Uhnów

Uhnów (, Uhniw) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie szeptyckim. Jest to obecnie najmniejsze miasto na Ukrainie liczące 881 mieszkańcówЗВІТ старости виконавчого комiтету Белзької мiської ради Львівської області(м.Угнів, с.Заставне) Саган Олександри Петрівни., całkowita liczba mieszkańców podawana jest ze wsią Zastawne.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1462 roku położone było w XVI wieku w województwie bełskimZenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 174..

Położenie Uhnów leży obecnie ok. 3 km od dzisiejszej granicy z Polską w linii prostej. Od przejścia w Hrebennem miejscowość dzieli niespełna 22 km. Miasto jest oddalone od Szeptyckiego (dawniej Krystynopol) o ok. 35 km, a od Lwowa o ok. 75 km (82 km od ścisłego centrum miasta). Uhnów położony jest w odległości blisko 530 km od Kijowa. Przez miasto przepływa rzeka Sołokija.

Historia pierwsza wzmianka o Uhnowie pojawia się w 1360 w roku 1462 Uhnów otrzymał przywilej na prawo miejskie od króla Polski Kazimierza Jagiellończyka 1470 – początek parafii katolickiej i budowa drewnianego kościoła z fundacji chorążego płockiego Zygmunta z Radzanowa 1621 – najazd Tatarów 1624 – morowe powietrze (zaraza) 1632 – pożar miasta połowa XVII wieku – napady Kozaków na miasto 1695 – budowa nowego ceglanego obronnego kościoła (poprzedni drewniany spłonął) fundacji rodziny Duninów 1772 – pierwszy rozbiór Polski; Uhnów pod zaborem austriackim w okresie międzywojennym w Polsce miasto znajdowało się w województwie lwowskim, w powiecie rawskim 1 lipca 1934 roku do Uhnowa włączono obszar zniesionej gminy Zastawie. 17 września 1939 w wyniku agresji sowieckiej na Polskę zajęty przez ZSRR, w latach 1940–1941 i 1944 siedziba rejonu uhnowskiego od czerwca 1941 okupacja niemiecka, miasto znacznie zniszczone podczas II wojny światowej W latach 1942–1943 Niemcy i Ukraińska Policja Pomocnicza zamordowali wszystkich Żydów, część na miejscu, a część w obozach zagłady W latach 1943 1946 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 101 Polaków, w tym wójta gminy Jana Piroszyna oraz kilkunastu milicjantów i żołnierzy 7 pułku piechoty z 3 Dywizji Piechoty. od 1944 – nie zaliczony do miast – należał do Polski (gmina Uhnów, powiat tomaszowski, województwo lubelskie, także siedziba gminy Tarnoszyn) 15 lutego 1951 w ramach umowy o zamianie granic wcielony do Ukraińskiej SRR. W okolicach Uhnowa znajdowały się bogate złoża węgla kamiennego W 1989 roku liczyło 1161 mieszkańcówВсесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.Угнев // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М., „Советская энциклопедия”, 1991. стр.516.. od 1991 Uhnów znajduje się w republice Ukrainy.

W mieście znajduje się pomnik poświęcony Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).

Ludność miasta jeszcze w 1890 roku szacowano na 4,7 tys. Odtąd stale malała: 4,5 tys. w 1900 r., 3,9 tys. w 1939 r., 1,9 tys. w 1959 r., 1,5 tys. w 1970 r., i 1021 w 2001 r.

Od 2004 roku z inicjatywy proboszcza z pobliskich Dynisk ks. Wiesława Mokrzyckiego odbywa się corocznie w czerwcu pielgrzymka do Uhnowa (przed wojną Dyniska należały do parafii w Uhnowie), w których uczestniczy wielu byłych polskich mieszkańców z Uhnowa i ich potomków rozsianych po całej Polsce

Zabytki kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, katolicki, ceglany (obronny) z 1695, wybudowany na miejscu poprzedniego drewnianego który spłonął. Architekt Wojciech Lenartowicz. Jedna z kościelnych wież została zniszczona w 1915 roku podczas niemieckiego ostrzału miasta. Kościół restaurowany w dwudziestoleciu międzywojennym. Zniszczony za czasów Ukraińskiej SRR, obecnie chyli się ku całkowitej ruinie. Dzwonnica kościelna pozostaje poważnie zniszczona, brama główna zdewastowana cerkiew murowana z XIX wieku, odnowiona w 1893 i przebudowana na początku XX wieku. Przed II wojną światową była jedną z najładniej pomalowanych cerkwi Małopolski. Wykonawcą w latach 1933–1936 tego dzieła był artysta Damian Horniatkiewicz żydowska ceglana synagoga z początku XX wieku (obecnie miejscowi urządzili w niej małą fabrykę) budynek chederu (żydowskiej szkoły) budynek starego młyna miejscowe cmentarze: chrześcijański i żydowski

Przed II wojną światową za czasów Rzeczypospolitej w Uhnowie znajdował się stary rynek otoczony rzędami drewnianych budowli z podcieniami. Dzisiaj po dawnej zabudowie nie zachował się żaden ślad.

Urodzeni w Uhnowie Paweł Kukiz – burmistrz Uhnowa w l. 1894–1897, pradziadek piosenkarza i polityka Pawła Kukiza. Myrosław Onyszkewycz – pułkownik UPA, odpowiedzialny za mordy na ludności polskiej. Edward Żuk – starosta powiatu tomaszowskiego w latach 1998–2006. Józef Badecki – polski wojskowy, pułkownik Ludowego Wojska Polskiego, sędzia sądów wojskowychhttps://muzeumzolnierzywykletych.pl/prawnicy-w-sluzbie-bezprawia-jozef-badecki-1908-1982.html.

Zobacz też cmentarz żydowski w Uhnowie umowa o zmianie granic z 15 lutego 1951

Przypisy

Bibliografia Janusz Z. Piekut, Agencja pocztowa Uhnów z „wymienionych” w 1951 r. terenów; w: „Filatelistyka” nr 12/1996, s. 616–617, Wrocław 1996.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Miasta w obwodzie lwowskim