek monotypowy.
Etymologia Zosterops (Fosterops): zōstēr, ζωστηρος zōstēros „pas”; ωψ ōps, ωπος ōpos „oko”. mouroniensis: od Moroni, stolicy Związku Komorów.
Morfologia Mały ptak o szpiczastym, lekko zakrzywionym, średnio długim czarnym dziobie. Nogi i stopy czarne. Tęczówki czerwonawo-brązowe. Nie występuje dymorfizm płciowy. Obie płcie mają górne części ciała w kolorze oliwkowozielonym. Głowa oliwkowozielona, tylko w okolicy dzioba wyraźne żółte przebarwienie, wokół oczu średniej wielkości biała obrączka oczna, przerwana z przodu ciemnoszarą plamką, która przechodzi w wąski pasek oczny w kierunku dzioba. Kark, grzbiet i zad oliwkowozielone. Gardło, podgardle i pokrywy podogonowe żółte. Brzuch i boki żółtawozielone. Ogon dość krótki. Lotki skrzydeł i sterówki ogona czarniawe z oliwkowozielonymi szerokimi brzegami. Młode osobniki mają mniejsze obrączki oczne i są bardziej matowe w ubarwieniu. Długość ciała 11,8 cm, masa ciała 9,9 g.
Zasięg występowania Szlarnik kraterowy występuje tylko na zboczach wulkanu tarczowego na wyspie Wielki Komor. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 128 km².
Ekologia Głównym habitatem szlarnika kraterowego są skarłowaciałe lasy górskie z koronami sięgającymi 7–8 m; zasiedla też zastygłe jęzory lawy zdominowane występowaniem wrzośca Erica comorensis osiągającego kilka metrów wysokości, ale gdzie występują także liściaste krzewy. Ptak ten występuje na wysokościach od 1750 do 2361 m n.p.m., tylko sporadycznie spotykany jest nieco niżej – do około 1500 m n.p.m., gdzie współwystępuje ze szlarnikiem malgaskim (Zosterops maderaspatanus kirki). Jest gatunkiem osiadłym. Dieta tego gatunku składa się głównie z niewielkich jagód oraz owadów i gąsienic. Długość pokolenia jest określana na 2,7 roku.
Rozmnażanie Zaobserwowano samce w okresie godowym we wrześniu. Opisane jest jedno gniazdo w kształcie miseczki, zbudowane z drobnych traw, które na zewnątrz było pokryte mchem. Zewnętrzne wymiary: szerokość 90 mm, głębokość 85 mm; wymiary wewnętrzne: szerokość 55 mm, głębokość 45 mm. Gniazdo było zawieszone pomiędzy dwiema cienkimi łodygami Erica comorensis, na wysokości 4 m nad ziemią. Znaleziono w nim 3 bladoniebieskie jaja o wymiarach 20,2 mm na 15,4 mm.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) szlarnik kraterowy od 2025 roku klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia (NT, ); wcześniej, od 2000 roku uznawany był za gatunek narażony (VU, ), a od 1994 jako gatunek krytycznie zagrożony (CR, ). Liczebność populacji szacowana jest na 5500 – 11 000 dorosłych osobników. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie spadkowy.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
k Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Fauna endemiczna Komorów Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1885 roku