Polles z Ajgaj

Polles z Ajgaj (stgr. Πόλλης Αἰγιεύς) – grecki filozof i wróżbita działający w okresie pomiędzy II w. p.n.e. a II wiekiem n.e.

Datowanie Okres jego życia jest trudny do ustalenia. W związku z wyraźnym wpływem nurtu stoickiego na tematykę prac przypisanych Pollesowi, umiejscawia się go w II w. p.n.e.BNJ Polles 705, T 1b (Biographical Essay). Natomiast jeśli uznać, że Lydos przytoczył listę swoich źródeł w porządku chronologicznym, to Polles działałby w tym samym czasie, co Klaudiusz Ptolemeusz, lub nawet po nimJ. Heurgon, Influences grecques sur la religion étrusque, [za:] BNJ Polles 705, T 1b (Biographical Essay).. Z tego powodu część badaczy umieszcza działalność Pollesa w II wieku n.e.EANS, s.v. Polles of Aigai, s. 679.

Źródła Najwięcej informacji o nim zawiera hasło z Liber Suda (Suda, π 1898). Prawdopodobnie ta sama postać wzmiankowana jest w kilku innych hasłach tegoż źródła (Suda, ο 163; μ 448, σ 1376, π 1897)BNJ Polles 705.. O Pollesie wspomina w De ostentis (Lyd. Ost. 2; 8) Jan Lydos, który być może korzystał z jego pracBNJ Polles 705, T 1b (Biographical Essay).. Marinos z Samarii w biografii Proklosa zestawia Pollesa z innym słynnym wróżbitą, Melamposem (Mar. V. Proc. 10)BNJ Polles 705, T 1b (Commentary); S. Weinstock, Libri Fvlgvrales, s. 124.; w analogicznym porównaniu Polles występuje w poemacie Romulea Drakoncjusza (Drac. Rom. VIII 480)K. Scherling, s.v. Polles, [w:] RE 42 (1952), col. 1411.. Pseudo-Nonnos w komentarzu do mów Grzegorza z Nazjanzu wymienia Pollesa jako specjalistę od znaków widzianych w podróży (Ps.-Non. In Greg. Naz. 72)BNJ Polles 705, T 1b (Commentary); S. Weinstock, Libri Fvlgvrales, s. 124..

Dzieła Nie zachowały się oryginalne prace Pollesa. Zgodnie z hasłami z Liber Suda (Suda, π 1897, 1898) był autorem następujących dzieł: O znakach widzianych w podróży (Τὸ ἐνόδιον οἰώνισμα) dwie księgi Symboliki (Συμβολικὰ) osiem ksiąg Wróżenia z lotu ptaków (Οἰωνοσκοπικὰ) dwie księgi Arytmetyki (̓Αριθμητικὰ) dwie księgi Remediów ( ̓Ιήματα) Wróżenie z lotu ptaków u Homera (Περὶ τῆς καθ' ̔Ομηρον οἰωνοπολίη) O wróżbiarstwie etruskim (Περὶ τῆς παρὰ Τυρρηνοῖς μαντικῆς) Iatrosymbolika (̓Ιατροσυμβολικά) O dzięciołach (Περὶ δρυοκολάπτου) Święta mowa ( ̔Ιερὸν λόγον) jedna księga (Wróżebnych znaków) domowych (Κατοικιδίων) O polowaniu (Θηρευτικόν) trzy księgi Sympatii i antypatii (Συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν) O piorunach i jak się przed nimi ustrzec (Περὶ κεραυνῶν καὶ τῆς αὐτῶν παρατηρήσεως)Polskie tłumaczenia tytułów za: Marinus z Samarii, Żywot neoplatonika Proklosa, tłum. E. Osek, „Littera Antiqua” 11 (2016), s. 215..

Związek z Etruskami Datowany na ok. II poł. III w. p.n.e.G. Bonfante, L. Bonfante, The Etruscan Language, s. 149. Sarkofag Urzędnika (Sarcofago del Magistrato)Analiza przedstawień ikonograficznych sarkofagu: F. Roncalli, Laris Pulenas and Sisyphus, s. 45–64. z Tarkwinii zawiera inskrypcjęCorpus Inscriptionum Etruscarum, nr 5430., z której wynika, że pochowano w nim Larisa Pulenasa, prawnuka „Larisa Pule, Greka” (Pules Larisal Creices)J. Heurgon, Życie codzienne Etrusków, s. 210: „Laris Pulenas, syn Larce, bratanek Larth, wnuk Velthur, prawnuk Laris Pule, Greka”.. W dalszej części inskrypcji Laris Pulenas pochwalił się napisaniem „księgi o dywinacji”G. Bonfante, L. Bonfante, The Etruscan Language, s. 150.. Część badaczy uważa, że jego pradziadek, „Laris Pule, Grek”, mógł być tożsamy z Pollesem z AjgajJ. Heurgon, Życie codzienne Etrusków, s. 211; J. Heurgon, Influences grecques sur la religion étrusque, passim; G. Bonfante, L. Bonfante, The Etruscan Language, s. 150; M.A. Flower, The Seer in Ancient Greece, s. 47–48; L. Bonfante, Etruscan Inscriptions and Etruscan Religion, s. 13; D. Briquel, Divination étrusque et mantique grecque, s. 334–335..

Przypisy

Bibliografia BNJ Polles 705 = Habinek Th., Polles (705), [w:] Brill New Jacoby, ed. I. Worthington, First published online: 2016. Bonfante L., Etruscan Inscriptions and Etruscan Religion, [w:] The Religion of the Etruscans, ed. N.Th. de Grummond, E. Simon, Austin 2006, s. 9–26. Bonfante G., Bonfante L., The Etruscan Language. An Introduction. Revised Edition, Manchester–New York 2007. Briquel D., Divination étrusque et mantique grecque: la recherche d'une origine hellénique de "l'Etrusca disciplina", „Latomus” 49/2 (1990), s. 321–342. Corpus Inscriptionum Etruscarum, ed. E. Sittig, Vol. 2, Sect. 1, Fasc. 3, (Tit. 5327–5606), Lipsiae 1936. EANS = The Encyclopedia of Ancient Natural Scientists, ed. P.T. Keyser, G.L. Irby-Massie, London–New York 2008. Flower M.A., The Seer in Ancient Greece, Berkeley–Los Angeles–London 2008. Heurgon J., Influences grecques sur la religion étrusque: I'inscription de Laris Pulenas, „Revue des études latines” 35 (1957), 106–126. Heurgon J., Życie codzienne Etrusków, tłum. Z. Cierniakowa, Warszawa 1966. Osek E. (tłum), Marinus z Samarii, Żywot neoplatonika Proklosa, „Littera Antiqua” 11 (2016), s. 183–298. Roncalli F., Laris Pulenas and Sisyphus: Mortals, Heroes and Demons in the Etruscan Underworld, „Etruscan Studies” 3/1 (1996), s. 45–64. Scherling K., s.v. Polles, [w:] Real-Encyclopädie der classischen Altertumswissenschaft 42 (1952), coll. 1410–1411. Suda On Line: Byzantine Lexycography: http://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-html/ [dostęp: 10.04.2024]. Weinstock S., Libri Fvlgvrales, „Papers of the British School at Rome” 19 (1951), s. 122–153.

Kategoria:Greccy filozofowie