Katowickie beboki – grupa niewielkich rzeźb plenerowych przedstawiających postaci z ludowych wierzeń – beboki, rozmieszczone w różnych miejscach na terenie KatowicPoza Katowicami, figurki beboków zlokalizowane są także w Sopocie, w Tarnowskich Górach i we Wrocławiu.. Powstały one z inicjatywy i według projektu katowickiego artysty Grzegorza Chudego, a pierwsze z nich stanęły w lipcu 2021 roku w Nikiszowcu.

Beboki są porównywane do wrocławskich krasnali czy zielonogórskich bachusików, a pierwsze tego typu figurki w przestrzeni miejskiej Katowic powstały w ramach Szlaku Ślonski Godki 7 września 2017 roku, lecz uległy one wkrótce kradzieży i dewastacji. Figurki beboków autorstwa Grzegorza Chudego stanowią jedną z atrakcji turystycznych miasta Katowice.

Charakterystyka Katowickie beboki to grupa małych rzeźb plenerowych, które przedstawiają demona z wierzeń słowiańskich – beboka w zróżnicowanych formach i z różnymi atrybutami. Twórcą i pomysłodawcą figurek, której znajdują się w przestrzeni miejskiej Katowic, jest katowicki artysta Grzegorz Chudy, którego pracownia znajduje się na terenie Nikiszowca przy ulicy Odrowążów 9/4. Sam autor w swoich pracach przedstawia beboki jako sympatyczne stworki, a pomysł na ich wygląd zaczerpnął z rysunku dla dziecka. Beboki mają dużą głowę z małymi rogami, wielkimi oczami i okrągłymi nosami. Mają też szczupłe ręce i krótkie nogi w butach.

Beboki są głównie projektowane na zamówienie, które jest składane przez przedsiębiorców, lokalne społeczności bądź instytucje. Figurki są przez pomysłodawców fundowane samodzielnie bądź też finansowane m.in. ze zbiórek internetowych, czy też ze sprzedaży „cegiełek”. Najpierw bebok powstaje na papierze jako szkic, następnie jako akwarela, po czym następuje odlew figurki i jej umieszczenie w określonym miejscu. Są one tworzone z brązu w zabrzańskiej pracowni, którą prowadzą Dariusz Kik i Karolina Piechota. Figurki są następnie umieszczane w przestrzeni publicznej (m.in. w parkach czy skwerach), a także na parapetach okien bądź przed budynkami instytucji czy siedzibami przedsiębiorstw. Jednym z głównych powodów ich powstania jest upamiętnienie osoby albo wydarzenia bezpośrednio związanego z określonym miejscem.

Bebokom nadawane są imiona, które nawiązują do osób związanych z Katowicami, jak Ema i Oswald (Ema Wolny i Oswald Kozioł), Sztefa i Erwinek (Stefania Blaut i Erwin Sówka), Jurek (Jerzy Kukuczka), Lusia (Łucja Staniczek), Ewald (Ewald Gawlik) czy Dorka (prof. Dorota Simonides), do nazw dzielnic Katowic, jak Ligotka (Ligota-Panewniki), Witosiak (Osiedle Witosa) i Tauzenik (Osiedla Tysiąclecia) czy do zainteresowań i profesji, jak np. Rajzuś (turysta), Wandrusik (wędrowiec), Uncjusz (pracownik kantoru) i Szwajka (podolożka). Nadawane są one przede wszystkim w wyniku konkursów, w których mogą wziąć udział wszyscy zainteresowani albo określone środowiska.

lewo|mały|Uroczystość odsłonięcia beboka Wikipedysty przed Wydziałem Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego (2025)

Figurki beboków powstają również w formie m.in. magnesów, kartek świątecznych, akwareli, a także jako maskotki wykonywane przez Ewę Kapias ze Stowarzyszenia Rękodzieła „Manufaktura KrysKa Designe”, mającego siedzibę w Katowicach przy ulicy św. Anny.

Katowickie beboki stanowią jedną z atrakcji turystycznych Katowic i są porównywane do wrocławskich krasnali, czy też do bachusików w Zielonej Górze. Na ich bazie funkcjonuje Katowicki Szlak Beboków, który z założenia ma zachęcać turystów do zwiedzania miasta. Organizatorzy umożliwili m.in. zbieranie stempli, za które jest możliwość otrzymania odznaki łowcy beboków.

Popularność figurek doprowadziła to tego, iż informacja o pojawieniu się każdego kolejnego beboka odbija się szerokim echem nie tylko w Katowicach, ale w całym regionie głównie dzięki mediom społecznościowym, które szeroko o tym informują. Samo zaś odsłonięcie figurki ma charakter wydarzenia kulturalnego, w której biorą udział zarówno jej fundatorzy i mieszkańcy, jak i niejednokrotnie przedstawiciele samorządu terytorialnego z prezydentem Katowic na czele.

Mieszkańcy miasta i instytucje opiekujące się figurkami przy różnych okazjach przebierają niektóre beboki w stroje, np. ciepłe ubrania, kostiumy halloweenowe czy akcesoria informujące o akcjach społecznych. Beboki są także wykorzystywane w różnych kampaniach promocyjnych, m.in. przy promocji rodzicielstwa zastępczego czy profilaktycznych badań piersi.

Lista beboków Lista beboków projektu Grzegorza Chudego na terenie Katowic + (stan na wrzesień 2026 roku)Lp.ImięOpisRokLokalizacjaWspółrzędneZdjęcieŹr.1WincyntBebok symbolizujący górnika2021Janów-Nikiszowiec; pod makietą Nikiszowca przed kościołem św. Annybezramki|120px2MichalinoBeboczka trzymająca kubek z kawą2021Janów-Nikiszowiec; na parapecie Cafe Byfyj od strony ul. B. Krawczykabezramki|120px3-4Frelka i MiglancBeboki przedstawione jako postaci wracające z zakupów2021Śródmieście; przed głównym wejściem do Galerii Katowickiej (ul. 3 Maja 30)bezramki|120px5KuklokBebok przedstawiony jako strażak; jego imię nawiązuje do pseudonimu Adama Kusza, jednego ze strażaków OSP Dąbrówka Mała2022Dąbrówka Mała; przed budynkiem OSP Dąbrówka Mała (ul. Strzelców Bytomskich 33)bezramki|181x181px6FazanBebok przedstawiony jako budowniczy; jego imię pochodzi z etnolektu śląskiego i oznacza bażanta2022Kostuchna; na obmurowaniu fontanny na osiedlu Bażantowo (ul. Bażantów)bezramki|120px7BebookBebok symbolizujący miłośnika literatury2022Śródmieście; przy latarni na dziedzińcu Pałacu Młodzieży (ul. Mikołowska 26)bezramki|120px8JorguśBebok uciekający z „Atelier z akwarelami” – galerii sztuki Grzegorza Chudego2022Janów-Nikiszowiec; przy oknie familoka na skrzyżowaniu ul. A. Czechowa i Odrowążówbezramki|120px9MikośBebok przedstawiony jako utalentowany piłkarz i uczeń2022Załęska Hałda-Brynów; przy wejściu do ZSTiO nr 2 w Katowicach (ul. Mikołowska 131)bezramki|213x213px10ErnestBebok symbolizujący hokeistę; upamiętnia Marka Polha, zawodnika Naprzodu Janów2022Janów-Nikiszowiec; przed wejściem na lodowisko „Jantor” (ul. Z. Nałkowskiej 10)bezramki|120px11BōnclokBebok trzymający sztućce2022Śródmieście; w strefie restauracyjnej Galerii Katowickiej (ul. 3 Maja 30)bezramki|120px12BogućBebok sprawdzający jakość wyprodukowanej filiżanki2022Zawodzie; na parapecie witryny sklepu w Fabryce Porcelany (ul. Porcelanowa 23)bezramki|120px13FerdynandBebok przedstawiający górnika2022Bogucice; w parku Boguckim, w jego środkowej części (ul. Kopalniana)bezramki|120px14FlorkaBeboczka trzymająca w ręku logo Katowic (sygnet w kształcie serca)2023Śródmieście; na placu Kwiatowym (Rynek)bezramki|120px15ArturBebok ubrany w luźny kaptur ze sprayem w ręku2023Kostuchna; przed galerią Dagma Art na os. Bażantowo (ul. A. Puchały 4/1)bezramki|120px16KasiaBeboczka jako uczennica nosząca plecak i trzymająca gęsie pióro2023Śródmieście; przy wejściu do siedziby III LO im. A. Mickiewicza w Katowicach (ul. A. Mickiewicza 11)bezramki|120px17EwaldBebok w roli artysty malującego Giszowiec; jego imię nawiązuje do Ewalda Gawlika, malarza Grupy Janowskiej2023Giszowiec; przy wejściu do budynku filii MCK „Szopienice-Giszowiec” (pl. Pod Lipami 1)bezramki|120px18HalabardzikBebok nawiązujący do działalności centrum, przy którym stoi; trzyma w ręku halabardę2023Ligota-Panewniki; przy CIM „Bezpieczna Twierdza” (ul. Panewnicka 13)bezramki|120px19Szperhok