Europejskie Miasto Nauki Katowice 2024 lub EMNK 2024 – tytuł uzyskany przez Katowice, które w 2024 roku będą pełniły funkcję Europejskiego Miasta Nauki. Prestiżowe wyróżnienie przyznawane jest przez organizację EuroScience. we współpracy z Komisją EuropejskąKomisja Europejska, commission.europa.pl [dostęp 2023-12-14].. Uzyskanie tytułu to efekt wysiłków KatowicUrząd Miasta Katowice, katowice.eu [dostęp 2023-12-14]. oraz siedmiu publicznych uczelni Konsorcjum Akademickiego – Katowice Miasto Nauki. Do jego przyznania przyczynił się również sukces Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICEŚląski Festiwal Nauki KATOWICE, slaskifestiwalnauki.pl [dostęp 2023-12-14]. – jednego z największych europejskich wydarzeń popularnonaukowych oraz istotnej platformy współpracy na rzecz rozwijania zainteresowań naukowych wśród mieszkańców regionuEuropejskie Miasto Nauki 2024, us.edu.pl [dostęp 2023-07-18]..
Tytuł Europejskiego Miasta Nauki przyznawany jest w celu wzmocnienia obecnych i przyszłych zmian, które towarzyszą odnowie społeczeństwa poprzez naukę w poszczególnych miastach europejskich. EMN wskazuje na obecność oraz istotną rolę ośrodków naukowych w wyróżnionym mieście, a także zwraca uwagę na inicjatywy podejmowane przez społeczeństwo, które korzysta z nauki w celu rozwiązywania codziennych problemów i wyzwań. Ma na celu wyróżnienie wszechstronności oraz zróżnicowania kapitału europejskiej nauki, umożliwianie samokształcenia, stwarzanie przestrzeni dla kontaktu ze sobą różnych dziedzin nauki oraz propagowanie jej wśród dzieci i młodzieży, a także wsparcie europejskich ośrodków badawczych. Przyznanie tytułu wspiera i ugruntowuje międzynarodowe i europejskie projekty badawcze prowadzone przez społeczność naukowców w konkretnym mieście i regionie, pomnaża aktywną postawę środowiska naukowego i mieszkańców wobec przedsięwzięć mających na celu rozwiązanie problemów o charakterze lokalnym, rozszerza publiczne projekty inwestycyjne w infrastrukturę regionalnej naukiKatowice z tytułem Europejskiego Miasta Nauki 2024, us.edu.pl [dostęp 2024-02-16]..
Dotychczas gospodarzami tytułu Europejskiego Miasta Nauki były: Lejda (2022), Triest (2020), Tuluza (2018), Manchester (2016), Kopenhaga (2014), Dublin (2012), Turyn (2010), Barcelona (2008), Monachium (2006) oraz Sztokholm (2004).
Geneza nadania Katowicom tytułu Europejskiego Miasta NaukiEuropejskie Miasto Nauki. Informacje podstawowe, europejskiemiastonauki.us.edu.pl [dostęp 2023-07-19]. Dzięki działaniom prezydenta Katowic dr. Marcina Krupy i środowiska naukowego na czele którego stoi rektor Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach – prof. dr hab. Ryszard Koziołek, Katowice wystąpiły o przyznanie tytułu Europejskiego Miasta Nauki w 2024 roku, z którym związana jest organizacja EuroScience Open Forum 2024 (Otwartego Forum EuroScience 2024 – ESOF2024). Odbywający się co dwa lata kongres skupia uwagę uczestników wokół najważniejszych badań oraz innowacji naukowych, które mają fundamentalne znaczenie dla świata przyszłości.
30 września 2021 roku Rada Miasta Katowice zatwierdziła ustawę intencyjną dotyczącą obecności i uczestniczenia Katowic w procesie wyłaniania gospodarza tytułu Europejskiego Miasta Nauki w 2024 roku. 8–10 października 2021 roku stolicę województwa śląskiego odwiedził prezes stowarzyszenia EuroScience prof. Michael Matlosz. Jego wizyta, a także udział w 5. Śląskim Festiwalu Nauki KATOWICE były okazją do prowadzenia rozmów na temat kandydatury miasta i podjęcia działań związanych z ubieganiem się o tytuł. Starania zakończyły się sukcesem – Katowice otrzymały tytuł Europejskiego Miasta Nauki 2024.
Podczas konferencji prasowej zorganizowanej 22 grudnia 2021 roku w Centrum Informacji Naukowej i Bibliotece Akademickiej (CINiBA) nastąpiło ogłoszenie przyznania Katowicom tytułu Europejskiego Miasta Nauki 2024 oraz podpisanie umowy konsorcjum organizatorów EMNK 2024Katowice z tytułem Europejskiego Miasta Nauki 2024, us.edu.pl [dostęp 2023-12-14].. Przyznanie tytułu EMNK 2024 oraz organizacja konferencji ESOF2024 są konsekwencją uznania Katowic oraz uczelni wchodzących w skład Konsorcjum Akademickiego za doświadczonych współorganizatorów i gospodarzy ogólnoświatowych wydarzeń, takich jak UN Climate Change Conference (COP24), World Urban Forum 2022 (Światowe Forum Miejskie – WUF11) czy Śląski Festiwal Nauki KATOWICE. W ramach przyjęcia przez Katowice i uczelnie regionu tytułu EMN 2024 swoją pomoc oraz wkład w organizację wydarzenia ogłosiły także władze Województwa ŚląskiegoWojewództwo Śląskie, slaskie.pl [dostęp 2023-12-14]. oraz Górnośląsko-Zagłębiowskiej MetropoliiGórnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, metropoliazgm.pl [dostęp 2023-12-14].. Katowice są pierwszym w historii miastem z Europy Środkowo-Wschodniej uhonorowanym tytułem EMN.
Pierwszym działaniem podjętym w ramach przygotowań do przyjęcia tytułu Europejskiego Miasta Nauki 2024 była organizacja 15 lipca 2022 roku w Katowicach konferencji ESOF2022 Regional SitePodsumowanie międzynarodowej konferencji ESOF2022 w Katowicach, us.edu.pl [dostęp 2023-12-14].. Wydarzenie towarzyszyło EuroScience Open Forum 2022 (ESOF2022), którego główną siedzibą została holenderska Lejda – Europejskie Miasto Nauki 2022.
Cele Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024 Najważniejszym założeniem EMNK 2024 jest wsparcie i wzmocnienie transformacji regionu poprzez nowoczesne technologie i rozwój nauki, zapewnienie mieszkańcom nieograniczonego dostępu do wiedzy oraz uczynienie z niej podstawowego instrumentu dialogu obywatelskiego (proponowanie różnych aktywności w nurcie nauki obywatelskiej). EMNK 2024 pozwoli ukazać na europejskiej arenie badawczej bogactwo rozwijającej się w województwie śląskim nauki oraz umożliwi mieszkańcom regionu bliższe z nią obcowanie. Europejskie Miasto Nauki ma na celu tworzenie dynamicznego środowiska naukowego, technologicznego i edukacyjnego, promującego innowacje, współpracę międzysektorową oraz poprawę jakości życia społeczności lokalnejEuropejskie Miasto Nauki 2024, us.edu.pl [dostęp 2023-07-18].. Jednym z celów lokalnych jest także rewitalizacja odcinka Rawy – w ramach EMNK 2024 podjęte zostaną próby odbudowy cieku wodnego oraz należących do niego brzegów, by później oddać je mieszkańcom jako przestrzeń służącą wypoczynkowi i rozrywce, a także możliwościom eksplorowania tajemnic świata naukiCele Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024, us.edu.pl [dostęp 2023-07-19]..
W ramach EMNK 2024 zaplanowano sześć ścieżek tematycznych dotyczących wybranych zagadnień:
zdrowie i jakość życia – prowadzona na szeroką skalę edukacja dbania o zdrowie zarówno fizyczne, jak i psychiczne, obejmująca swoim zasięgiem także promocję zdrowego trybu życia, odnowę obszarów poprzemysłowych, stwarzanie nowych miejsc zielonych oraz powstawanie atrakcyjnych możliwości pracy w regionie, klimat i środowisko – działania związane z zapobieganiem powstawania dalszych, katastrofalnych w skutkach zmian klimatu, prowadzenie prac badawczych skupionych wokół wprowadzania m.in. gospodarki niskoemisyjnej oraz zielonej energetyki w celu poprawiania jakości powietrza i wody w miastach, przemysły przyszłości – zwrócenie uwagi na wygląd świata przyszłości: powstawanie nowych, rewolucyjnych technologii, rozwój sztucznej inteligencji, możliwość postępu technologicznego bez tworzenia nierówności społecznych, innowacje społeczne – przyjrzenie się kulturotwórczej sile nauki, a także działaniom i aktywnościom w ramach tzw. citizen science (nauki obywatelskiej), podczas których mieszkańcy Miasta Nauki i regionu mają szansę współpracować z naukowcami i decydować o planowanych zmianach, dziedzictwo przemysłowe i kulturowe – edukacja w zakresie górniczego i przemysłowego dziedzictwa węglowego w regionie, zwrócenie uwagi na kulturę powstałą w pobliżu hut i kopalń oraz spojrzenie w przyszłość, m.in. prognozowanie przyszłych zdarzeń za pomocą metody foresight, kreacja i krytyka – praca nad umiejętnością budowania ciekawej i trzymającej w napięciu narracji, rozwijanie krytycznego myślenia oraz wprowadzanie nowoczesnych sposobów nauczania50 tygodni Europejskiego Miasta Nauki, us.edu.pl [dostęp 2023-07-18]..
Fundamenty Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024 oraz korzyści dla miasta płynące z tytułu
Fundamenty EMNK 2024
Trwający przez cały rok program obchodów EMNK 2024 tworzony na podstawie koncepcji 50 tygodni w Mieście Nauki. Projekt skoncentruje się na 50 najważniejszych problemach i wyzwaniach nie tylko polskiej, ale także światowej nauki, których rozwiązanie przyczyni się do powstania wielu korzystnych zmian w mieście i regionie oraz zmieni na lepsze codzienne życie mieszkańców50 tygodni w Mieście Nauki, us.edu.pl [dostęp 2023-12-14].. Doskonałość naukowa – koordynacja oraz zorganizowanie konferencji EuroScience Open Forum – istotnej w Europie platformy dyskusji na temat przyszłości nauki. Infrastruktura Miasta Nauki – działania mające na celu powstanie Zielonej Strefy Nauki w Katowicach oraz uruchomienie w regionie Sieciowego Centrum Nauki kierowanego przez uczelnie wchodzące w skład konsorcjum. Punktem wyjścia przewidywanych zmian stała się Rawa, a także plany odnowienia jej brzegów i ponownego oddania ich mieszkańcomEuropejskie Miasto Nauki 2024, us.edu.pl [dostęp 2023-07-18]; Infrastruktura Miasta Nauki, us.edu.pl [dostęp 2023-12-14]..
Korzyści dla miasta otrzymującego tytuł Europejskiego Miasta Nauki Tytuł Europejskiego Miasta Nauki, który jest związany z organizacją konferencji ESOF, jest prestiżową marką oferującą miastu gospodarzowi unikatową perspektywę przyciągnięcia do siebie naukowców, polityków, biznesmenów i przedstawicieli mediów z całego świata. Ponadto tytuł EMN:
stwarza przestrzeń dla większego zaangażowania mieszkańców i środowiska naukowego w szukanie sposobów na rozwiązanie problemów lokalnych, pogłębia możliwości pozyskania środków w celu wykonania planów inwestycyjnych w zakresie regionalnej nauki, wzmacnia potencjał turystyczny miasta na arenie międzynarodowej, umożliwia uczelniom posiadanie większego wpływu na wszystkie sfery życia oraz zwiększa ich rozpoznawalność w skali światowej.
Konsorcjum Akademickie – Katowice Miasto Nauki W skład Konsorcjum Akademickiego – Katowice Miasto Nauki wchodzą: Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w KatowicachAkademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, am.katowice.pl [dostęp 2023-12-14]., Akademia Sztuk Pięknych w KatowicachAkademia Sztuk Pięknych w Katowicach, asp.katowice.pl [dostęp 2023-12-14]., Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w KatowicachAkademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, awf.katowice.pl [dostęp 2023-12-14]., Politechnika ŚląskaPolitechnika Śląska, polsl.pl [dostęp 2023-12-14]., Śląski Uniwersytet Medyczny w KatowicachŚląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, sum.edu.pl [dostęp 2023-12-14]., Uniwersytet Ekonomiczny w KatowicachUniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, ue.katowice.pl [dostęp 2023-12-14]., Uniwersytet Śląski w KatowicachUniwersytet Śląski w Katowicach, us.edu.pl [dostęp 2023-12-14]. (lider) oraz Miasto KatowiceUrząd Miasta Katowice, katowice.eu [dostęp 2023-12-14]. (partner strategiczny).