thumb|240px|Bronowice Małe – widok z Kopca Piłsudskiego Bronowice Małe – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VI Bronowice, dawna podkrakowska wieś. Faktycznie włączone do Krakowa przez Niemców w 1941 roku, a formalnie 18 stycznia 1945 roku jako XXXV dzielnica katastralna. Nie stanowi jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy.
Położenie
Bronowice Małe graniczyły: od północy – z Bronowicami Wielkimi, wzdłuż ulic Pasternik i W. Eliasza Radzikowskiego; od wschodu – z Łobzowem, wzdłuż ulic L. Rydla i J. Lea; od południa – z Wolą Justowską, wzdłuż ulic J. Lea i Wiedeńskiej; od zachodu – z Mydlnikami wzdłuż ul. S. I. Witkiewicza oraz wsią Rząska wzdłuż dzisiejszej granicy miasta na zachód od ul. W. Tetmajera;
Historia Od 1294 roku miejscowość należała do dóbr kościoła Mariackiego w Krakowie. Każdorazowi archiprezbiterzy (proboszczowie) mariaccy czerpali dochody z ziemi w postaci czynszów i dziesięcin. W roku 1573 proboszcz Mikołaj Wathek, wykupiwszy uprzednio sołectwo, założył tutaj folwark. W początkach XIX w. zbudowano drewniany „Dworek Mariacki”, w którym urządzono kaplicę prywatną.
20 listopada 1900 r. w bronowickim dworku Włodzimierza Tetmajera, nazwanym później Rydlówką, odbyło się wesele poety Lucjana Rydla i mieszkanki Bronowic Jadwigi Mikołajczykówny. Wydarzenie to stało się kanwą dramatu Wesele Stanisława Wyspiańskiego.
W latach 1934–1941 wieś wchodziła w skład istniejącej wówczas gminy zborowej Bronowice Małe. Została przyłączona przez Niemców do Krakowa w 1941 r. jako dzielnica, w wyniku starań generalnego gubernatora Hansa Franka. W tym samym roku do granic Bronowic doprowadzono z centrum Krakowa linię tramwajową, biegnącą nowym torowiskiem przez obecną ulicę Królewską. Linię zakończono pętlę tramwajową przy skrzyżowaniu ulic L. Rydla i Bronowickiej (koło dawnej rogatki miejskiej). W 1975 roku przedłużono trasę tramwajową z Bronowic w kierunku os. Widok (obecnie Bronowice Małe).
Przez środek Bronowic Małych biegnie linia kolejowa Kraków – Katowice,
Układ ruralistyczny północnej części dawnej wsi Bronowice Małe (okolice ulic Tetmajera, Pod Strzechą, Katowickiej, Żeleńskiego) został wpisany do gminnej ewidencji zabytków Krakowa.
Obiekty i instytucje
Rydlówka – oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa Dworek Tetmajerówka Kościół św. Antoniego Padewskiego w miejscu dawnego dworu prałatów Mariackich Kościół św. Wojciecha przy ul. św. Wojciecha Zespół zabytkowych budynków dworskich, obecnie Mariackie Centrum Wypoczynkowo-Rekreacyjne przy ul. Pod Strzechą Schron amunicyjny „Bronowice” należący do fortu 41 „Bronowice Małe” Fort reditowy 7 „Za Rzeką” Kapliczka św. Jakuba z 1867 r. przy ul. Tetmajera, ufundowana przez Jakuba Susuła Kapliczka NMP z 1850 r. przy ul. Katowickiej Plac zabaw przy ul. Tetmajera, w miejscu dawnego stawu w środku wsi, zwanego gęsim rynkiem lub gęsim jurnkiemBronowickie Zeszyty Historyczno-Literackie, nr 32 (Towarzystwo Przyjaciół Bronowic, 2014), s. 37 Kapliczka przy ul. Filtrowej – centrum dawnej osady Zarzecze, gdzie znajdował się plac targowy, most na Młynówce Królewskiej i młyn – obecnie rejon pętli autobusowej „Bronowice Małe”
Ludzie związani z Bronowicami Małymi Włodzimierz Tetmajer (1861–1923), malarz i pisarz Lucjan Rydel (1870–1918), poeta Józefa Singer (1881–1955), pierwowzór Racheli z Wesela Anna Rydlówna (1884–1969), pielęgniarka, pierwowzór Haneczki z Wesela Stanisław Truszkowski (1917–1986), miejscowy proboszcz Maria Rydlowa (ur. 1924), redaktorka, historyk literatury Jan Rydel (ur. 1959), historyk
Galeria
Zobacz też Bronowice Wielkie
Przypisy
Linki zewnętrzne Lokalizacja w OpenStreetMap Bronowickie Archiwum Społeczne Sto lat temu była tu wieś, dziś to jedna z najbardziej pożądanych dzielnic. Bronowice na przedwojennych fotografiach
Kategoria:Dzielnica VI Bronowice Kategoria:Dzielnice Krakowa do 1954 roku Kategoria:Obiekty w Krakowie wpisane do gminnej ewidencji zabytków