Encefalopatia wątrobowa – zespół neurologiczny polegający na zaburzeniu funkcjonowania centralnego układu nerwowego na skutek działania toksyn pojawiających się w układzie w związku z uszkodzeniem wątroby przez niektóre leki, substancje toksyczne, ostre zakażenia podczas innych chorób wątroby, krwotoki do przewodu pokarmowego, wirusy (wirusowe zapalenie wątroby) lub alkohol.
Patogeneza Jedną z najczęstszych przyczyn encefalopatii wątrobowej jest zaburzenie funkcjonowania wątroby w przebiegu marskości. Na skutek zaburzonej detoksykacji w organizmie powstaje wiele substancji, mających szkodliwy wpływ na czynność układu nerwowego. Należą do nich m.in.: neurotoksyny: amoniak (w większości jako produkt metabolizmu flory jelitowej) mangan merkaptany kwasy tłuszczowe fenole fałszywe neuroprzekaźniki: β-fenyloetanoloamina oktopamina Dochodzi również do zwiększenia gęstości receptorów dla kwasu γ-aminomasłowego i nadmiernej stymulacji układu GABA-ergicznego.
Postacie Encefalopatię wątrobową można podzielić na: Utajoną (60–70% chorych) – dyskretne objawy neuropsychiczne, zauważalne dopiero w specjalnych badaniach psychometrycznych (patrz niżej). Jawną: ostra encefalopatia wątrobowa: gwałtowne objawy, najczęściej związane z jakimś czynnikiem wyzwalającym: krwawienie z przewodu pokarmowego przedawkowanie diuretyków zakażenie przewlekła encefalopatia wątrobowa
Objawy zaburzenia cyklu snu i czuwania zaburzenia uczenia się, zapamiętywania, koncentracji zaburzenia orientacji przestrzennej zaburzenia nastroju – apatia, nadpobudliwość asterixis (grubofaliste drżenie rąk) cuchnięcie wątrobowe zmiany w zapisie EEG – początkowo zwolnienie czynności podstawowej, następnie ogniskowe lub uogólnione fale wolne, fale trójfazowe, wyładowania napadowe iglic lub fal wolnych zwiększone stężenie amoniaku we krwi w ostatnim etapie śpiączka wątrobowa, głębokie zaburzenia metaboliczne (kwasica metaboliczna)
Stopnie kliniczne encefalopatii wątrobowej StopieńŚwiadomośćIntelektZachowanieZaburzenia neurologiczne0bez zmianprawidłoweprawidłowabez zmian1zaburzenia rytmu snu i czuwaniazaburzenia koncentracji, trudności w wykonywaniu działań arytmetycznych, zapominanieeuforia, słowotok, drażliwośćataksja, zaburzenia pisma2dezorientacja, przymglenie, letargzaburzenia pamięci, niezorientowanie co do czasuzaburzenia osobowości, nieadekwatne zachowaniaasterixis, dyzartria, osłabione odruchy ścięgniste3senność, splątanie, półstuporotępienielęk, urojenia, gniewwygórowane odruchy ścięgniste, odruchy patologiczne, oczopląs, objawy pozapiramidowe4śpiączkabrakniemożliwe do ocenysztywność odmóżdżeniowa, szerokie źrenice bez reakcji na światło
Rozpoznanie klinicznie niejawnej encefalopatii wątrobowej (stopień 1–2) jest możliwe na podstawie stwierdzenia zaburzeń w badaniach psychometrycznych, do których należą m.in.: test łączenia punktów test labiryntu test gwiazdy
Leczenie Ostra encefalopatia wątrobowa dieta "0" przez 24–48 h, potem dieta ubogobiałkowa (zawartość białka w pokarmie nie może przekraczać 0,5 g/kg masy ciała). W bardzo ciężkich przypadkach niezbędne jest żywienie dojelitowe środki przeczyszczające – laktuloza, początkowo 45 ml doustnie powtarzane co godzinę aż do uzyskania wypróżnienia. Potem 15–45 ml w dawkach podzielonych (lub inna dawka, umożliwiająca uzyskanie wypróżnień na poziomie 2–3 luźnych stolców na dobę). W bardzo ciężkich przypadkach – mechaniczne oczyszczenie jelita. neomycyna – w dawce 3–6 g/dobę w dawkach podzielonych przez 1–2 tygodnie (wyjałowienie jelita), ryfaksymina jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo spożycia przez chorego nadmiernych ilości benzodiazepin – flumazenil w dawce 1 mg dożylnie asparaginian ornityny – przy zwiększonym stężeniu amoniaku we krwi
Przewlekła encefalopatia wątrobowa ograniczenie spożycia produktów zawierających białko laktuloza – 15–45 ml na dobę w dawkach podzielonych przy braku efektów leczenia przewlekłe stosowanie antybiotyków – neomycyna 1–2 g/dobę, metronidazol 250 mg dwa razy na dobę, ryfaksymina asparaginian ornityny doustnie (do 6 g/dobę) Najbardziej skuteczną metodą w leczeniu przewlekłej encefalopatii wątrobowej jest przeszczepienie wątroby.
Klasyfikacja ICD10 kod ICD10 nazwa choroby Niewydolność wątroby niesklasyfikowana gdzie indziej Ostra i podostra niewydolność wątroby Przewlekła niewydolność wątroby Niewydolność wątroby nieokreślona
Zobacz też encefalopatia marskość wątroby
Przypisy
Kategoria:Choroby układu nerwowego Kategoria:Choroby wątroby i dróg żółciowych