Krytonosek ubogi (Scytalopus sanctaemartae) – gatunek małego ptaka z rodziny krytonosowatych (Rhinocryptidae). Występuje endemicznie w północnej Kolumbii. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał amerykański ornitolog Frank Michler Chapman w 1915 roku na łamach „The Auk”. Autor nadał mu nazwę Scytalopus sanctæ-martæ, a jako miejsce typowe podał Valparaiso w Sierra Nevada de Santa Marta w Kolumbii. Później krytonosek ubogi bywał niekiedy traktowany jako podgatunek krytonoska zmiennego (Scytalopus femoralis). Jest to gatunek monotypowy.
Etymologia Scytalopus: skutalē lub σκυταλον skutalon „kij, pałka”; πους pous, ποδος podos „stopa”. sanctaemartae: od Sierra Nevada de Santa Marta.
Morfologia Mały ptak o czarnym dziobie. Nogi i stopy blade w kolorze rogu lub ciemnobrązowe. Tęczówki ciemnobrązowe. Występuje niewielki dymorfizm płciowy. Samiec jest głównie szary. Szczyt głowy nieco ciemniejszy z białą plamką na środku, czasami na karku występuje brązowa plamka. Kuper płowy z czarnym prążkowaniem, pokrywy nadogonowe z mniej wyraźnym prążkowaniem. Skrzydła szare, lotki z rudymi i płowożółtymi obrzeżami. Ogon ciemnobrązowy. Podgardle, gardło i pierś szare, barwa coraz jaśniejsza na brzuchu i prawie biaława na środku brzucha, boki i pokrywy podogonowe rdzawe z czarnymi pręgami. Samica w wierzchniej części ciała jest bardziej brązowa, jej lotki są bardziej brązowe i czarno prążkowane, zaś biała plamka na głowie jest śladowa.
Długość ciała około 11 cm.
Zasięg występowania Krytonosek ubogi występuje tylko na niewielkim obszarze w górach Sierra Nevada de Santa Marta. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 4776 km². Ptak ten występuje w zakresie wysokości od 900 do 1700 m n.p.m.
Ekologia i zachowanie Jego głównym habitatem są wąwozy i zarośla w gęstym lesie wilgotnym. Brak informacji o diecie tego gatunku. Długość pokolenia jest określona na 3,08 roku.
Rozmnażanie Prawie nic nie wiadomo o rozmnażaniu tego gatunku. Młodocianego osobnika znaleziono w lipcu.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN krytonosek ubogi od 2022 roku jest uznawany za gatunek bliski zagrożenia (NT, ), wcześniej klasyfikowano go jako gatunek najmniejszej troski (LC, ). Wielkość populacji została oszacowana na 22 tys. dorosłych osobników na podstawie szacunków dla analogicznych gatunków o podobnych wymaganiach, jak krytonosek kolumbijski (Scytalopus stilesi) i krytonosek ekwadorski (Scytalopus robbinsi). Trend populacji ocenia się jako spadkowy z powodu zmniejszania się i degradacji naturalnego habitatu.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Krytonosowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna endemiczna Kolumbii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1915 roku Kategoria:Taksony opisane przez Franka Michlera Chapmana