Wincenty Podczaski, herbu Rola (ur. ok. 1753 w Ośniszczewie na Kujawach, zm. 1813/1814) – wyższy oficer armii koronnej oraz armii Księstwa Warszawskiego, komendant Korpusu Kadetów w Kaliszu.

Życiorys Pochodzenie i rodzina Syn Pawła i Cecylii z Madalińskich. Jego ojciec był podstolim kruszwickim, zaś brat Ignacy (ur. 17 sierpnia 1752) uczestniczył w powstaniu kościuszkowskim w stopniu majora.

Pierwszą żoną Wincentego Podczaskiego była Joanna z domu Sachert (Cachertowna), a drugą Anna z Bardzińskich; dziećmi z pierwszego małżeństwa – wg Machyni i Srzednickiego – byli Damazy (ur. 1788), w 1810 uwolniony ze służby wojskowej w stopniu podporucznika, i Aleksander (ur. 1792 w Warszawie), w 1812 również podporucznik (obaj służyli w 3 pułku piechoty), zaś synem z drugiego małżeństwa był Hipolit (ur. 1800), oficer w okresie powstania listopadowego (1831).

Wg Zbigniewa Zacharewicza córką z pierwszego małżeństwa Wincentego była też Bibianna, która w 1815 wyszła za mąż za płk Józefa Regulskiego, następcę Podczaskiego na stanowisku komendanta Korpusu Kadetów w Kaliszu. Zacharewicz jako datę śmierci Bibianny wskazuje rok 1869, z kolei Pachoński, który nie podaje filiacji Bibianny, twierdzi, że zmarła w roku 1851.

mały|Budynek korpusu kadetów w Kaliszu (dawne kolegium jezuitów)

Kariera wojskowa W latach 1766–1771 Wincenty Podczaski i jego brat Ignacy przebywali w Królewskim Korpusie Kadetów, zwanym popularnie Szkołą Rycerską. Od 1771 Wincenty służył w 6 Regimencie Pieszym Łanowym (w tym samym regimencie od 1774 służył Ignacy), początkowo jako chorąży, następnie awansował do stopnia porucznika (1775) i kapitana sztabowego (1780), kapitana z kompanią (II 1790), ostatecznie dosłużył się stopnia majora (kwiecień 1790).

Major Wincenty Podczaski wziął udział w insurekcji kościuszkowskiej (1794), prawdopodobnie razem z bratem walcząc w bitwach swego regimentu: pod Racławicami, pod Szczekocinami i w obronie Pragi.

Nie wiadomo jakie były jego losy po upadku I Rzeczypospolitej (1795), aczkolwiek nie służył on w Legionach Polskich, utworzonych w 1797 przez generała Jana Henryka Dąbrowskiego i walczących u boku wojsk rewolucyjnej FrancjiHistoryk Jan Pachoński w swoim fundamentalnym dziele Legiony Polskie 1794–1807. Prawda i legenda (tomy I–IV) nie wymienia nazwiska Wincentego Podczaskiego..

Gdy w 1806 Królestwo Prus padało pod ciosami napoleońskiej Wielkiej Armii, na terenie Wielkopolski – zagarniętej przez Prusy w wyniku rozbiorów – wybuchło powstanie. Przybyły na polecenie cesarza Napoleona do Poznania gen. Dąbrowski począł organizować wojsko polskie, m.in. na terenie ówczesnego departamentu warszawskiego. W Łęczycy powstały zalążki 9 pułku piechoty (później przemianowanego na 3 pp), a jego organizatorem został por. August Komorowski, jednakże z uwagi na jego stan zdrowia od połowy grudnia 1806 żołnierzy tych szkolił Wincenty Podczaski.

W armii Księstwa Warszawskiego Podczaski otrzymał wpierw stopień majora 3 pułku piechoty (od października 1808 był nim już Jan Krukowiecki), a we wrześniu 1808 awansował na stopień pułkownika, obejmując stanowisko dyrektora Korpusu Kadetów w Kaliszu, w stolicy departamentu (początkowo komendantem szkoły był jeszcze pruski major Berg, który w 1808 podał się do dymisji). Pod rządami płk. Podczaskiego kaliski Korpus Kadetów ukończyło 70 oficerów piechoty i jazdy.

W dniu 13 kwietnia 1812 do Kalisza z niespodziewaną wizytą przybył Hieronim Bonaparte, brat cesarza i król Westfalii, wraz z całą swoją świtą, dworem i dowodzoną przez siebie dywizjąByła to kolejna wizyta Hieronima w Kaliszu. Pierwszy raz, nie będąc jeszcze królem, przybył do miasta 21 stycznia 1807 – . Wizytę organizował kaliski prefekt Antoni Garczyński, który nie posiadając odpowiednich funduszy zwrócił się o pomoc finansową do ministra spraw wewnętrznych i ministra skarbu, a także do komendanta Podczaskiego, by ten przyszykował w siedzibie korpusu co najmniej 20 pokoi, usunąwszy z nich bez zwłoki guwernerów i kadetów.

Komendantem Korpusu Wincenty Podczaski pozostał przez cały 1812, tj. w okresie wojny z Rosją, której ostatnim akordem na ziemiach polskich była stoczona 13 lutego 1813 pod Kaliszem bitwa oddziałów VII Korpusu Wielkiej Armii (saskiego) pod dowództwem gen. Reyniera. W tamtym czasie funkcjonowanie szkoły było zagrożone wobec braku funduszów, a także z uwagi na śmiertelną chorobę jej komendanta.

Nie jest znana data śmierci Wincentego Podczaskiego, jednak można ją przyjąć na 1813 lub 1814. Po śmierci Podczaskiego, kolejnym komendantem Korpusu Kadetów 16 września 1814 został płk. Józef Regulski-Falk.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Szkoły Rycerskiej w Warszawie Kategoria:Korpus Kadetów w Kaliszu Kategoria:Ludzie związani z Kaliszem Kategoria:Majorowie piechoty armii koronnej Kategoria:Oficerowie powstania kościuszkowskiego Kategoria:Pułkownicy Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Rolowie Kategoria:Urodzeni w XVIII wieku Kategoria:Zmarli w XIX wieku