Kościół Matki Bożej Hodigitria (, ), znany szerzej jako kościół Matki Bożej z Itrii () – rzymskokatolicki kościół stojący przy Triq San Pawl tal-Qliegħa w Binġemmie, w granicach Mġarr na Malcie. Kościół wchodzi w skład parafii w Mġarr.

Wezwanie Patronką kościoła stojącego na skraju klifu przy drodze z Mġarr do Rabatu jest Madonna tal-Itria (Matka Boża z Itrii). Niektórzy nazywają ją „Madonna ta’ l-ittra” lub „B.V. de sacra Littera” (Matka Boża Listu), ale tak naprawdę kościółek jest pod rzadkim dziś wezwaniem Matki Bożej Hodigitria. Słowo „Hodigitria”, lub „Hodegetria”, w języku greckim oznacza „tego/tę, który/która wskazuje drogę”. Rzeczywiście, kilka obrazów ukazujących ten kult przedstawia Madonnę wskazującą ręką Jezusa, co oznacza, że ​​On jest właściwą Drogą (do zbawienia). Nabożeństwo to ma długą historię, a jednocześnie dziś nie jest tak powszechne. Tradycja mówi, że oryginalna ikona znajdowała się w Konstantynopolu, i była to kolejna ikona, którą podobno namalował św. Łukasz. W XVII wieku tytuł ten był dość popularny. Faktycznie było na Malcie kilka kaplic pod tym wezwaniem: kaplica Greków, która znajdowała się niedaleko bramy Greków w Mdinie, kościół w Birgu oraz w Isli, w parafii Żurrieq znajdował się ołtarz z tą dedykacją. Dziś pozostały tylko dwa kościoły, jeden w Binġemmie, a drugi to kościół Wniebowzięcia Matki Bożej w Ħaż-Żabbar, który znany jest powszechnie pod zbliżoną etymologicznie nazwą „Madonna ta’ l-indirizz” (wiodąca ku wiecznemu zbawieniu).

Historia Pierwszą kaplicę w tej okolicy zbudował w 1600 (Guillaumier i Zammit podają 1615) szlachcic Giovanni Maria Xara na jednej ze swoich posiadłości. Kaplica ta, pod wezwaniem Madonna ta’ Hodegitria, miała z przodu mały cmentarz i była dobrze utrzymana. W kaplicy znajdował się jeden kamienny ołtarz, a nad nim obraz Madonny z Konstantynopola. Kaplica miała dzwon z brązu, ale brakowało mu wielu innych rzeczy. Z czasem popadła w zaniedbanie i groziła jej ruina; w 1658 biskup Molina zdesakralizował ją.

Jednak w 1680 (1685 według Guillaumiera i Zammita) bratanek Giovanniego, baron Stanislaw Xara, który był Capitano della Verga w Mdinie w latach 1671–1673, własnym kosztem, używając materiału budowlanego ze starego kościoła zbudował większy kościół, w miejscu trochę oddalonym od poprzedniego.thumb|left|280px|Fasada kościoła Stanislaw Xara ustanowił na tym kościele świecki patronat, zaznaczając, że kościół ma podlegać jedynie biskupowi diecezji. Kaplica została konsekrowana 11 maja 1681 przez wikariusza biskupiego Ludovica Famucelliego i poświęcona Madonnie z Itrii (Hodegitrii – „wskazującej nam Drogę”).

W 1722 biskup Gaspare Gori-Mancini w raporcie z wizytacji stwierdził, że kościół jest bardzo dobrze wyposażony. Regularnie odbywały się msze fundacyjne zlecone przez barona Xarę. Świątynia była zawsze dobrze utrzymywana przez panów Xara i ich spadkobierców. W 1870 hrabina Marija Antonia Sant ufundowała stacje Via Sagra.

W roku 2000 z okazji początku nowego tysiąclecia po drugiej stronie drogi, naprzeciw kościoła ustawiono figurę Madonny z Dzieciątkiem Jezus na rękach, zwaną Statuą Tysiąclecia.

Architektura Wygląd zewnętrzny Przed kościołem jest niewielki placyk (zuntier) z czterema schodami, z którego wchodzi się do świątyni. W głównych drzwiach znajdują się dwa okna, po jednym w każdym skrzydle, służące do nawiedzania kościoła nawet wtedy, gdy drzwi są zamknięte. Fasada budynku gładka, okala ją lekko wystający brzeg.thumb|260px|Bell-cot, herb Stanislawa Xary i oculus. Nad drzwiami znajduje się okrągłe okno, a nad nim herb z trzema drzewami barona Stanislawa Xary, fundatora kościoła (bpa Davide Cocco Palmieri według Kilina). Nad fasadą dzwonnica bell-cot zwieńczona krzyżem. Na niej zawieszony dzwon z brązu. Nad narożnikami fasady znajdują się trójkątne wzory kamienne, które nadają świątyni charakterystyczny wygląd i sprawiają, że jest ona natychmiast rozpoznawalna.

Do głównego budynku kościoła dobudowana jest mała zakrystia z drzwiami na zewnątrz, oraz małe pomieszczenie nad nią, które służyło jako miejsce odpoczynku dla księdza. Wiadomo, że zakrystia i pomieszczenie nad nią powstały później, gdyż belki stropowe wykonano z żelaza.

Wnętrze kaplicy Wnętrze kościoła jest bardzo proste. Znajduje się tam jeden kamienny ołtarz, a przed nim mały ołtarz posoborowy w formie drewnianego stołu. Jest jeszcze wspomniana już Via Sagra i jeden obraz ex-voto. Nad drzwiami znajduje się płyta z łacińską inskrypcją: ÆDEM IN HONOREM B.V.M. DI ITRIA, A IO MARIA XARA ALIBI ÆDIFICATAM 1600. BARO STANISLAVS XARA NEPOS DOTAVIT 1680. ET AD HVNC TRANSTVLIT LOCVM AC IN AMPLIOREM FORMAM A FVNDAMENTIS EREXIT, która upamiętnia założenie pierwszej kaplicy w 1600 roku i budowę w pobliżu nowego kościoła w 1680, odpowiednio przez Giovanniego Marię Xarę i Stanislausa Xarę. Kościół ma sklepienie kolebkowe, a po obu stronach obrazu tytularnego znajdują się dwa bardzo małe pionowe okienka, bardziej otwory, które doświetlają wnętrze.

Tytularny obraz, który znajduje się dziś w kościele, to drukowana kopia oryginału namalowanego przez Stefano Erardiego w 1681. Obraz ten przedstawia Madonnę z Dzieciątkiem Jezus na tronie trzymanym w dolnej części przez świętych: Pawła, Franciszka z Asyżu, Jakuba, Dominika, Antoniego z Padwy, Rocha i Różę. Oryginał obrazu znajduje się w muzeum Wignacourta w Rabacie), gdzie został przeniesiony w obawie przed kradzieżą.

Kościół dziś Kościół jako beneficjum należy do rodziny hrabiów Sant; opiekują się nim księża ze Stowarzyszenia Misjonarzy św. Pawła (MSSP). W kościele odprawiana jest msza święta w każdą niedzielę i święto; udzielany jest również sakrament małżeństwa.

Tytularne święto kościoła jest hucznie obchodzone w ostatnią niedzielę października. W sobotę, w wigilię święta, przed świątynią rozpalane jest tradycyjne ognisko. W dniu święta kościół jest otwarty przez cały dzień, a po południu odbywa się mała procesja z towarzyszeniem orkiestry, podczas której śpiewa się pieśni maryjne i odmawia modlitwę różańcową. Istnieje tradycja, że ​​każdy przynosi coś do jedzenia, a wieczorem organizuje się małe przyjęcie na zakończenie imprezy.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Kościoły rzymskokatolickie na Malcie Kościół Matki Bożej Hodegetria w Binġemmie Kategoria:Maryjne wezwania świątyń