Leon Zawadowski, również Leo Zawadowski (ur. 28 sierpnia 1914 w St. Petersburgu, zm. 4 sierpnia 2018 w Oakville w Kanadzie) – polski językoznawca, teoretyk języka, filolog klasyczny, romanista, profesor doktor habilitowany.
Życiorys Syn Włodzimierza. Po wybuchu rewolucji bolszewickiej jego rodzina przeprowadziła się z St. Petersburga do Warszawy. Ukończył Gimnazjum im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1931) i studia wyższe na Wydziale Filologii Klasycznej Uniwersytetu Warszawskiego (UW). Do 1939 asystent na UW.
W okresie II wojny światowej prowadził tajne nauczanie.
W 1948 na UW obronił doktorat w zakresie filologii polskiej na podstawie pracy Do teorii zdań względnych (opublikowanej jako Zagadnienia teorii zdań względnych, 1952). Od 1946 związany z Uniwersytetem Wrocławskim, gdzie pełnił funkcję dziekana (1953–1955), kierował Katedrą Językoznawstwa Ogólnego oraz kierownika Katedrą Filologii Romańskiej Wydziału Filologicznego (1957–1968). Był też pierwszym redaktorem czasopisma „Romanica Wratislaviensia”.
Po opuszczeniu Polski w 1969 przez krótki czas przebywał w Paryżu, następnie przeniósł się do USA i objął stanowisko profesora zwyczajnego Uniwersytetu Indiany w Bloomington. Od 1971 był profesorem językoznawstwa i filologii romańskiej, a zarazem kierownikiem Wydziału Języków Uniwersytetu Lakehead w Thunder Bay w prowincji Ontario w Kanadzie (ang. Chairman of the Department of Languages), gdzie pracował do przejścia na emeryturę, po czym przeprowadził się do Oakville. W późniejszym okresie pozostał aktywny naukowo; był współzałożycielem i fundatorem katolickiej organizacji społecznej Society for Catholic Life and Culture in Canada. W 1998 otrzymał tytuł honorowego członka Polskiego Towarzystwa Językoznawczego.
Był miłośnikiem jazdy konnej. Miał żonę Iwonę (Yvonne, 1922–2014), polonijną działaczkę społeczną, z którą pozostawał w związku małżeńskim 75 lat, a także trzech synów, Raphaela, Petera i Andrew, oraz sześcioro wnucząt i wiele prawnucząt.
Spoczął obok żony na St Jude's Cemetery w Oakville w prowincji Ontario (kwatera Block 97, Gr 14–15).
Dorobek naukowy W 2014 Andrzej Bogusławski napisał, że prof. Zawadowski to najwybitniejszy uczeń Jerzego Kuryłowicza i nestor polskiego językoznawstwa; zwrócił uwagę na polemiczny charakter jego badań wobec koncepcji Ferdinanda de Saussure’a i zbieżność z tezami Ludwiga Wittgensteina. Uznał prof. Zawadowskiego za największy po Baudouinie de Courtenay i Jerzym Kuryłowiczu talent lingwistyczno-teoretyczny wśród Polaków z początku XX wieku. W 2014, z okazji stulecia urodzin, Komitet Językoznawstwa Polskiej Akademii Nauk poświęcił swoje posiedzenie plenarne dorobkowi naukowemu prof. Zawadowskiego. Był autorem m.in. następujących książek: Rzeczywisty i pozorny wpływ kontekstu na znaczenie (1951) Zagadnienia teorii zdań względnych (1952) On the Syntactic Function of the Clauses of Result (1953) Językoznawstwo (1957) Constructions grammaticales et formes périphrastiques (1959) Lingwistyczna teoria języka (1966) Inductive Semantics and Syntax: Foundations of Empirical Linguistics (1975, reprint 2019)
W 1980 opublikował książkę The Polish-Canadian Community at the Lakehead, poświęconą historii Polonii kanadyjskiej w północno-zachodnim Ontario.
Odznaczenia i nagrody Złoty Krzyż Zasługi (1955, „za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie szkolnictwa wyższego”)Uchwała Rady Państwa z dnia 29 września 1955 r. o nadaniu odznaczeń państwowych (). Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)Uchwała Rady Państwa z dnia 7 maja 1955 r. nr 0/755 na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego (, s. 1748). Nagroda Indywidualna I stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1967) Komunikat o nagrodach Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego przyznanych w 1967 r. pracownikom naukowo-dydaktycznym szkół wyższych za szczególne osiągnięcia (Dz. Urz. Min. Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z 30 grudnia 1967 r. Nr A-13, poz. 88, s. 14). [dostęp 2026-01-12].
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci i uczniowie szkoły imienia Tadeusza Reytana w Warszawie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Działacze polonijni Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Kanadzie Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polonia w Kanadzie Kategoria:Polscy działacze katoliccy Kategoria:Polscy filolodzy klasyczni Kategoria:Polscy językoznawcy Kategoria:Polscy romaniści Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Zmarli w 2018