Konflikt izraelsko-irański, znany również jako izraelsko-irańska wojna zastępcza () lub izraelsko-irańska zimna wojna – stan napięcia, rywalizacji ideologicznej oraz konfliktów zbrojnych pomiędzy Izraelem i Iranem oraz ich sojusznikami na Bliskim Wschodzie trwający od 1985 roku.
Dawniej, kierując się „doktryną peryferii” Cesarstwo Iranu i Izrael utrzymywały bliskie stosunki, postrzegając kraje arabskie jako wspólne zagrożenie. Po rewolucji islamskiej (1979) Iran oficjalnie zerwał wzajemne stosunki, mimo to Izrael potajemnie wspierał swojego dawnego sojusznika w jego konflikcie z Irakiem.
Otwarty rozłam pojawił się w 1985 roku i był on wywołany szkoleniem i dozbrajaniem szyickiego Hezbollahu przez Iran (działający jako protektor szyizmu na świecie) podczas inwazji Izraela na Liban, a następnie wspieraniem innych milicji szyickich przez cały okres izraelskiej okupacji południowego Libanu aż do 2000 roku.
Rewolucja islamska w 1979 roku pozwoliła również irańskim islamistom na oficjalne nawiązanie stosunków z już wcześniej wspieraną przez nich Organizacją Wyzwolenia Palestyny, a później z Palestyńskim Islamskim Dżihadem i Hamasem.
Ideologicznie Iran otwarcie dąży do zniszczenia Izraela oraz zastąpienia go jednopaństwowym rozwiązaniem palestyńskim (choć Iran dawniej popierał również rozwiązanie dwupaństwowe), przez co Izrael postrzega Iran jako zagrożenie egzystencjalne, któremu nie może pozwolić na zdobycie broni jądrowej.
W tym celu Izrael wspiera irańskich rebeliantów, takich jak Ludowi Mudżahedini Iranu, przeprowadza ataki powietrzne na sojuszników Iranu w Syrii i likwiduje irańskich naukowców zajmujących się energią jądrową.
W 2025 roku w wyniku zaostrzenia konfliktu doszło do wojny dwunastodniowej, a w 2026 wraz z atakiem USA na Iran nastąpiła ponowna eskalacja konfliktu w regularną wojnę.
Wydarzenia będące elementami konfliktu I wojna libańska II wojna libańska ataki Ludowych Mudżahedinów wojna w Strefie Gazy kryzys na Morzu Czerwonym III wojna libańska operacja Dotrzymana Obietnica operacja Dotrzymana Obietnica 2 operacja Dni Pokuty wojna dwunastodniowa atak Izraela i USA na Iran
Przypisy
Kategoria:Historia Iranu Kategoria:Historia Izraela Kategoria:Konflikty zbrojne w Azji