Roman Zrębowicz

Roman Zrębowicz ps. „Znamor” (ur. 5 października 1884 w Stryju, zm. 8 listopada 1963 w Łodzi) – krytyk i historyk sztuki oraz literatury, popularyzator twórczości Cypriana Kamila Norwida.

Życiorys Był absolwentem Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Lwowskiego i wiedeńskiego Kunsthistorisches Museum (1908). Podjął się samodzielnych studiów w galeriach we Włoszech, Francji i Holandii. Około 1908 rozpoczął działalność publicystyczną – publikował w: „Naszym Kraju”, „Promieniu” i „Krytyce”.

W 1908 został przewodniczącym, powołanego w 25. rocznicę śmierci Cypriana Kamila Norwida, Komitetu Obchodu Roku Norwidowskiego. W tym samym roku wydał „Wybór Poezji” Cypriana Kamila Norwida, zaś w 1910 jego „Czarne kwiaty” i „Białe kwiaty”.

Należał do działającego od 1911 Klubu Konstrukcjonalistów, spotykającego się w kawiarni Szkockiej we Lwowie. Podczas spotkań omawiano kwestie filozoficzne i estetyczne zachodzące w sztuce oraz rolę konstrukcji w dziełach artystycznych. W spotkaniach klubu uczestniczyli także m.in.: Roman Jaworski, Piotr Dunin-Borkowski, Mieczysław Rettinger, Ostap Ortwin i Karol Irzykowski. W związku z działalnością w klubie, Zrębowicz został twórcą, wydawcą i redaktorem czasopisma „Krokwie”, w którym publikował m.in. nieogłoszone wcześniej norwidiana.

Przed I wojną światową publikował w „Prawdzie” nt. francuskich prądów artystycznych. Po wojnie został założycielem i redaktorem „Wiadomości Artystycznych”. W 1921 opublikował rozprawę „Nihilizm w sztuce. Zagadnienie krytyki kultury” i książkę „Autoportret”. Odbył liczne podróże po Europie – Francji, Anglii, Niemczech i Hiszpanii, którym poświęcił książkę „Między Wieżą Eiffla a Palmą Pustyni” (1928). Współpracował z „Polskim Radiem” i był kierownikiem Wydziału Oświaty i Kultury Miasta Stołecznego Warszawa oraz redaktorem czasopisma „Stolica”.

W czasie II wojny światowej przebywał w Warszawie i uczestniczył w tajnym nauczaniu. W trakcie powstania warszawskiego utracił swój dorobek literacki i naukowy, w tym gotową monografia Norwida. W maju 1945 podjął się współorganizacji Muzeum Sztuki w Łodzi, pracując w nim do 1958 jako kustosz działu klasycznego. W 1962 opublikował tom wspomnień „Spotkania z czasem”, w którym zawarł m.in. wspomnienia związane ze znanymi artystami oraz z odbytymi podróżami.

Życie prywatne Był synem Wincentego Zrębowicza, maszynisty kolejowego, i Józefy z domu Maksymowicz. Jego żoną była Zofia z domu Rosicka.

W Łodzi mieszkał ul. Stefana Żeromskiego 21.

Został pochowany w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi.

Publikacje „Nihilizm w sztuce. Zagadnienie krytyki kultury” (1921), „Autoportret” (1921), „La gravure polonaise et les "batiks". 26 reproductions en noir et en couleurs précédées d'une étude critique. Traduit du polonais par T. Warynski” (1921). „Między Wieżą Eiffla a Palmą Pustyni” (1928), „Myśli i wskazania Stanisława Brzozowskiego” (1929) „Tradycja rembrandtowska w grafice polskiej” (wspólnie z Marią Rubczyńską, 1956), „Malarstwo polskie w galerii Muzeum Sztuki w Łodzi” (1957) „O nowoczesnym malarstwie francuskim” (1959), „Spotkania z czasem” (1962).

Odznaczenia Srebrny Warzyn Akademicki (1937) Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)Lista osób odznaczonych „Medalem 10-lecia Polski Ludowej” (). Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1957)

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1963 Kategoria:Ludzie urodzeni w Stryju Kategoria:Pochowani w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Polscy muzealnicy Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Polscy krytycy sztuki Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Działacze społeczni i kulturalni związani z Łodzią