Krytonosek ponury (Scytalopus vicinior) – gatunek małego ptaka z rodziny krytonosowatych (Rhinocryptidae). Występuje endemicznie w Andach w Kolumbii i Ekwadorze. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski.
Systematyka Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał amerykański ornitolog John T. Zimmer w 1939 roku na łamach „American Museum Novitates”. Autor nadał mu nazwę Scytalopus panamensis vicinior, uznając go za podgatunek krytonoska panamskiego, a jako miejsce typowe podał Ricaurte, departament Nariño w Kolumbii. W 1997 roku Krabbe i Schulenberg dokonali rewizji taksonomii kilku gatunków z rodzaju Scytalopus i podnieśli większość z ich podgatunków do rangi gatunku, m.in. omawianego Scytalopus vicinior. Krytonosek ponury jest gatunkiem monotypowym.
Etymologia Scytalopus: skutalē lub σκυταλον skutalon „kij, pałka”; πους pous, ποδος podos „stopa”. vicinior: – „bardzo blisko”.
Morfologia Mały ptak z czarnym lub ciemnoszarym dziobem. Nogi i stopy brązowoszare lub czarniawe. Tęczówki ciemnobrązowe. Występuje niewielki dymorfizm płciowy. Samiec jest ciemnoszary. Górna część głowy ciemnoszara, nad oczami dosyć długi biały pasek brwiowy, policzki i okolice oczu szare, podgardle i gardło jasnoszare. Grzbiet zmienia się od ciemnoszarego w okolicach karku do ciemnobrązowego w okolicach ogona. Pokrywy nadogonowe, pokrywy skrzydłowe i krawędzie lotek mocno ciemnobrązowe. Zad ciemny cynamonowo-brązowy. Sterówki czarniawe. Boki i osłony podogonowe ochrowobrązowe z czarniawymi pręgami układającymi się we wzór łusek. Samica jest podobna do samca, ale grzbiet ma bardziej brązowy, szare gardło i dolną część brzucha czasami bardziej ochrową. Długość ciała 12–12,5 cm. Szczegółowe wymiary na podstawie: +SamiecSamicaMasa (g)20,5 – 24,622,9 – 24,2Długość skrzydła (mm)55 – 6057 – 60Długość ogona (mm)46 – 52Długość dzioba (mm)6,6 – 8,3Długość skoku (mm)22,8 – 24,322,8 – 24,1
Zasięg występowania Krytonosek ponury występuje na zachodnich zboczach Andów w Kolumbii i Ekwadorze. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 25,9 tys. km². Występuje w zakresie wysokości od 1250 do 2000 m n.p.m., lokalnie w prowincji Carchi do 2350 m n.p.m.
Ekologia i zachowanie Jego głównym habitatem jest podszyt wilgotnych lasów górskich, rzadziej ich obrzeża. Długość pokolenia jest określona na 3,2 roku.
Rozmnażanie Brak informacji o rozmnażaniu tego gatunku. Okazy w kondycji lęgowej odłowiono w listopadzie, grudniu i kwietniu, a młodociane osobniki obserwowano w listopadzie.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN krytonosek ponury jest uznawany za gatunek najmniejszej troski (LC, ). Wielkość populacji nie jest oszacowana, gatunek ten jest opisywany jako dość rzadki. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Krytonosowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna Ekwadoru Kategoria:Fauna Kolumbii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1939 roku Kategoria:Taksony opisane przez Johna Todda Zimmera