Własnoprzędka wspaniała (Idiothele mira) – gatunek pająka z rodziny ptasznikowatych (Theraphosidae), zamieszkującego Republikę Południowej Afryki. Mało agresywny, ma silny jad.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 2010 roku przez Richarda C. Gallona na łamach „Bulletin of the British Arachnological Society” jako drugi z uprzednio monotypowego rodzaju Idiothele. Jako lokalizacja typowa wskazana została Ndumo Game Farm w Południowej Afryce. Epitet gatunkowy oznacza po łacinie „wspaniała” i nawiązuje do żywo błękitnego ubarwienia nadstopi i stóp tego pająka.
Morfologia Mały ptasznik. Samice osiągają od 3 do 4 cm, a samce około 2,5 cm długości ciała.
Karapaks jest silniej wydłużony niż u własnoprzędki płowoczarnej, ciemnobrązowy z ciemną okolicą oczu i rozchodzącymi się promieniście metalicznie brązowymi paskami, które u samca są bardziej wełniście owłosione niż u samicy. Jamka karapaksu jest głęboka, poprzecznie szczelinowata. Szczękoczułki są beżowe, zaopatrzone w od 9 do 12 zębów na przedniej krawędzi bruzdy oraz w skopule pierzastych szczecinek na powierzchniach tylno-bocznych. Przednio-boczne powierzchnie krętarzy mają grupę rozproszonych, czarnych, długich szczecin. Sternum jest czarniawobrązowe. Odnóża mają spody bioder i krętarzy czarniawobrązowe, wierzch krętarzy oraz uda, rzepki i golenie beżowe, natomiast wierzch nadstopi i stóp błękitny. Tę ostatnią barwę zaobserwować można jednak dopiero u osobników po czwartym linieniu i jedynie po pewnym czasie od przejścia procesu lnienia. Nie zachowuje się ona u okazów przechowywanych w alkoholu. Wszystkie stopy mają trichobotria maczugowate rozmieszczone na planie litery U w ich wierzchołkowej części.
Opistosoma (odwłok) ma wierzch i boki beżowe z ciemnym wzorem z pasków, kropek i siateczkowania, spód zaś czarny z jaśniejszymi pokrywami płuc książkowych. Ostatni człon tylnych kądziołków przędnych jest krótki i prawie stożkowaty.
Samiec ma buławkę płciową o gruszkowatym tegulum i szerokim, płaskim w przekroju embolusie z haczykowatym wierzchołkiem. Na embolusie znajdują się trzy kile, z których tylno-grzbietowy i przednio-grzbietowy biorą początek nasadowo i kończą się tuż przed szczytem, a przednio-brzuszny zaczyna się w ⅔ długości narządu i skręca się spiralnie ku jego wierzchołkowi. Pierwsza para odnóży samca ma na goleniach haki służące do podtrzymywania samicy podczas kopulacji. Na hak taki składa się krótka, prawie walcowata, przednio-brzuszna apofiza odsiebna oraz długi, zakrzywiony, przednio-brzusznie sterczący megakolec.
Genitalia samicy zawierają jedną parę jednopłatowych, trójkątnych, spłaszczonych spermatek o końcówkach umieszczonych bliżej siebie niż w przypadku własnoprzędki płowoczarnej.
Biologia i występowanie Gatunek afrotropikalny, endemiczny dla Południowej Afryki. Znany jest tylko z dwóch obszarów chronionych, Tembe Elephant oraz Ndumo.
Pająk ten zasiedla tereny dość słabo zadrzewione. Jest gatunkiem podziemnym, zamieszkuje samodzielnie wykopane norki wyściełane rurkowatym oprzędem z otwierającą się do wewnątrz klapką, zbudowaną z pajęczyny oraz mieszanki ziemi z liśćmi. Jego nory znajdują się zazwyczaj między kamieniami i krzewami lub pod kłodami.
Samice żyją krótko, umierają zwykle po 6 latach, samiec dożywa 2–3 miesięcy od ostatniego linienia.
Mimo że jest afrykańskim ptasznikiem, jest stosunkowo mało agresywny. Jest to skryty gatunek, preferujący ucieczkę w sytuacji zagrożenia. Najczęściej przebywa przy wejściu do swojej norki. Dysponuje silnym jadem.
Przypisy
Linki zewnętrzne Hodowla I. mira na stronie Terrarium.pl
Kategoria:Pająki Afryki Kategoria:Ptasznikowate Kategoria:Fauna endemiczna Południowej Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 2010 roku