Gromniccy z Omelan herbu Prawdzic

Gromniccy – polska rodzina szlachecka i ziemiańska pieczętująca się herbem Prawdzic.

Dzieje rodu mały|Herb Prawdzic Rodzina Gromnickich jest gałęzią średniowiecznego rodu rycerskiego Prawdziców wywodzącego się z Mazowsza. Przedstawiciele tego rodu w XIV–XVI wieku odgrywali ważną rolę polityczną na terenie Mazowsza, piastując wysokie urzędy kościelne i świeckie (m.in. biskupów, kasztelanów i wojewodów płockich). Powszechnie przyjmuje się, że z rodu Prawdziców wywodziła się pierwsza żona księcia Władysława Hermana, matka ZbigniewaA. Nawrot (red.): Encyklopedia Historia. s. 738. Gromniccy prawdopodobnie pochodzą z Gramnic w powiecie warszawskim, której właścicielem był w 1580 r. Adam Gromnicki, dworzanin księcia Bolesława V. Podobnie jak wiele innych rodów mazowieckich, przedstawiciele rodziny Gromnickich przenieśli się na południe, do włączonego w skład Korony województwa wołyńskiego. Tam Grzegorz Gromnicki poślubił w 1634 Zuzannę Hurko herbu własnego, dziedziczkę Omelan. Omelany, a właściwie OmelnoF. Gawroński, Rodzina Hurków. Kilka kartek do monografii tej rodziny, Kraków 1895, s. 6., stały się nowym gniazdem tej części rodu Gromnickich i odtąd potomkowie Grzegorza pisali się „z Omelan”. Syn Grzegorza – Mikołaj Gromnicki – chorąży nowogrodzkiE. Janas, W. Kłaczewski, Urzędnicy województw kijowskiego i czernihowskiego XV–XVIII wieku (red. A. Gąsiorowski), Kórnik 2002, s. 272., z małżeństwa z Aleksandrą Popiel, pozostawił trzech synów, od których wywodzą się główne gałęzie Gromnickich z Omelan. W wyniku rozbiorów potomkowie po Janie i Michale zamieszkiwali tereny Cesarstwa AustriiA. Boniecki, Herbarz polski, T. 7: Grabowscy-Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 107., natomiast Floriana – w Cesarstwie RosyjskimTeczka legitymacyjna rodziny Gromnickich z 1803 roku w Guberni kijowskiej, Obwodowe Archiwum w Kijowie, sygn. 782-1-2908..

Majątki Gromnickich z Omelan Linia kijowska po Florianie Głównym gniazdem tej linii stała się Wachnówka, której ostatnim właścicielem był Kazimierz GromnickiF. Kotowicz, Ś. p. Kazimierz Gromnicki, Jeździec i Hodowca 1931, nr 21. Kazimierz Gromnicki poślubił Zofię Zdziechowską i ich wspólny majątek w guberni grodzieńskiej i kijowskiej obejmował prawie 5000 ha ziemiA. Pospiszyl, Krótka monografia rodziny Zdziechowskich h. Rawicz, Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego [red. S. Górzyński], t. XIV (XXV), Warszawa 2015.T. Epsztein, Polska własność ziemska na Ukrainie (gubernia kijowska, podolska i wołyńska) w 1890 r., Warszawa 2008, s. 72-73, 102-102.. Brat Kazimierza Jan Paweł Gromnicki nabył średniej wielkości majątek Hołubecze w guberni podolskiej. Jego żona Helena z Tokarzewskich-Karaszewiczów odziedziczyła zaś majątek LuszniewataList Heleny Gromnickiej do matki Laury Tokarzewskiej-Karaszewicz z 1 lutego 1910

https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:51304316$145i o powierzchni 1734,8 haT. Epsztein, Polska własność ziemska na Ukrainie (gubernia kijowska, podolska i wołyńska) w 1890 r., Warszawa 2008, s. 178-179.. Łącznie przedstawiciele linii kijowskiej Gromnickich w zaborze rosyjskim w XIX wieku posiadali ok. 7000 ha ziemi. Wszystkie te ziemie zostały bezpowrotnie utracone podczas rewolucji październikowej.

Wachnówka mały|Stado wachnowieckie na pastwisku Miejscowość położona w powiecie berdyczowskim. W 1861 przed uwłaszczeniem Piotr Gromnicki, marszałek berdyczowski, posiadał w Wachnówce ok. 433 ha ziemiEdward Rulikowski, Wachnówka, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 877.. Przed śmiercią zdołał powiększyć majątek do 1348 haT. Epsztein, Polska własność ziemska na Ukrainie (gubernia kijowska, podolska i wołyńska) w 1890 r., Warszawa 2008, s. 73.. Pod koniec XIX wieku jego syn Kazimierz założył w Wachnówce stadninę anglo-arabskąS. Komierowski, Hodowla w kraju południowo-zachodnim, Sport. Tygodnik Ilustrowany 1901, nr 6.. Wachnówka była własnością Kazimierza i Zofii ze Zdziechowskich Gromnickich do wybuchu rewolucji październikowejS.M. Gromnicki, S.K. Gromnicki, A. Gątarczyk, Zapomniane stadniny w Wachnówce na Kijowszczyźnie i w Suchowoli na Podlasiu, Grajewo 2019, s. 23.F. Kotowicz, Ś. p. Kazimierz Gromnicki, Jeździec i Hodowca 1931, nr 21..

Hołubecze Miejscowość położona w powiecie olhopolskim nabyta przez Jana Gromnickiego na początku XX wieku. Był to średniej wielkości majątek liczący 682,8 haT. Epsztein, Polska własność ziemska na Ukrainie (gubernia kijowska, podolska i wołyńska) w 1890 r., Warszawa 2008, s. 308-309., położony tuż obok Krzyżopola i biegnącej tam linii kolejowej odesko-kijowskiej. W Hołubeczu Gromniccy wybudowali parterowy murowany dwór. Hołubecze było własnością Jana i Heleny z Tokarzewskich-Karaszewiczów Gromnickich do wybuchu rewolucji październikowejS.M. Gromnicki, S.K. Gromnicki, A. Gątarczyk, Zapomniane stadniny w Wachnówce na Kijowszczyźnie i w Suchowoli na Podlasiu, Grajewo 2019, s. 29-30..

Linia galicyjska po Janie Jan Gromnicki, podczaszy lwowski, miał trzech synów: Andrzeja, cześnika bracławskiego, Ludwika, komornika granicznego sochaczewskiego, oraz Józefa – wicegerenta grodzkiego lwowskiegoA. Boniecki, Herbarz polski, T. 7: Grabowscy-Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 107..

Syn Andrzeja Józef, ożeniony z Elżbietą Osmólską, był dziedzicem Komorowa, Morszyna i Dołhego. W posagu żona wniosła majątek Niesłuchów. Ich córka Antonina poślubiła Andrzeja hr. Dzieduszyckiego, wnosząc w posagu NiesłuchówK. Karolczak, Dzieduszyccy. Dzieje rodu. Linia poturzycko-zarzecka, Kraków 2001, s. 193. i RzepniówA. Boniecki, Herbarz polski, T. 7: Grabowscy-Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 107.. Andrzej hr. Dzieduszycki wybudował w Niesłuchowie klasycystyczny dwórhttps://kuriergalicyjski.com/dzieduszyccy/, który stał się ważnym ośrodkiem rodziny Dzieduszyckich. Kolejny syn Andrzeja Stanisław był dziedzicem m.in. części Kijowca i StankowaA. Boniecki, Herbarz polski, T. 7: Grabowscy-Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 107..

Syn Józefa Gromnickiego, wicegerenta grodzkiego lwowskiego, Tadeusz był dziedzicem Skoryk. Poślubił Anielę hr. Dzieduszycką, a majątek po jego śmierci przeszedł na żonę, która powtórnie wyszła za Erazma Truszkowskiego. Jego brat Jan Tadeusz Gromnicki był właścicielem majątku, w którego skład wchodziły m.in.: Laskowce, Łowczyce, Kijowiec Derzów, Podusilny i BaczówJ.S. Dunin-Borkowski, Panie polskie przy dworze rakuskim, Lwów 1891, s.188.. Jego małżonka Julia hr. Dzieduszycka wniosła w posagu dobra Jabłonów i SuchostawJ. S. Dunin-Borkowski, Panie polskie przy dworze rakuskim (damy krzyża gwiaździstego: damy pałacowe: kanoniczki honorowe sabaudzkie i berneńskie), Lwów 1891, s. 163-164.. Jan Tadeusz i Julia Gromniccy mieli piątkę dzieci, w tym synowie Konstanty, Maurycy i Józef zmarli bezpotomnie. Córka Franciszka poślubiła Karola hr. Łosia wnosząc w posagu dobra Łowczyce. Druga córka Julia wyszła za Józefa hr. Starzeńskiego. Józef Gromnicki, wobec braku potomków, zapisał dobra Laskowce Janowi Duklanowi Gromnickiemu, który był potomkiem AndrzejaA. Boniecki, Herbarz polski, T. 7: Grabowscy-Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 107.. W ten sposób znaczne dobra Gromnickich z tej linii galicyjskiej z powodu braku męskich potomków zasiliły majątki innych rodów galicyjskich.

Ostatecznie na przełomie XIX i XX wieku w rękach Jana Duklana Gromnickiego, a następnie jego syna Jana i Ewy ze Skałkowskich, pozostał majątek Laskowce. Jego brat Stanisław był właścicielem majątku Oleksińce.

Łowczyce mały|Pałac w Łowczycach Wieś Łowczyce była w rodzinie Gromnickich od połowy XVIII wieku. Po Józefie i Franciszce z Sasuliczów objął ją syn Jan Tadeusz Gromnicki. Następnie jego córka Franciszka wniosła Łowczyce w posagu wychodząc za Karola hr. Łosia. Prawdopodobnie Karol i Franciszka całkowicie przebudowali majątek lub też dokończyli budowę rozpoczętą przez Jana Tadeusza Gromnickiego. Później Łowczyce odziedziczył syn Bronisław hr. Łoś, a po nim jego żona Zofia hr. Gołuchowska, która powtórnie wyszła za Henryka hr. StarzeńskiegoW. Taras, Zespół pałacowo-parkowy we wsi Łowczyce (rejon żydaczowski w obwodzie lwowskim, Ukraina) [w:] Ochrona Zabytków 2021, nr 2..

Laskowce (Łaskowce) mały|Dwór w Laskowcach Majątek Laskowce został prawdopodobnie nabyty przez Jana Tadeusza Gromnickiego. Po nim Laskowce odziedziczył syn Józef, który jako bezdzietny, zapisał je Janowi Duklanowi Gromnickiemu. Majątek obejmował ok. 1800 ha ziemi. Do 1920 w Laskowcach stał stary klasycystyczny murowany parterowy dwór. Ucierpiał on podczas I wojny światowej i został na początku okresu międzywojennego gruntownie przebudowany. Po śmierci Jana Gromnickiego Laskowce przeszły na jego starszego syna Jana. Majątek wraz z dworem był własnością Jana i Ewy ze Skałkowskich Gromnickich do wybuchu II wojny światowejR. Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych Kresach Rzeczypospolitej, województwo ruskie. Ziemia Halicka i Lwowska, s. 110-111..

Oleksińce mały|Dwór Gromnickich w Oleksińcach Majątek położony w powiecie borszczowskim należał do Stanisława i Marii z Madurowiczów Gromnickich. Majątek obejmował 1163 ha ziemi. Staropolski dwór wybudowany jeszcze przez Melbanowskich został spalony w marcu 1915 r.Kwartalnik Chyrowski 1918, nr 11, s. 114. Odbudowany w 1925 przez syna Stanisława – Antoniego Gromnickiego w skromniejszej wersjiRoman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 9: Województwo podolskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1996, s. 275-276, ISBN 83-04-04268-1, ISBN 83-04-03701-7 (całość).. Ostatnimi właścicielami byli Antoni i Wanda z Pielów Gromniccy. Majątek został zagrabiony przez Sowietów w 1939.

Willa Gromnickich w Podwołoczyskach mały|Willa Gromnickich w Podwołoczyskach widok współczesny Willa wybudowana na początku XX wieku w centrum Podwołoczysk przez Feliksa Gromnickiego. W 1919 odbyło się tam spotkanie pomiędzy Symonem Petlurą a dowództwem ukraińskiej armii galicyjskiej. Ostatnimi właścicielami willi byli Feliks i Franciszka ze Schmidtów Gromniccy. Feliks Gromnicki wykonywał w Podwołoczyskach zawód adwokata.

Przedstawiciele rodu Jan Tadeusz Gromnicki (1775–1833) – podczaszy bracławski, marszałek powiatu trembowelskiego, członek Stanów Galicyjskich, ziemianin Julia z Dzieduszyckich Gromnicka (1782-1851) – dama Orderu Krzyża Giaździstego Stanisław Gromnicki (1843–1921) – polski ksiądz prałat, kaznodzieja, proboszcz w Buczaczu Tadeusz Gromnicki (1851–1939) – polski naukowiec i ksiądz, teolog, historyk Kościoła i prawa kanonicznego, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego Jan Duklan Gromnicki (1860-1919) – konserwatywny polityk galicyjski, poseł na Sejm Krajowy Galicji Feliks Gromnicki (1860-?) – adwokat Kazimierz Gromnicki (1863-1931) – ziemianin, właściciel stadniny anglo-arabskiej w Wachnówce, wiceprezes Towarzystwa Wyścigów Konnych w Kijowie Jan Paweł Gromnicki (1872–1956) – radca tytularny, ułan 14 pułku ułanów jazłowieckich, sędzia, ziemianin Julian Gromnicki (1897–1920) – student, plutonowy ułan-ochotnik w Małopolskich Oddziałach Armii Ochotniczej, kawaler orderu Virtuti Militari Stefan Marian Gromnicki (1900–1941) – oficer kawalerii Wojska Polskiego, właściciel stajni wyścigowej Jan Maria Gromnicki (1932-2026) - archeolog, konserwator zabytków, samorządowiec, prezes Stowarzyszenia Rodzina 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich

Powinowaci Bronisław Łoś (1841–1880) – poseł na Sejm Krajowy Galicji, starosta stanisławowski Leopold Eugeniusz Starzeński (1835–1904) – pisarz dramatyczny Kazimierz Adam Dzieduszycki (1812–1885) – poseł na Sejm Krajowy Galicji, poseł do Rady Państwa

Bibliografia A. Boniecki, Herbarz polski, T. 7: Grabowscy-Hulkiewiczowie, Warszawa 1904, s. 107. Genealogia rodu Gromnickich herbu Prawdzic - linia z miast Petlikowce i Budzanów oraz ich okolic w byłym województwie tarnopolskim https://www.antoniego26.pl/genealogia/gromnicki.htm S.M. Gromnicki, S.K. Gromnicki, A. Gątarczyk, Zapomniane stadniny w Wachnówce na Kijowszczyźnie i w Suchowoli na Podlasiu, Grajewo 2019.