Eoneophron – rodzaj wymarłych dinozaurów gadziomiednicznych z rodziny cenagnatów, żyjących w kredzie późnej na terenie Ameryki Północnej. Skamieliny jedynego dotąd odnotowanego gatunku, Eoneophron infernalis, znaleziono w formacji Hell Creek w Dakocie Południowej.
Odkrycie i nazwa Skamieniałości Eoneophron zostały wydobyte na terenie formacji Hell Creek, w hrabstwie Meade, w stanie Dakota Południowa (USA). Fragmenty prawej tylnej kończyny zostały spreparowane i w 2020 r. wystawione na sprzedaż w sieci, gdzie wykupił je Kyle Atkins-Weltman za kwotę 5000 dolarów. Następnie Atkins-Weltman przekazał skamieniałości do Muzeum Historii Naturalnej w Pittsburgu do dalszych badań. Wstępna obserwacja wykazała, że skamieliny mogą należeć do młodego osobnika Anzu, spokrewnionego z Eoneophron, żyjącego w tym samym paleośrodowisku cenagnata. Na podstawie badań histologicznych ustalono, że materiał należał do osobnika dojrzałego. Na podstawie obserwacji linii zahamowania wzrostu (LAG) oszacowano, że w chwili zgonu okaz miał 6 lat.
W 2024 r. Atkins-Weltman z zespołem opisali nowy rodzaj i gatunek owiraptorozaura, nazwany Eoneophron infernalis. Na holotyp o oznaczeniu CM 96523 składają się: prawa kość udowa, piszczelowa, połączone kości skokowa i piętowa oraz trzecia i czwarta kości śródstopia. mały|lewo|244x244px|kość udowa Eoneophron
Nazwa rodzajowa „Eoneophron” stanowi połączenie dwóch pochodzących ze starogreckiego wyrazów: „èos” oznaczającego świt oraz „Neophron”, określenia ptaka ścierwnika zwanego również kurczakiem faraonów. Atkins-Weltman nadał taką nazwę, aby upamiętnić swojego zmarłego wcześniej warana nilowego o imieniu Faraon. Epitet gatunkowy „infernalis” (łac. piekielny) odnosi się do miejsca znalezienia skamielin – formacji Hell Creek (ang. piekielny strumień). Pełna nazwa dwumianowa jest nawiązaniem do określenia „kurczak z piekła rodem”, jakim prasa ochrzciła pokrewnego Eoneophron rodzajowi Anzu wyliei.
Budowa Po uwzględnieniu zniekształceń tafonomicznych Atkins-Weltman et al. ustalili, że kość udowa Eoneophron miała za życia obwód 10,58 cm. Na tej podstawie oszacowano, że masa dinozaura wynosiła ok. 78 kg – więcej niż u znanych cenagnatów, takich jak Anomalipes, Apatoraptor, chirostenot i Elmizaur ważących mniej niż 70 kg. Eoneophron nie był jednak największym przedstawicielem cenagnatów, ustępując znacznie cięższemu Anzu.
Unikalnymi cechami Eoneophron są niewystępujące u krewnych cenagnata połączenie kości skokowo-piętowej z piszczelową oraz dobrze rozwinięty wyrostek na jednej z kości stopy. mały|250x250px|Porównanie wielkości E. infernalis i dorosłego człowieka (białym kolorem wyróżnione fragmenty kości holotypowego okazu)
Klasyfikacja Na podstawie analizy filogenetycznej Atkins-Weltman et al. zidentyfikowali Eoneophron jako takson siostrzany kladu obejmującego Citipes i Elmisaurus. Poniższy kladogram obrazuje umiejscowienie Eoneophron w świetle badań Atkinsa-Weltmana:
Paleoekologia mały|259x259px|Artystyczna wizja przedstawiająca cenagnaty z formacji Hell Creek w naturalnym środowisku: E. infernalis (po lewej), A. wyliei (po prawej), nieopisany takson (lewy dolny róg)
Ekosystem na obszarze formacji Hell Creek w epoce kredy późnej znacząco różnił się od współczesnego stepowego. W okresie, gdy występował tam m.in. Eoneophron, region był równiną zalewową z obszarami leśnymi.
Odkrycie Eoneophron pozwoliło paleontologom przyjąć, że pod koniec kredy cenagnaty były stosunkowo zróżnicowaną grupą dinozaurów. Atkins-Weltman zauważył, że znalezione w formacji Hell Creek trzy cenagnaty: największy Anzu wyliei, średni Eoneophron infernalis i najmniejszy, nieopisany jeszcze takson posiadały swoje odpowiedniki w innych ekosystemach. W formacji Dinosaur Park w Albercie były to Ceanagnathus collinsi, Chirostenotes pergracilis oraz Citipes elegans. Zdaniem naukowca twierdzenie, jakoby różnorodność dinozaurów w końcowym okresie kredowym malała, jest wynikiem nie faktycznej degradacji, a niewystarczająco dużej liczby pozyskanego materiału.
Przypisy
Kategoria:Owiraptorozaury Kategoria:Dinozaury kredy Kategoria:Dinozaury Ameryki Północnej