Wapiennik w Starej Morawie – zabytkowy wapiennik z XIX w. we wsi Stara Morawa, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa dolnośląskiego; położony przy drodze Stronie Śląskie – Kletno.

Historia Zabytkowy wapiennik w Starej Morawie został zbudowany na początku XIX w., prawdopodobnie między 1820 a 1850 r., według projektu niemieckiego architekta Karla Friedricha Schinkla.

Piec ten, podobnie jak inne tego typu obiekty, służył do wypalania skał wapiennych w celu uzyskania wapna palonego. Proces ten polegał na rozkładzie węglanu wapnia (CaCO₃) pod wpływem wysokiej temperatury (900–1000°C) na tlenek wapnia (CaO) i dwutlenek węgla (CO₂).

Wapno palone miało szerokie zastosowanie:

Budownictwo: jako składnik zapraw murarskich i tynków. Rolnictwo: do odkwaszania gleb i poprawy ich struktury. Przemysł chemiczny: jako surowiec do produkcji wapna hydratyzowanego (wapna gaszonego), stosowanego m.in. w oczyszczaniu wody i produkcji farb. Przemysł metalurgiczny: jako topnik w procesach hutniczych, ułatwiający usuwanie zanieczyszczeń z metali.

Piece wapiennicze były kluczowe dla rozwoju przemysłu wapienniczego w XIX i XX w., dostarczając niezbędnego surowca dla wielu gałęzi gospodarki.

W takiej formie piec funkcjonował do około 1920 r., kiedy zakończyła się jego eksploatacja, po czym został opuszczony i popadł w ruinę. W 1978 r. obiekt został zakupiony przez prof. Jacka M. Rybczyńskiego i jego żonę Barbarę, którzy podjęli się gruntownej renowacji obiektu, przekształcając go w centrum artystyczne.

Architektura Wapiennik jest przykładem pieca szybowego o podstawie sześciokąta, co czyni go unikalnym i innowacyjnym rozwiązaniem w dobie industrializacji. Jest to jeden z nielicznych zachowanych tego typu obiektów w Europie, a jedyny tak dobrze odrestaurowany w Polsce.

Wapiennik obecnie Dziś wnętrza Wapiennika zajmują pracownie artystyczne grafiki oraz galeria sztuki, w tym galeria grafik i obiektów artystycznych prof. J.M. Rybczyńskiego. W ramach zwiedzania poznać można tajniki różnych rodzajów druku artystycznego, a nawet (w ramach warsztatów organizowanych przez Wapiennik), wypróbować swoich sił w świecie sztuki.

Wapiennik można zwiedzać jako zabytkowy kompleks techniki; znajdują się tutaj również: obserwatorium nietoperzy i ogród japoński.

Galeria

Przypisy

Bibliografia Słownik geografii turystycznej Sudetów, t. 16, Masyw Śnieżnika i Góry Bialskie, red. Marek Staffa, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa 1993, .

Kategoria:Stara Morawa