thumb|Jerzy Stefan Stawiński – Warszawa, 8 grudnia 2009 thumb|Grób Jerzego Stefana Stawińskiego na cmentarzu Wojskowym na Powązkach Jerzy Stefan Stawiński (ur. 1 lipca 1921 w Zakręcie, zm. 12 czerwca 2010 w Warszawie) – polski prozaik, scenarzysta i reżyser filmów fabularnych, autor słuchowisk radiowych. Współtwórca polskiej szkoły filmowej.

Życiorys Dzieciństwo i młodość Był synem Leona Władysława Biegeleisena (1885–1944) i Stefanii z Kołakowskich.

Dorastał na warszawskim Żoliborzu, gdzie uczęszczał do V Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Księcia Józefa Poniatowskiego. W gimnazjum należał do 14. Warszawskiej Drużyny Harcerzy. Maturę zdał w maju 1938. Następnie odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Łączności w Zegrzu.

II wojna światowa i lata powojenne Walczył w kampanii wrześniowej w plutonie łączności artylerii dywizyjnej 20 Dywizji Piechoty. Brał udział w bitwie pod Zegrzem, następnie walczył na Pradze, w obronie prawobrzeżnej części Warszawy, dowodząc plutonem telefoniarzy.

Podczas okupacji niemieckiej pracował jako urzędnik – inspektor celny w 36 Urzędzie Skarbowym Warszawa-Żoliborz. W marcu 1940 wstąpił do podziemnej organizacji harcerskiej, która później stała się pułkiem AK „Baszta”. Dowodził plutonem, a następnie kompanią łączności o kryptonimie K-4. Posługiwał się pseudonimami Łącki i Lucjan.

Następnie uczestniczył w powstaniu warszawskim jako dowódca kompanii. Był odpowiedzialny za łączność pułku „Baszta”. 27 września ewakuował się kanałami z Mokotowa do Śródmieścia.

Po upadku powstania przebywał w niewoli niemieckiej w Stalagu 344 Lamsdorf (Łambinowice), 19 października 1944 został przeniesiony do Oflagu VII A Murnau.

Po wyzwoleniu (29 kwietnia 1945) przez wojska Pattona udał się do Anglii, gdzie zgłosił się do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Od 1946 do 1947 służył w 2 Korpusie Polskim we Włoszech pod dowództwem gen. Andersa.

Do Polski powrócił w 1947. Studiował na Wydziale Prawa UW, gdzie w 1952 uzyskał tytuł magistra.

Pisarz Dorobek literacki Stawińskiego jest poświęcony głównie tematyce wojennej i okupacyjnej. Oprócz jego sztandarowej powieści Młodego warszawiaka zapiski z urodzin, która doczekała się sześciu wydań, napisał też m.in.: Światło we mgle i Piszczyk.

W latach 1950–1954 pracował w wydawnictwie PIW. Należał do ZLP od 1955 aż do rozwiązania związku w 1983. Był również członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Scenarzysta Odegrał kluczową rolę w formowaniu się polskiej szkoły filmowej jako jej główny scenarzysta. Nazywano go nawet polskim Zavattinim, porównując do największego scenarzysty filmów włoskiego neorealizmu.

W latach 1957–1965 był kierownikiem literackim Zespołu Filmowego „Kamera”. Na podstawie jego scenariuszy powstały wybitne filmy: Kanał (1957) Andrzeja Wajdy oraz Człowiek na torze (1957), Eroica (1958) i Zezowate szczęście (1960) Andrzeja Munka. Stawiński napisał również scenariusz do Krzyżaków (1960) w reżyserii Aleksandra Forda.

W latach 60. i 70. sam zajął się reżyserowaniem filmów na podstawie swoich scenariuszy. Powstały wtedy m.in. obrazy: Rozwodów nie będzie (1964) i Pingwin (1965). Niektóre filmy współreżyserowała jego żona Helena Amiradżibi-Stawińska, np. Przedświąteczny wieczór (1966) czy Kto wierzy w bociany? (1971).

Od 1972 do 1974 pełnił funkcję kierownika artystycznego w Zespole „Panorama”, a w latach 1977–1981 w Zespole Filmowym „Iluzjon”. Ponadto od 1969 do 1974 przewodniczył Sekcji Autorów Scenariuszy.

Śmierć Zmarł w wieku 89 lat w swoim domu na warszawskim Mokotowie, pochowany 23 czerwca 2010 na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B II 30-Tuje-8)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze..

Książki Herkulesy, Iskry, 1953 Katarzyna, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1955 Godzina „W”; Węgrzy; Kanał, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1956 Sześć wcieleń Jana Piszczyka, Iskry, 1959 Pogoń za Adamem, Czytelnik, 1964 Wieczór przedświąteczny, Czytelnik, 1965 Kanał. Ucieczka, Czytelnik, 1966 Godzina szczytu, Czytelnik, 1968 Nie zawijając do portów, Czytelnik, 1970 Pamiętnik trzech mórz i jednego oceanu, Czytelnik, 1973, 1976 I będzie miał dom..., Czytelnik, 1976 Młodego warszawiaka zapiski z urodzin, Czytelnik, 1977, 1978, 1980, Przedświt, 1990, Aula, 2000 Notatki scenarzysty, Czytelnik, 1979, 1983 Kanał i inne opowiadania, Czytelnik, 1981 13 dni z życia emeryta, Czytelnik, 1982 Pasje Franciszka Liszta, Wyd. RTV, 1982 Opowieści powstańcze, Czytelnik, 1984, Trio, 2004 Smutnych losów Jana Piszczyka ciąg dalszy, Czytelnik, 1986 Niekłamane oblicze Jana Piszczyka, Alfa, 1990 Głupia miłość, Wyd. Warszawskie, 1996 Pułkownik Kwiatkowski, Biutex, 1996 Piszczyk, Trio, 1997 Opowieści satyryczne, Trio, 2000 Do filmu trafiłem przypadkiem, Trio, 2007

Scenariusze filmowe

2007 Jutro idziemy do kina, reż. Michał Kwieciński 1995 Pułkownik Kwiatkowski, reż. Kazimierz Kutz 1993 Straszny sen Dzidziusia Górkiewicza, reż. Kazimierz Kutz 1988 Obywatel Piszczyk, reż. Andrzej Kotkowski 1984 5 dni z życia emeryta, reż. Edward Dziewoński 1980 Urodziny młodego warszawiaka, reż. Ewa Petelska, Czesław Petelski Bo oszalałem dla niej, reż. Sylwester Chęciński 1979 Godzina „W”, reż. Janusz Morgenstern Ojciec królowej, reż. Wojciech Solarz 1978 Bilet powrotny, reż. Ewa Petelska, Czesław Petelski 1977 Akcja pod Arsenałem, reż. Jan Łomnicki 1974 Urodziny Matyldy, reż. Jerzy Stefan Stawiński

1973 Godzina szczytu, reż. Jerzy Stefan Stawiński 1973 Wielka miłość Balzaka, reż. Wojciech Solarz 1972 Fortuna, reż. Helena Amiradżibi-Stawińska 1970 Pogoń za Adamem, reż. Jerzy Zarzycki Kto wierzy w bociany?, reż. Jerzy Stefan Stawiński, Helena Amiradżibi-Stawińska 1967 Zabijaka, reż. Stanisław Lenartowicz Poczmistrz, reż. Stanisław Lenartowicz 1966 Przedświąteczny wieczór, reż. Jerzy Stefan Stawiński, Helena Amiradżibi-Stawińska 1965 Pingwin, reż. Jerzy Stefan Stawiński 1963 Rozwodów nie będzie, reż. Jerzy Stefan Stawiński 1962 Miłość dwudziestolatków (L’Amour à vingt ans), reż. Andrzej Wajda, epizod 1961 Historia współczesna, reż. Wanda Jakubowska 1960 Zezowate szczęście, reż. Andrzej Munk Krzyżacy, reż. Aleksander Ford 1959 Zamach, reż. Jerzy Passendorfer 1958 Dezerter, reż. Witold Lesiewicz Eroica, reż. Andrzej Munk 1957 Kanał, reż. Andrzej Wajda Człowiek na torze, reż. Andrzej Munk

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1975) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1963) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1959) Krzyż Walecznych (1939) Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami (1943) Warszawski Krzyż Powstańczy Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2006) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1981) Medal ZAiKS-u (2009) Odznaka Honorowa ZAiKS-u (1978)

Nagrody i wyróżnienia Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1977) Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1979) Nagroda Złote Grono na XI LLF w Łagowie za twórczy wkład scenopisarski w dorobek polskiej szkoły filmowej (1979) Nagroda Specjalna ZAiKS-u (1998) Nagroda honorowa Pióro Mistrza za całokształt twórczości na Lecie Filmów w Toruniu (2005) Polska Nagroda Filmowa Orzeł za Osiągnięcia Życia (2010)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Jeńcy Stalagu VIIIB/344 Lamsdorf Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci Polskiej Nagrody Filmowej Za Osiągnięcia Życia Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Wyróżnieni Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy Kategoria:Zmarli w 2010 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej